གཤེན་ལོར་དཔྱད་པ་སྙོགས་མ་དྲུང་འབྱིན།
[ཟླ་ཚེས། 2026-01-26 15:04:18][རྩོམ་པ་པོ། སྨན་རིའི་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཚུལ་ཁྲིམས།][རྩོམ་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།][ཀློག་གྲངས། ]
༄༅།། གཤེན་ལོར་དཔྱད་པ་སྙོགས་མ་དྲུང་འབྱིན།
རྩོམ་པ་པོ། སྨན་རིའི་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཚུལ་ཁྲིམས། དྲྭ་མིང་ལ་དོན་ཀུན་འགྲུབ་པ།
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། གཡུང་དྲུང་བོན་ལུགས་ལ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པ་དང་། ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་པ། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་བཅས་ཡིག་ཆ་གསུམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས། ཡང་སྙིང་ལོ་དུ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་དང་། “མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག”ཅེས་པ་ལས་འཕྲོས་པའི་གཤེན་ལོ་དང་མི་ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆར་གཞི་བཅོལ་ཏེ། ལུང་དང་རིགས་པ་དཔེ་དོན་རྟགས་གསུམ་སྤྱད་ནས། གླེང་གཞི། གླེང་སློང་། ལུང་གིས་སྒྲུབ་པ། རིགས་པས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱིས་དཔེ་དང་བཅས་ནས་སྒྲུབ་པ། ལུང་ནང་འགལ་གྱིས་གནོད་པ་སྤོངས་ཞིང་གོ་བ་འཐད་ལྡན་དུ་ལེན་པ། ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་པས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་སྒྲུབ་པ། སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེའི་སྡོམ་ཚིག་དང་མཇུག་བསྡུའི་གཏམ། ཞོར་འཕྲོས་བཅས་ས་བཅད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན།
ད་ལན་གུས་པས་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་ཚེ། དེ་སྔོན་བོན་པོའི་ནང་དུ་ཡོངས་གྲགས་མི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་ལ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཚོ་ཤིང་བཞུགས་མིན་དང་། གཤེན་ལོ་རེ་ལ་མི་ལོ་བརྒྱ་རེ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པས་དོགས་སློང་བྱས་ཤིང་། ཡང་སྙིང་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་དུ་ཙམ་འཚོ་བཞུགས་གནང་བ་ལ་བརྟག་ཞིབ་བགྱིས་ཡོད། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆར། ཡང་ཡང་བལྟ་ཀློག་ཉམ་ཞིབ་བྱས་པས་གོ་སྟངས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་ངང་གི་བྱུང་བ་དཔེར་ན། གཤེན་ལོའི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་མ་བྱུང་གོང་དུ། སྟོན་པ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མ་མས་བཙའ་རྫི་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་དང་། གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་དང་། རྒྱལ་བུའི་རྒྱལ་ས་འཛིན་པ། བཟོ་རིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ། རྒྱལ་བུའི་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་དུས་ཚོད་སོགས་ལ་བརྟགས་ན། གཤེན་ལོའི་གྲས་སུ་མ་ཚུད་པའི་བྱིས་དུས་ཀྱི་ལོ་སྐོར་གཅིག་གམ་ལོ་བཅུ་གཉིས་འཕར་མ་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལན་བྱི་བ་སོགས་ལོ་རྟགས་བཅུ་གཉིས་བྱུང་ཚུལ་ལས་ལོ་བདག་རེ་ཡི་ལོ་རེ་ལས་མི་བཟུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། དེ་སྔོན་གཤེན་ལོའི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེ། ལོ་མཛོད་རེར་མི་ལོ་བརྒྱ་རེ་དང་། བསྡོམ་པའི་ལོ་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་ཡིན་པའི་བཤད་སྲོལ་དེ། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལས་བཤད་ཐབས་གཞན་ཞིག་མེད། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་དང་། དྲི་མེད་རྩ་མདོ་གཉིས་ལས་གསལ་བའི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཚོ་ལྔ་ལ་ཁྱོན་སྡོམ་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་དང་། དེ་སྟེང་ཐེག་དགུ་གཉེར་གཏད་སོགས་ལ་ལོ་བདུན་བསྣན་པའི་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་འདི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་མི་ཚེའི་དངོས་གཞིའི་གཞུང་ཤིང་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་སྟེང་དུ་སྐུ་སྙུང་བས་སྐུ་རིམ་བགྱིས་ཤིང་སྨན་བཅོས་བྱས་པས་ལོ་དྲུག་ཚེ་ཐག་རིང་བར་གསལ་ཞིང་། གོང་གི་ལོ་འཕར་མ་བཅུ་གཉིས་དང་། བར་གྱི་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས། ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་དྲུག་བསྡོམ་པས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལ་བཞུགས་པ་གྲུབ་སྟེ། དགུང་ལོ་གཅིག་ནས་དྲུག་བར་དུ་བྱི་སྦའི་དུས་དང་། བདུན་ནས་བཅུ་བར་ལོ་གསུམ་དུ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཀྱི་མཛད་པ། བཅུ་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་ལོ་གསུམ་དུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཤིང་སློབ་སྦྱོང་མཛད་པ་དང་། བཟོ་རིག་བསྟན་པ། བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་མཛད་པའོ། །སྐུ་ཚེའི་གཞུང་ཤིང་ནི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་སྟེ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རྒྱལ་བུའི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་ཁྱིམ་པའི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རབ་བྱུང་གི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་དགོན་པའི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་བདུན་ལ་བསྟན་པའི་གཉེར་གཏད་དང་། བཀའ་བསྡུ་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་ཞལ་ཏ་དང་། མ་འོངས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྐོར་གསུངས། དེ་ནས་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་དང་མི་ལོ་གོ་བཞིའི་ཐོག་སྐུ་སྙུང་བས་དགོན་པ་ནས་མཁར་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ཡང་ཕུགས་ཏུ་གདན་དྲངས། གཏོ་བུས་གཏོ་དང་ཚེ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བསྲིངས། སླར་ཡང་སྙུང་ཚེ་དཔྱད་བུས་སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་ལོ་ངོ་གསུམ་ལ་བསྲིངས། སླར་སྙུང་ཐུ་ནས་དགུང་ལོ་ཧྲིལ་པོ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དང་ཟླ་བ་བཅུ་སྟེ། ལོ་ངོ་བརྒྱ་(༡༠༠)ཡི་ཐོག་ཏུ་འདའ་ཁའི་ཞལ་ཆེམས་དང་འཕོ་བ་ཡེ་ཤེས་བཅས་གསུང་ནས་ཆུ་ཡོས་ལོའི་དགུན་ཟླ་ར་བ་ཕག་ཟླའི་གནམ་སྟོང་གི་ཐོ་རེངས་ལ་ཞལ་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཆད་ནས་སྐུ་གཤེགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན་འབྱུང་《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། “ལོ་བརྒྱ་”ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད།”ཞེས་དང་། དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་སྒ་སྟོན་གྱིས་ཐེག་རིམ་གྱི་རྣམ་བཤད་གསལ་བའི་མེ་ལོང་སོགས་ལུང་ཕྲན་མང་པོ་ལ་གསལ་བས། ལུང་རིགས་གནད་གཅིག་ཏུ་ཁེལ། ཡིན་ནའང་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད་པའི་ལུང་དང་། གོང་གི་ལུང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་འདྲ་མཉམ་དུ་བཞག་ནས། སླར་ཡང་ཡིག་ཚང་དུ་གསལ་བ་དོན་ལ་གནས་མི་གནས། གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་ཏུ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཐུབ་པའི་མི་ཞིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱུང་མྱོང་དང་མ་མྱོང་བའི་དངོས་ཡོད་རིགས་ལམ་ལ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་མཐར་“ལོ་ངོ་བརྒྱ་རུ”་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་གྲུབ་དོན་བཏོན་ཡོད།
བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། མི་ལོ། གཤེན་ལོ། འཚོ་ཞིང་བཞུགས་པ།
ད་ལན་གུས་པས་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་ཚེ། དེ་སྔོན་བོན་པོའི་ནང་དུ་ཡོངས་གྲགས་མི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་ལ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཚོ་ཤིང་བཞུགས་མིན་དང་། གཤེན་ལོ་རེ་ལ་མི་ལོ་བརྒྱ་རེ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པས་དོགས་སློང་བྱས་ཤིང་། ཡང་སྙིང་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་དུ་ཙམ་འཚོ་བཞུགས་གནང་བ་ལ་བརྟག་ཞིབ་བགྱིས་ཡོད། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆར། ཡང་ཡང་བལྟ་ཀློག་ཉམ་ཞིབ་བྱས་པས་གོ་སྟངས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་ངང་གི་བྱུང་བ་དཔེར་ན། གཤེན་ལོའི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་མ་བྱུང་གོང་དུ། སྟོན་པ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། མ་མས་བཙའ་རྫི་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་དང་། གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་དང་། རྒྱལ་བུའི་རྒྱལ་ས་འཛིན་པ། བཟོ་རིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ། རྒྱལ་བུའི་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་དུས་ཚོད་སོགས་ལ་བརྟགས་ན། གཤེན་ལོའི་གྲས་སུ་མ་ཚུད་པའི་བྱིས་དུས་ཀྱི་ལོ་སྐོར་གཅིག་གམ་ལོ་བཅུ་གཉིས་འཕར་མ་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལན་བྱི་བ་སོགས་ལོ་རྟགས་བཅུ་གཉིས་བྱུང་ཚུལ་ལས་ལོ་བདག་རེ་ཡི་ལོ་རེ་ལས་མི་བཟུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། དེ་སྔོན་གཤེན་ལོའི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེ། ལོ་མཛོད་རེར་མི་ལོ་བརྒྱ་རེ་དང་། བསྡོམ་པའི་ལོ་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་ཡིན་པའི་བཤད་སྲོལ་དེ། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལས་བཤད་ཐབས་གཞན་ཞིག་མེད། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་དང་། དྲི་མེད་རྩ་མདོ་གཉིས་ལས་གསལ་བའི་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཚོ་ལྔ་ལ་ཁྱོན་སྡོམ་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་དང་། དེ་སྟེང་ཐེག་དགུ་གཉེར་གཏད་སོགས་ལ་ལོ་བདུན་བསྣན་པའི་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་འདི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་མི་ཚེའི་དངོས་གཞིའི་གཞུང་ཤིང་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་སྟེང་དུ་སྐུ་སྙུང་བས་སྐུ་རིམ་བགྱིས་ཤིང་སྨན་བཅོས་བྱས་པས་ལོ་དྲུག་ཚེ་ཐག་རིང་བར་གསལ་ཞིང་། གོང་གི་ལོ་འཕར་མ་བཅུ་གཉིས་དང་། བར་གྱི་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས། ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་དྲུག་བསྡོམ་པས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལ་བཞུགས་པ་གྲུབ་སྟེ། དགུང་ལོ་གཅིག་ནས་དྲུག་བར་དུ་བྱི་སྦའི་དུས་དང་། བདུན་ནས་བཅུ་བར་ལོ་གསུམ་དུ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཀྱི་མཛད་པ། བཅུ་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་ལོ་གསུམ་དུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཤིང་སློབ་སྦྱོང་མཛད་པ་དང་། བཟོ་རིག་བསྟན་པ། བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་མཛད་པའོ། །སྐུ་ཚེའི་གཞུང་ཤིང་ནི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་སྟེ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རྒྱལ་བུའི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་ཁྱིམ་པའི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རབ་བྱུང་གི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་དགོན་པའི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་མཛད་པ། གཤེན་ལོ་བདུན་ལ་བསྟན་པའི་གཉེར་གཏད་དང་། བཀའ་བསྡུ་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་ཞལ་ཏ་དང་། མ་འོངས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྐོར་གསུངས། དེ་ནས་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་དང་མི་ལོ་གོ་བཞིའི་ཐོག་སྐུ་སྙུང་བས་དགོན་པ་ནས་མཁར་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ཡང་ཕུགས་ཏུ་གདན་དྲངས། གཏོ་བུས་གཏོ་དང་ཚེ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བསྲིངས། སླར་ཡང་སྙུང་ཚེ་དཔྱད་བུས་སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་ལོ་ངོ་གསུམ་ལ་བསྲིངས། སླར་སྙུང་ཐུ་ནས་དགུང་ལོ་ཧྲིལ་པོ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དང་ཟླ་བ་བཅུ་སྟེ། ལོ་ངོ་བརྒྱ་(༡༠༠)ཡི་ཐོག་ཏུ་འདའ་ཁའི་ཞལ་ཆེམས་དང་འཕོ་བ་ཡེ་ཤེས་བཅས་གསུང་ནས་ཆུ་ཡོས་ལོའི་དགུན་ཟླ་ར་བ་ཕག་ཟླའི་གནམ་སྟོང་གི་ཐོ་རེངས་ལ་ཞལ་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཆད་ནས་སྐུ་གཤེགས་སོ། །དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན་འབྱུང་《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། “ལོ་བརྒྱ་”ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད།”ཞེས་དང་། དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་སྒ་སྟོན་གྱིས་ཐེག་རིམ་གྱི་རྣམ་བཤད་གསལ་བའི་མེ་ལོང་སོགས་ལུང་ཕྲན་མང་པོ་ལ་གསལ་བས། ལུང་རིགས་གནད་གཅིག་ཏུ་ཁེལ། ཡིན་ནའང་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད་པའི་ལུང་དང་། གོང་གི་ལུང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བར་འདྲ་མཉམ་དུ་བཞག་ནས། སླར་ཡང་ཡིག་ཚང་དུ་གསལ་བ་དོན་ལ་གནས་མི་གནས། གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་ཏུ་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཐུབ་པའི་མི་ཞིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱུང་མྱོང་དང་མ་མྱོང་བའི་དངོས་ཡོད་རིགས་ལམ་ལ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་མཐར་“ལོ་ངོ་བརྒྱ་རུ”་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་གྲུབ་དོན་བཏོན་ཡོད།
༡༽དང་པོ་གླེང་གཞི་ནི། གོང་གི་ནང་དོན་གནད་བསྡུས་ལྟར་ལ།
༢༽གཉིས་པ་གླེང་སློང་ནི།
༢༽གཉིས་པ་གླེང་སློང་ནི།
ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་དམིགས་ཡུལ་རྩ་དོན་ནི། མ་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ནོར་བར་ཡོ་བསྲང་དང་སྐྱོན་སེལ་བྱེད་པ། མི་གསལ་བ་ཁ་གསལ་དུ་གཏོང་བ་ཡིན་ཕྱིར། ད་ལན་ལྟ་བ་གསར་རྙིང་རྩོད་པའི་དུས་ཀྱི་དཀྱོག་མཚམས་གལ་ཆེན་ཅིག་ཏུ་ཁེལ་བས། ཞིབ་པར་མ་བཤད་པར་སྡོམ་ཚིག་རེ་ཟུང་གིས་འགྲིག་ཐབས་མེད་པས། རྩོམ་འདི་ནི་ཉོག་ལ་རིང་བ་ཐག་པ་དྲུད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་སོང་བས་དགོང་དག་ཞུ།
ཞིབ་འཇུག་ཡང་དག་གི་ཐབས་ལམ་ནི། རིགས་པ་དང་གནས་ལུགས་ལྡན་པ་གཅིག་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ཡང་བདེན་དོན་སྲོག་རྩ་རུ་བཟུང་ནས། གནས་ལུགས་བླ་རུ་བཀུར་བ། བདེན་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་མི་ཆེན་གྱི་ངོ་དང་། ཕྱུག་ཆེན་གྱི་རྒྱུ་དངུལ། དབང་ཆེན་གྱི་སྡིགས་ར། གཡོ་སྒྱུའི་བསླུ་བྲིད། གཉེན་ཚན་དང་ཕ་ཡུལ་གྱི་ཞེན་ཁོག་གང་གིས་ཀྱང་བསྒྱུར་བཀོད་དང་བྲན་གཡོག་བཀོལ་མི་གཏུབ་པ། གཞན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ལེན་ཕོད་པ། སྐྱོན་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ནུས་པ། མི་ཆེན་དང་དབང་ཆེན་གྱི་སྐྱོན་ལ་མཛུབ་མོ་འཛུགས་ཕོད་པ། གནས་ལུགས་དང་བདེན་དོན་སེམས་ལ་འཛིན་ཅིང་ཁ་ནས་བསྒྲག་ཕོད་པ་ལག་བསྟར་ནུས་པ་དགོས། མི་ཕལ་པའམ་བླ་གཏམ་ཡིན་ན་ཡང་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ན་ཉན་འཇོག་བྱེད་པ། མི་ཆེན་དང་དབང་ཆེན། མཁས་པའི་གོ་མིང་ཅན། གཉེན་ཉེ་ཕུ་ནུ། དགེ་རྒན་སོགས་གང་གིས་དྲང་བདེན་གནས་ལུགས་དང་འགལ་ན། དེའི་ཕྱོགས་སུ་མི་ཡོ་བའི་དྲང་ཚུགས་དགོས།
གང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་གཞི་དེ་ལ། རང་གི་དགའ་ཕྱོགས་སུ་དད་མོས། མི་དགའ་བ་ལ་སྡང་བའི་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་མ་ཤོར་བར། གཉིས་ཀ་དྲང་བདེན་འདྲ་གཉིས་སུ་བཀོལ་ནས། འགལ་བ་དགག་ཕྱོགས་དང་། མི་འགལ་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་སྔོན་ནས་གཏན་ཁེལ་མེད་པར་ལུང་རིགས་བདེན་པའི་སྲང་ལ་གཞལ། གང་ཟག་མི་གཙོ་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བ། ལྐོག་གྱུར་མི་གཙོ་མངོན་གྱུར་གཙོ་བ། ཤེས་རབ་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་མཐར་ཐུག་གཤིས་ཀྱི་གྲུབ་དོན་འཚོལ་བ་ལ་ཕྱིར་ནུད་མི་བྱེད་ཅིང་། མཐའ་མའི་གྲུབ་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ། རང་གི་འདོད་པའི་དགའ་ཕྱོགས་དང་། མི་འདོད་མི་དགའ་བའི་ཕྱོགས་གང་གི་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་བ་ཡིན་ནའང་དང་ལེན་བྱེད་ཕོད་པ་ཞིག་དགོས།
ཞིབ་འཇུག་ཟེར་བ་དང་། དག་སྣང་ཟེར་བ་འདི་ཚོ། དྲང་བདེན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚོད་དང་མཚམས་ཤིག་མ་ཟིན་ན་ཐལ་ཆེ་བའང་མཐོང་སྟེ། དེང་སང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཡས་སུ་འཁྱོགས་ནས། གཏེར་མ་ཟེར་ཚད་གཏེར་རྙེད་མཁན་དེའི་བརྩམས་ཆོས་སུ་བརྩི་བ་འདི་ཡང་ཐལ་ཆེ་ཞིང་དྭོགས་པ་ཚ་དྲག་པ་སྟེ། དཔེར་ན། གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་དང་རྒྱུད་བཞིའི་ནང་གི་ཆ་བྱད་དཔྱད་བཅོས་ཀྱི་ལག་ཆ་ཚང་མ་ནུབ་ལུགས་གསོ་རིག་བོད་ལ་དར་ནས་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྟེ་དེ་ནས་བརྐུས་པ་རེད་ཟེར་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི། མིག་སྔའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལ་གཤག་བཅོས་ཀྱི་ལག་རྩལ་མེད་པས་ལག་ཆ་ཡོད་མི་སྲིད་ཟེར་ཆོག་པ་འདྲ།
དད་པ་དག་སྣང་དང་ཞེན་གོག་ཁོ་ནས་གཡོན་དུ་འཁྱོག་པའི་ཆོས་ལུགས་པས། དཔེ་ཆའི་ནང་ལ་བཤད་ཚད་ རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་འཕགས་པའི་ལུང་རེད་ཟེར་ནས་བདེན་པ་ཚད་ལྡན་དུ་བརྩི་ཞིང་། དག་སྣང་སྐོར་དང་ལྡེམ་དགོངས་ཅན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆར་བཀོལ་ནས་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་ཤིང་ལུང་ནང་འགལ་བྱུང་ཚེ། དགོངས་པ་ཅན་དུ་འགྲེལ་ཤིང་། འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཚུར་མཐོང་སོ་སྐྱེ་ཚོས། དེའི་ཡོན་ཏན་མི་མཐོང་བར་བཤད་ཅིང་། ཡིག་ཆ་དེ་ལ་བརྟག་དཔྱད་མི་ཆོག་པ་དང་། བརྟག་ཤིང་དཔྱད་ན། དེ་ནི་ལོག་ལྟ་དང་སྡིག་པ་བསགས་པར་བརྩི་བའམ། ཡང་ན་རང་ཚུགས་ཤོར་བར་སྨྲ་ནས་ཨུ་ཚུགས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
ད་ལན་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་མཛད་མདོ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་དང་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་བཅས་ཡིན་ལ། མདོ་གཟེར་མིག་ལེའུ(༡༤)ལས། “འདུས་བྱས་མི་རྟག་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། །”གསུང་པ་བཞིན་དུ། དུས་རབས་སོ་སོའི་མི་རྟག་འཕོ་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དང་། གཟི་བརྗིད་ལེའུ(༥༠)ལས། “དུས་དང་བསྟུན་པའི་སྟོན་པ་མཛད།”གསུང་པ་བཞིན་དུ། གདུལ་བྱའི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་དགོས་མཁོ་གང་ཞིག་གཙོར་འདོན་གནང་ཡོད་མེད་སོགས་དབྱེ་ཞིབ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་གོ་བ་བླངས་ན། འགལ་འདུ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དཔྱད་རིན་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འདུག
འདིར་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ནི། མིག་སྔར་བོན་ལུགས་ལ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་ལ་ལུང་དང་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད། དེ་གང་ཞེ་ན། (1)ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད་པ།《 མདོ་དྲི་མེད།》《 རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》《དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།》སོགས་དང་།
（2）ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་པ། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པའི་《བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས།》ཀྱི་ནང་དུ་སྟོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཆད་པའི་སྐབས་སུ། “སྐུ་ཚེ་ཚད་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་ལྔ་བརྒྱ། བསྟན་པ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གནས། ”ཞེས་གསལ། འདི་ནི་སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་ཁག་གང་ལའང་མི་མཐུན་ཅིང་ཚེ་ཚད་དངོས་ཡོད་དང་འགལ་བས་རེ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞགས།
（3）ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ། 《མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ།》《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད།”ཞེས་གསལ། གོང་གསལ་འདི་གསུམ་བཀའ་ལུང་འདྲ་འདྲ་ཡིན་རུང་། ད་ཡོད་བོན་པོའི་དཔེ་ཆ་དང་། ཁས་ལེན་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་མཁན་མང་ཉུང་དབང་གིས། ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད་པའི་ལུང་དང་རྗེས་འབྲངས་གཉིས་ཀ་མང་ལ། སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བསྟན་པའི་ལུང་དང་དེའི་རྗེས་འབྲང་ཉུང་།
ཞིབ་འཇུག་ཡང་དག་གི་ཐབས་ལམ་ནི། རིགས་པ་དང་གནས་ལུགས་ལྡན་པ་གཅིག་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ཡང་བདེན་དོན་སྲོག་རྩ་རུ་བཟུང་ནས། གནས་ལུགས་བླ་རུ་བཀུར་བ། བདེན་དོན་གྱི་ཆེད་དུ་མི་ཆེན་གྱི་ངོ་དང་། ཕྱུག་ཆེན་གྱི་རྒྱུ་དངུལ། དབང་ཆེན་གྱི་སྡིགས་ར། གཡོ་སྒྱུའི་བསླུ་བྲིད། གཉེན་ཚན་དང་ཕ་ཡུལ་གྱི་ཞེན་ཁོག་གང་གིས་ཀྱང་བསྒྱུར་བཀོད་དང་བྲན་གཡོག་བཀོལ་མི་གཏུབ་པ། གཞན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ལེན་ཕོད་པ། སྐྱོན་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་ནུས་པ། མི་ཆེན་དང་དབང་ཆེན་གྱི་སྐྱོན་ལ་མཛུབ་མོ་འཛུགས་ཕོད་པ། གནས་ལུགས་དང་བདེན་དོན་སེམས་ལ་འཛིན་ཅིང་ཁ་ནས་བསྒྲག་ཕོད་པ་ལག་བསྟར་ནུས་པ་དགོས། མི་ཕལ་པའམ་བླ་གཏམ་ཡིན་ན་ཡང་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་ན་ཉན་འཇོག་བྱེད་པ། མི་ཆེན་དང་དབང་ཆེན། མཁས་པའི་གོ་མིང་ཅན། གཉེན་ཉེ་ཕུ་ནུ། དགེ་རྒན་སོགས་གང་གིས་དྲང་བདེན་གནས་ལུགས་དང་འགལ་ན། དེའི་ཕྱོགས་སུ་མི་ཡོ་བའི་དྲང་ཚུགས་དགོས།
གང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་གཞི་དེ་ལ། རང་གི་དགའ་ཕྱོགས་སུ་དད་མོས། མི་དགའ་བ་ལ་སྡང་བའི་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་མ་ཤོར་བར། གཉིས་ཀ་དྲང་བདེན་འདྲ་གཉིས་སུ་བཀོལ་ནས། འགལ་བ་དགག་ཕྱོགས་དང་། མི་འགལ་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་སྔོན་ནས་གཏན་ཁེལ་མེད་པར་ལུང་རིགས་བདེན་པའི་སྲང་ལ་གཞལ། གང་ཟག་མི་གཙོ་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བ། ལྐོག་གྱུར་མི་གཙོ་མངོན་གྱུར་གཙོ་བ། ཤེས་རབ་རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་མཐར་ཐུག་གཤིས་ཀྱི་གྲུབ་དོན་འཚོལ་བ་ལ་ཕྱིར་ནུད་མི་བྱེད་ཅིང་། མཐའ་མའི་གྲུབ་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ། རང་གི་འདོད་པའི་དགའ་ཕྱོགས་དང་། མི་འདོད་མི་དགའ་བའི་ཕྱོགས་གང་གི་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་བ་ཡིན་ནའང་དང་ལེན་བྱེད་ཕོད་པ་ཞིག་དགོས།
ཞིབ་འཇུག་ཟེར་བ་དང་། དག་སྣང་ཟེར་བ་འདི་ཚོ། དྲང་བདེན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚོད་དང་མཚམས་ཤིག་མ་ཟིན་ན་ཐལ་ཆེ་བའང་མཐོང་སྟེ། དེང་སང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཡས་སུ་འཁྱོགས་ནས། གཏེར་མ་ཟེར་ཚད་གཏེར་རྙེད་མཁན་དེའི་བརྩམས་ཆོས་སུ་བརྩི་བ་འདི་ཡང་ཐལ་ཆེ་ཞིང་དྭོགས་པ་ཚ་དྲག་པ་སྟེ། དཔེར་ན། གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་དང་རྒྱུད་བཞིའི་ནང་གི་ཆ་བྱད་དཔྱད་བཅོས་ཀྱི་ལག་ཆ་ཚང་མ་ནུབ་ལུགས་གསོ་རིག་བོད་ལ་དར་ནས་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སྟེ་དེ་ནས་བརྐུས་པ་རེད་ཟེར་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི། མིག་སྔའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་ལ་གཤག་བཅོས་ཀྱི་ལག་རྩལ་མེད་པས་ལག་ཆ་ཡོད་མི་སྲིད་ཟེར་ཆོག་པ་འདྲ།
དད་པ་དག་སྣང་དང་ཞེན་གོག་ཁོ་ནས་གཡོན་དུ་འཁྱོག་པའི་ཆོས་ལུགས་པས། དཔེ་ཆའི་ནང་ལ་བཤད་ཚད་ རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་འཕགས་པའི་ལུང་རེད་ཟེར་ནས་བདེན་པ་ཚད་ལྡན་དུ་བརྩི་ཞིང་། དག་སྣང་སྐོར་དང་ལྡེམ་དགོངས་ཅན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆར་བཀོལ་ནས་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་ཤིང་ལུང་ནང་འགལ་བྱུང་ཚེ། དགོངས་པ་ཅན་དུ་འགྲེལ་ཤིང་། འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཚུར་མཐོང་སོ་སྐྱེ་ཚོས། དེའི་ཡོན་ཏན་མི་མཐོང་བར་བཤད་ཅིང་། ཡིག་ཆ་དེ་ལ་བརྟག་དཔྱད་མི་ཆོག་པ་དང་། བརྟག་ཤིང་དཔྱད་ན། དེ་ནི་ལོག་ལྟ་དང་སྡིག་པ་བསགས་པར་བརྩི་བའམ། ཡང་ན་རང་ཚུགས་ཤོར་བར་སྨྲ་ནས་ཨུ་ཚུགས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
ད་ལན་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་མཛད་མདོ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་དང་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་བཅས་ཡིན་ལ། མདོ་གཟེར་མིག་ལེའུ(༡༤)ལས། “འདུས་བྱས་མི་རྟག་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། །”གསུང་པ་བཞིན་དུ། དུས་རབས་སོ་སོའི་མི་རྟག་འཕོ་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དང་། གཟི་བརྗིད་ལེའུ(༥༠)ལས། “དུས་དང་བསྟུན་པའི་སྟོན་པ་མཛད།”གསུང་པ་བཞིན་དུ། གདུལ་བྱའི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་དགོས་མཁོ་གང་ཞིག་གཙོར་འདོན་གནང་ཡོད་མེད་སོགས་དབྱེ་ཞིབ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་གོ་བ་བླངས་ན། འགལ་འདུ་ཅི་ཡང་མེད་པ་དཔྱད་རིན་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་འདུག
འདིར་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ནི། མིག་སྔར་བོན་ལུགས་ལ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་ལ་ལུང་དང་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད། དེ་གང་ཞེ་ན། (1)ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད་པ།《 མདོ་དྲི་མེད།》《 རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》《དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།》སོགས་དང་།
（2）ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་པ། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པའི་《བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས།》ཀྱི་ནང་དུ་སྟོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཆད་པའི་སྐབས་སུ། “སྐུ་ཚེ་ཚད་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་ལྔ་བརྒྱ། བསྟན་པ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གནས། ”ཞེས་གསལ། འདི་ནི་སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་ཁག་གང་ལའང་མི་མཐུན་ཅིང་ཚེ་ཚད་དངོས་ཡོད་དང་འགལ་བས་རེ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞགས།
（3）ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ། 《མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ།》《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད།”ཞེས་གསལ། གོང་གསལ་འདི་གསུམ་བཀའ་ལུང་འདྲ་འདྲ་ཡིན་རུང་། ད་ཡོད་བོན་པོའི་དཔེ་ཆ་དང་། ཁས་ལེན་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་མཁན་མང་ཉུང་དབང་གིས། ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བཤད་པའི་ལུང་དང་རྗེས་འབྲངས་གཉིས་ཀ་མང་ལ། སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དང་། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པར་བསྟན་པའི་ལུང་དང་དེའི་རྗེས་འབྲང་ཉུང་།
༣༽གསུམ་པ་ལུང་གིས་སྒྲུབ་པ།
གནའ་བོའི་མི་ཡི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པར་བྱེད་པ་ལ། གནའ་བོའི་ཡིག་ཆ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཁོ་ནས་མི་འགྲིག་པས། བོན་ལུགས་ལ་(1)ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པ། (2) ལོ་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་པ། (3) ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་བཅས་ཡིག་ཆ་གསུམ་ཡོད་པའི་ནང་ནས“ལོ་བརྒྱ”ཐུབ་པར་བཤད་པའི་ལུང་འདི་ནི་ཐད་ཀར་གོ་བ་ལེན་ཆོག་པ་དང་། གོ་བ་ཐད་ཀར་ལེན་རྒྱུ་དཀའ་བའི་ལུང་ཚིག་རྣམས་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་བྱེད་བཞིན་སྟོན་པ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ནས་མ་འདས་བར་གྱི་ལུང་རྣམས་རག་ཙམ་མུ་འབྲེལ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ཡིན།
དང་པོ། སྟོན་པ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་བཞུགས་པའི་དུས་ཡུན་ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུར་བསྟན་ཏེ།《མདོ་འདུས།》ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས། “ལྷུམས་སུ་ཟླ་བཅུ་བློ་གྲོས་ལྡན་ཅིང་སྐུ་བལྟམ་སྟེ། བར་པོ་སོ་བརྒྱད་བཀྲ་ཤིས་ཁང་པར་རིན་ཆེན་ཀ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། འབྱུང་བཞི་ལྷ་མོས་སྐུ་བརྟེན་མཆན་ཁུང་གཡས་སུ་བལྟམ།”ཞེས་དང་།《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་གསུམ་པ་ལས། “སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཐུགས་མཐུན་པས། དཀར་དམར་འདྲེས་པའི་ནང་དུ། ལས་སྦྱོར་བའི་རླུང་གིས་དེད་ནས། རྒྱ་མཚོའི་ཉ་དོལ་ལ་འཁྲིས་པ་བཞིན་དུ་རིལ་གྱིས་སོང་ངོ༌། །སེམས་དང་ལུས་གཉིས་དང་པོ་ལས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འཕྲད་དོ། །དེ་ནས་དགུང་ཞག་བདུན་གཅིག་ལོན་ཙམ་ན། སེམས་ཀྱང་བརྒྱལ་ཞིང་ཀན་ནོ། །ལུས་ཀྱང་ནུར་ནུར་པོར་ཆགས་སོ། །དགུང་ཞག་བདུན་གཉིས་ལོན་ཙམ་ན། སེམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བསྔངས་ནས་འཕྲས་པས། ཆུ་ནུར་ནུར་པོ་ཕྱོགས་བཞི་དབུས་དང་ལྔར་དྲངས་སོ། །ལུས་ཀྱང་འདྲེས་ནས་ནལ་ནལ་པོར་ཆགས་སོ། །”ཞེས་པ་ནས།“ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུ་ན། མའི་མངལ་ནས་ལས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ༌། །དུས་དེར་མི་ཕྱི་ལྷ་ཕྱི་ཡོ་ཕྱི་རྒྱལ་བཞད་མའི་ཞལ་ནས། འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱང༌། ཚན་དང་བསང་གྱིས་ལ། ངའི་སྤྱན་སྔར་དུ་འདུས་ཤིག །དགུང་ཟླ་ཞག་གསུམ་དྲོ་བཞི་ན། རྒྱལ་བུ་གཅིག་བྱོན་ཏེ་འོང་གིས། དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པས། བྲམ་ཟེ་གསལ་ཁྱབ་ཀྱིས་མི་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། རྒྱལ་བུ་བྱོན་ཏེ་འོང༌། གསུངས་པ་ནི། གཞན་ནས་འོང་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་བཞད་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལས་འཁྲུངས་པར་ངེས་སོ། །”ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཀ༽དུམ་ལེའུ་བཞི་པ་ལས།“དེ་ནས་དགུང་ཟླ་ངོ་བཅུ་ལོན་ནས། རྒྱལ་བཞད་མའི་ཞལ་ནས། འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་རྒྱལ་ས་གོང་མའི་མི་རྣམས་འདུས་ནས། རོལ་མོ་དང་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་གྲབས་གྱིས་ཤིག །སང་ཉི་མའི་རྩེ་ལ་རྒྱལ་བུ་གཅིག་འབྱོན་ནས་འོང་གི །དེའི་མདུན་དུ་བསུ་བ་དགོས་པ་ཡིན། ཞེས་ཀུན་ལ་རྨད་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཟོས་ནས། ཁྱེའུ་སྲིད་པ་ལ་མཁས་པ་བྱ་བས། རྒྱལ་བུ་འབྱོན་ནས་འོང་གི་གསུངས་པ་ནི། གཞན་ནས་འོང་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་བཞད་མ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལས་འཁྲུངས་པར་ངེས་སོ། །ཞེས་ཟེར་ནས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་དགའ་ནས། རོལ་མོའི་ཆས་རྣམས་བསགས་སོ། །དེ་ནས་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་སྟོན་པ་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ།” ཞེས་གསལ་ལོ། །
སྟོན་པའི་ལོ་བདག་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ། ཟླ་བ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་མེ་སྟག་རྒྱལ་ཟླ་བ། ཞག་གི་སྙིང་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ་མེ་འབྲུག །དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་ས་ཡོས། སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་། སྨེ་བ་གཅིག་དཀར་ལའོ། །ལོ་ཟླ་ཞག་སྐར་དུས་ཚོད་དེ་ལ་འཁྲུངས་པའི་དགོས་པ་ནི།《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་གསུམ་པར། “ལོ་ཡི་འགོ་བོ་བྱི་བ་ལ་དགོངས་ནས་གཤེགས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པས། ནན་ཏན་གྱིས་སེམས་ཅན་འདུལ་ཞིང༌། ཞིབ་ཏིག་གིས་བསྟན་པ་སྤེལ་བ་ལགས་སོ། །ཟླ་བའི་འགོ་བོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ལ་དགོངས་ནས་གཤེགས་པ་ནི། ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འགོ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་ལ་དགོངས་ནས་བྱོན་པ་ལགས་སོ། །ཞག་གི་སྙིང་པོ་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་གཤེགས་པ་ནི། སྔོན་གྱི་སྟོན་པ་རྣམས་གཤེགས་པའི་དུས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྗེས་དང༌། ཟླ་གསང་ཐིག་ལེའི་དངོས་གྲུབ་ནོད་པས་གཤེགས་པའོ། །སྐར་མའི་དམ་པ་རྒྱལ་གྱི་རུ་གོང་དུ་གཤེགས་པ་ནི། བདུད་ལྔ་དབང་དུ་བསྡུས་ཏེ་རྒྱལ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཚོད་ཀྱི་དང་པོ་ནམ་ལངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གཤེགས་པ་ནི། ནམ་ལངས་པའི་རྟིང་ལ་ཉི་ཤར་འོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། བདག་གཤེགས་པའི་རྟིང་ལ། སྐུ་ལས་སྤྲུལ་སྐུ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ཕྱུང་ནས། འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །”ཞེས་གསལ་ལོ། །
གཉིས་པ། གཤེན་རབ་འཁྲུངས་ནས་ཟླ་གསུམ་ཞག་བཅུའི་རྗེས་སུ་ཁྲུས་གསོལ་མཚན་དཔེ་བརྟག་པའི་མཛད་སྒོ་གཉེར་བ་སྟེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ལེའུ་ལྔ་པ་ལས། “འགྲོ་བའི་ཟླ་གསུམ་ཞག་བཅུ་དེ། །གཤེན་རབ་བདག་གི་དགུང་ཞག་གཅིག །ལྷ་ཀླུ་མིའི་རྒྱལ་པོ་འདུས། །ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲའི་སྒོ་ནས་དབྱུང་། །ལྟས་མཁན་བྲམ་ཟེས་སྐུ་མཚན་བརྟགས། །དེར་ཚོགས་རྣམས་ལ་བདག་ཞལ་བསྟན། །” ཞེས་གསལ།
གཉིས་པ། གཤེན་རབ་འཁྲུངས་ནས་ཟླ་གསུམ་ཞག་བཅུའི་རྗེས་སུ་ཁྲུས་གསོལ་མཚན་དཔེ་བརྟག་པའི་མཛད་སྒོ་གཉེར་བ་སྟེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ལེའུ་ལྔ་པ་ལས། “འགྲོ་བའི་ཟླ་གསུམ་ཞག་བཅུ་དེ། །གཤེན་རབ་བདག་གི་དགུང་ཞག་གཅིག །ལྷ་ཀླུ་མིའི་རྒྱལ་པོ་འདུས། །ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲའི་སྒོ་ནས་དབྱུང་། །ལྟས་མཁན་བྲམ་ཟེས་སྐུ་མཚན་བརྟགས། །དེར་ཚོགས་རྣམས་ལ་བདག་ཞལ་བསྟན། །” ཞེས་གསལ།
གསུམ་པ། མི་སྤྱི་མཐུན་ལྟར་ཡུམ་དང་མ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཙའ་རྫི་དང་གསོ་སྐྱོང་ལོ་དྲུག་ལ་བྱས་པ་སྟེ།《གཡུང་དྲུང་ལས་དག་རྒྱུད།》ལེའུ་དང་པོ་ལས། “ཡུམ་གྱིས་སྲས་ལ་གཟིགས་པ་ལས། སྐུ་མདོག་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་འདྲ་བ། མཚན་བཟང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ནི། དབྱར་གྱི་རྩི་ཐོག་བཞིན་རྒྱས་པ་ཞིག་གདའ་འོ། །ཡུམ་དེའི་འཁོར་ཡེ་ཤེས་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ལས་ལ་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དབང་བྱིན་ཅིང་མཐུ་སྡོང་གདབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་ཀླུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བཙའ་རྫི་དང་གོས་མནབས་ལུགས་བཞིན་དུ་བྱས་སོ། །” ཞེས་གསལ་ཞིང་དུས་ཡུན་ལོ་དྲུག་དངོས་སུ་མ་གསལ་ཀྱང་ཤུགས་ལ་གྲུབ་སྟེ། དགུང་ལོ་བདུན་པ་བརྒྱད་པ་དགུ་པ་གསུམ་ལ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་དང་ལོ་བཅུའི་ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་བས་དེའི་སྔོན་དུ་ལོ་དྲུག་སོང་བ་ཤེས་ཐུབ།
བཞི་པ། དེ་ནས་དགུང་ལོ་བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ། དགུ་པ་བཅས་ལོ་གསུམ་ལ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་མཛད་དེ།《 མདོ་དྲི་མེད།》ལེའུ་ལྔ་པ་དང་།《 དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》ལེའུ་བཞི་པ་གཉིས་ཀ་མཐུན་པར། “ལོ་སྐོར་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ། །ཞག་མ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་། །ཟ་མ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་དེ། །གཤེན་གྱི་དགུང་གསུམ་མ་ལོན་ཚེ། །གབ་ཅིང་སྦ་བའི་ཚུལ་དུ་འོང་། །ནགས་ཚལ་གླིང་གི་མཛད་པ་རྫོགས། །ད་ནི་རྒྱལ་ས་གནོན་དུ་འགྲོ།” ཞེས་གསལ་བའོ། །
ལྔ་པ། དེ་ནས་སྟོན་པ་དགུང་ལོ་བཅུའི་ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་བུའི་ཁྲི་འདོན་བྱས་ཏེ།《 མདོ་འདུས།》ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས། “གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུ་ལས་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་། འོལ་མོ་ལུང་གི་མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འདུས། སྤོས་དྲི་མེ་ཏོག་ཆར་བབ་འཇའ་མཚོན་འཁྲིགས།” ཞེས་དང་།《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུ་བཞེས་ནས། གཤེན་རབ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས། བར་པོ་སོ་བརྒྱད་མཁར་དུ་འདུས། དགའ་སྟོན་རོལ་མོ་མཆོད་སྤྲིན་བཤམས། སློབ་མ་འབུམ་ཕྲག་བསམ་མེད་ཚོགས། གནམ་གྱི་ལྷ་དང་ས་ཡི་ཀླུ། གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་དཔག་མེད་འདུ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་།” ཞེས་གསལ།
དྲུག་པ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུའི་ཐོག་རྒྱལ་སར་བཏོན་རྗེས་ལོ་སྐོར་གཅིག་དེ་མ་རྫོགས་བར་གར་ཡང་མ་བྱོན་པར། ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཡིག་རྩིས་དང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྤྱི་དང་། སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་དང་། ཆབ་སྲིད་སྐྱོངས་སྟངས་བསླབ། ལྷག་པར་བཟོ་རིག་ལ་སྦྱང་ཞིང་དེའི་གཞུང་ལུགས་བརྩམས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཐོག་རྒྱལ་བུའི་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་མཛད་པ་སྟེ་ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་དེ།《 རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “གཤེན་རབ་ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་དེས། ཡིག་རྩིས་ཤེས་རབ་བློ་སྦྱངས་ནས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྒྲ་ཚད་དང་བཟོ་རིག་ལྔས་བློ་རྩལ་སྦྱངས། དྲ་ཞིང་དྲུབ་དང་བཞོག་ཞིང་སྦྱངས། བཞུ་ཞིང་བླུགས་དང་རྡུང་ཞིང་འཐར། བྲི་ཞིང་བཀོད་པའི་བློ་རྩལ་སྦྱངས།”ཞེས་དང་།《 མདོ་དྲི་མེད།》 ག༽ སྲིད་གཤེན་ཐེག་པའི་སྐབ། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར། ཤོག་ངོས(༦༠) ཐིག་ཕྲེང་དང་པོ་ལས། “དང་པོ་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ནས་སུ། དགུང་ལོ་གཅིག་ལས་མ་ཕྱིན་བར་ལས་སུ། རྒྱལ་ས་ཁྲིམས་ཀྱི་གནོན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་། རྒྱུ་འབྲས་བོན་རྣམས་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པར། བསྟན་པའི་གཞི་མ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱིར། རིག་པའི་གནས་ལྔ་བཟོ་རིག་གཏན་ལ་ཕབ། བཟོ་རྒྱལ་གར་མ་དག་ལ་གཉེར་དུ་གཏད། བསྟན་པའི་ཞིང་ཁམས་དེའི་དར་བར་འགྱུར།” ཞེས་གསལ་བའོ། །
དེ་དག་ལུགས་ལྡོག་ཏུ་ཡར་དེད་ན། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་མདོ་དྲི་མེད་ལྟར་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ། བཅུ་གཅིག་ལ་བཟོ་རིག་བསྟན། བཅུ་ལ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཅིང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་འགོ་བརྩམ། དགུང་ལོ་དགུ་པ་དང་། བརྒྱད་པ། བདུན་པ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ནགས་ཚལ་དུ་དྲག་རྩལ་དང་རང་ཁ་རང་གསོའི་རྩལ་སྦྱང་ཞིང་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཆེད་དུ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་མཛད། དགུང་ལོ་དྲུག་ནས་གཅིག་གི་བར་དུ་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལྟར་དུ་བྱིས་པའི་དུས་ཡུམ་དང་མ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཙའ་རྫི་བྱས་པའོ། །ལོ་སྐོར་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཆུང་དུས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ལོ་སྟེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽དུམ། ལེའུ་རེ་ཅིག་ལས། “དེ་ཡང་སྟོན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་དག་ནི། བསྐལ་སྟོང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུ་བོར་གྱུར་པས། ཤིན་ཏུ་ཡང་གདུལ་དཀའ་ཞིང་། རབ་ཏུ་ཡང་མི་མཇེད་པ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྟོན་པ་ལ་བྱོན་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ལ་ཡང་དགུང་ལོའི་ཚད་དང་། མཛད་པའི་དུས་སུ་བསྟུན་ནས་མཛད་དེ། དེ་ཡང་སྟོན་པས་ཐོག་མར་དགུང་ལོ་གཅིག་མ་བཞེས་ཀྱི་བར་དུ། སངས་རྒྱས་གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་དང་། རྒྱལ་བུའི་རྒྱལ་ས་ནོན་པ་དང་། བཟོ་རིག་པ་ལ་སོགས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་ཞིང་། བསྟན་པ་ཆགས་པའི་གནས་དང་། ཞིང་ཁམས་ཀྱི་བཀོད་པ་མཐའ་ཡས་པར་མཛད་དོ། །ཞེས་དང་།《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་གསུམ་པ་ལས། “རྒྱལ་སར་ཕྱུང་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱང༌། དགུང་ལོ་གཅིག་ལོན་ནས་ཕྱུང་བའི་དུས་ལགས་སོ། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ། ཟ་མ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་བསྐྱེད་པས། རྒྱལ་ས་ཟིན་པ་ལགས་སོ། །” ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྟོན་པ་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་སྐོར་གཅིག་འདིའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་སར་ཕྱུངས་བར་དགོངས་ངེས། ཁ་གཅིག་གིས་འདི་ལོ་གཅིག་གི་ཐོག་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ནི་ནོར་བ་སྟེ། སྐབས་དེའི་ལུགས་སྲོལ་ལ། ཡབ་རྒྱལ་པོ་གྲོངས་ནས་རྒྱལ་བུ་དྭ་ཕྲུག་གྱུར་ཏེ། རྒྱལ་སར་སྔ་ཙམ་མ་བཏོན་ཐབས་མེད་ཡིན་ཡང་། ཉུང་མཐར་ཡང་རྒྱལ་བུ་ལོ་བརྒྱད་མ་ལོན་བར་དུ་རྒྱལ་སར་འདོན་སྲོལ་མེད་དེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ལེའུ་སོ་ལྔ་པའི་ནང་དུ། “ལར་ཡང་རྒྱལ་གྱི་གདུང་བརྒྱུད་ཡིན་མོད་ཀྱང་། ལོ་བརྒྱད་མ་ལོན་བར་དུ་བྱིས་པ་ཡིན། བྱིས་པ་རྒྱལ་སར་བཏོན་པས་ཁྲིམས་མི་གནོན། ཕྱག་དང་ཞེ་སའི་རྟེན་ཙམ་མ་གཏོགས་པར། རྒྱལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་པོས་མ་བཅད་དབང་མི་བཙན།” ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། སྟོན་པའི་ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་འཚོ་བཞིན་དུ། སྟོན་པ་ལོ་ངོ་གཅིག་ཐོག་རྒྱལ་སར་ཕྱུངས་དགོས་དོན་མེད།
བདུན་པ། གཤེན་ལོ་ཟེར་བའི་འགོ་ག་དུས་བཙུག་གམ་སྙམ་ན། གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཐོག །རྒྱལ་གྱི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐབས་སུ། ལྷ་གཞིའི་འོག་ནས་བྱི་བ་གཅིག་གིས་ཙི་ཁུང་བྲུས་པས་ས་དང་གསེར་ཕྱེ་འདྲེས་པ་སྤུངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ལོ་དེ་ལ་བྱི་ལོ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་བྱུང་། དེ་ནས་གཤེན་ལོའི་འགོ་བཙུགས་ཏེ།《 དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》ལེའུ་དྲུག་པ་ལས། “གཏོ་གཞི་ཕྱིང་དཀར་གྱི་འོག་ནས་ས་འཛུལ་སྔོན་མོ་གཅིག །ལུས་པོ་སྣང་བ། མྱུར་མགྱོགས་ཆེ་བ། རྔ་མ་རིང་བ་གཅིག་བྱུང་ནས། གསེར་གྱི་བྱེ་མ་མང་པོ་གཏོ་གཞིའི་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་སྤུངས་ནས། གཏོ་གཤེན་གྱི་ཞལ་ནས། ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་སྤུ་མེད་བྱི་བྱི་བོ་འདི། མིང་ཡང་བྱི་བར་ཐོགས་གསུང་པས། ལོའི་མགོ་བོ་བྱི་བ་ནས་བཟུང་པ་དང་། གཤེན་གྱི་དགུང་ལོ་རྩི་བ་ཡང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །”ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཅ༽དུམ། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར།(ཤ ༤༠)ལས། “དེ་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མཛད་དེ་གཏོ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་། དཔྱད་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཕྱྭ་གཤེན་ལེགས་རྒྱལ་ཐང་པོ་ལ་གཉེར་དུ་གཏད་དོ། །མེ་ཏོག་མཛེས་པའི་གླིང་ལ་རྩི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་དང་། དཀར་མངར་དང་། ཤ་ཁྲག་དང་། རྩི་སྨན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲུ་སྣ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བསགས་ནས་དཀྱེལ་ཕུ་ཝེར་དཀར་པོ་མཆོད་ཅིང་། བསྟན་པ་བཟུང་བའི་དོན་དུ་སྣང་སྲིད་ཁ་ཡོ་བསྙམས་བའི་གཏོ་དང་། དཔྱད་དུ་མཛད་དེ་གཏོ་གཞི་ལིང་ཕྱིང་དཀར་པོའི་འོག་ཏུ་ས་ཡི་ཁུང་འཛུལ་སྔོན་མོ་ཞིག །ལུས་པོ་སྦུང་བ། མྱུར་མགྱོགས་ཆེ་བ། གཡུ་རུ་ལྡེམས་པ་དང་། ཨག་ཚོམ་ཡོད་པ། རྔ་མ་རིང་བ་ཞིག་བྱུང་ནས་གསེར་གྱི་བྱེ་མའི་ས་མང་པོ་ཁྱེར་ཏེ། གཏོ་གཞིའི་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་སྤུངས་པ་བདག་གིས་བཟུང་ནས། གཏོ་གཤེན་གྱི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་བས། གཏོ་གཤེན་གྱི་ཞལ་ནས། ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་འདི། ལུས་པོ་ཆུང་ལ་རྩལ་ཆེ་བ། བྱ་བྱེད་གློག་ལྟར་དུ་འགྱུ་བ། ཚིག་གི་ཟུངས་དམ་པ་ཞིག་འདུག་པ་སྤུ་མེད་བྱི་བྱི་བ་མིང་ཡང་བྱི་བར་ཐོགས་གསུངས་ནས། གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལ་འབྲས་ཀྱིས་བང་མཛོད་སྤེལ་དུ་བཅུག་པས། ལོ་བྱི་ལོའི་གཏན་ཚིག་ཀྱང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །གཤེན་གྱི་དགུང་ལོ་གཅིག་བརྩི་བའི་ཚད་ཀྱང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །ལོ་འགོ་རྒྱལ་པོ་བྱི་བ་ནས་བཟུང་བ་ཡང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །” ཞེས་གསལ། དེ་དང་མཚུངས་པར།《རྣམ་དག་ཡུམ་གྱི་གཞུང་།》《ཀུན་འབུམ་རྩ་རྒྱུད།》སོགས་ལས་གསལ་ཞིང་། དེ་དང་ཅུང་མི་འདྲ་བ། གཤེན་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ་ལས།《 མདོ་སྡེ་སྟག་མོ་ནོར་བུ་རོལ་པའི་རྒྱན།》ཞེས་པ་ལས་བཏུས་པ། སོགས་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་གྱུར་ཤོག་ངོས་༡༣པ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨང་ཀི (ཤ234)ལས་གསལ།
ལྔ་པ། དེ་ནས་སྟོན་པ་དགུང་ལོ་བཅུའི་ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་བུའི་ཁྲི་འདོན་བྱས་ཏེ།《 མདོ་འདུས།》ལེའུ་བརྒྱད་པ་ལས། “གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུ་ལས་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་། འོལ་མོ་ལུང་གི་མི་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འདུས། སྤོས་དྲི་མེ་ཏོག་ཆར་བབ་འཇའ་མཚོན་འཁྲིགས།” ཞེས་དང་།《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུ་བཞེས་ནས། གཤེན་རབ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས། བར་པོ་སོ་བརྒྱད་མཁར་དུ་འདུས། དགའ་སྟོན་རོལ་མོ་མཆོད་སྤྲིན་བཤམས། སློབ་མ་འབུམ་ཕྲག་བསམ་མེད་ཚོགས། གནམ་གྱི་ལྷ་དང་ས་ཡི་ཀླུ། གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་དཔག་མེད་འདུ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་།” ཞེས་གསལ།
དྲུག་པ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུའི་ཐོག་རྒྱལ་སར་བཏོན་རྗེས་ལོ་སྐོར་གཅིག་དེ་མ་རྫོགས་བར་གར་ཡང་མ་བྱོན་པར། ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཡིག་རྩིས་དང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྤྱི་དང་། སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་དང་། ཆབ་སྲིད་སྐྱོངས་སྟངས་བསླབ། ལྷག་པར་བཟོ་རིག་ལ་སྦྱང་ཞིང་དེའི་གཞུང་ལུགས་བརྩམས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཐོག་རྒྱལ་བུའི་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་མཛད་པ་སྟེ་ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད་དེ།《 རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “གཤེན་རབ་ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་དེས། ཡིག་རྩིས་ཤེས་རབ་བློ་སྦྱངས་ནས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྒྲ་ཚད་དང་བཟོ་རིག་ལྔས་བློ་རྩལ་སྦྱངས། དྲ་ཞིང་དྲུབ་དང་བཞོག་ཞིང་སྦྱངས། བཞུ་ཞིང་བླུགས་དང་རྡུང་ཞིང་འཐར། བྲི་ཞིང་བཀོད་པའི་བློ་རྩལ་སྦྱངས།”ཞེས་དང་།《 མདོ་དྲི་མེད།》 ག༽ སྲིད་གཤེན་ཐེག་པའི་སྐབ། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར། ཤོག་ངོས(༦༠) ཐིག་ཕྲེང་དང་པོ་ལས། “དང་པོ་རྒྱལ་བུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ནས་སུ། དགུང་ལོ་གཅིག་ལས་མ་ཕྱིན་བར་ལས་སུ། རྒྱལ་ས་ཁྲིམས་ཀྱི་གནོན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཅིང་། རྒྱུ་འབྲས་བོན་རྣམས་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པར། བསྟན་པའི་གཞི་མ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཕྱིར། རིག་པའི་གནས་ལྔ་བཟོ་རིག་གཏན་ལ་ཕབ། བཟོ་རྒྱལ་གར་མ་དག་ལ་གཉེར་དུ་གཏད། བསྟན་པའི་ཞིང་ཁམས་དེའི་དར་བར་འགྱུར།” ཞེས་གསལ་བའོ། །
དེ་དག་ལུགས་ལྡོག་ཏུ་ཡར་དེད་ན། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་མདོ་དྲི་མེད་ལྟར་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ། བཅུ་གཅིག་ལ་བཟོ་རིག་བསྟན། བཅུ་ལ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཅིང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་འགོ་བརྩམ། དགུང་ལོ་དགུ་པ་དང་། བརྒྱད་པ། བདུན་པ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ནགས་ཚལ་དུ་དྲག་རྩལ་དང་རང་ཁ་རང་གསོའི་རྩལ་སྦྱང་ཞིང་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཆེད་དུ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་མཛད། དགུང་ལོ་དྲུག་ནས་གཅིག་གི་བར་དུ་འགྲོ་བ་མི་སྤྱི་ལྟར་དུ་བྱིས་པའི་དུས་ཡུམ་དང་མ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཙའ་རྫི་བྱས་པའོ། །ལོ་སྐོར་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཆུང་དུས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ལོ་སྟེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽དུམ། ལེའུ་རེ་ཅིག་ལས། “དེ་ཡང་སྟོན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་དག་ནི། བསྐལ་སྟོང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུ་བོར་གྱུར་པས། ཤིན་ཏུ་ཡང་གདུལ་དཀའ་ཞིང་། རབ་ཏུ་ཡང་མི་མཇེད་པ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་སྟོན་པ་ལ་བྱོན་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ལ་ཡང་དགུང་ལོའི་ཚད་དང་། མཛད་པའི་དུས་སུ་བསྟུན་ནས་མཛད་དེ། དེ་ཡང་སྟོན་པས་ཐོག་མར་དགུང་ལོ་གཅིག་མ་བཞེས་ཀྱི་བར་དུ། སངས་རྒྱས་གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་དང་། རྒྱལ་བུའི་རྒྱལ་ས་ནོན་པ་དང་། བཟོ་རིག་པ་ལ་སོགས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོན་ཏན་གྱིས་བརྒྱན་ཞིང་། བསྟན་པ་ཆགས་པའི་གནས་དང་། ཞིང་ཁམས་ཀྱི་བཀོད་པ་མཐའ་ཡས་པར་མཛད་དོ། །ཞེས་དང་།《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་གསུམ་པ་ལས། “རྒྱལ་སར་ཕྱུང་བའི་དུས་ཚོད་ཀྱང༌། དགུང་ལོ་གཅིག་ལོན་ནས་ཕྱུང་བའི་དུས་ལགས་སོ། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ། ཟ་མ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་བསྐྱེད་པས། རྒྱལ་ས་ཟིན་པ་ལགས་སོ། །” ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྟོན་པ་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་སྐོར་གཅིག་འདིའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་སར་ཕྱུངས་བར་དགོངས་ངེས། ཁ་གཅིག་གིས་འདི་ལོ་གཅིག་གི་ཐོག་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ནི་ནོར་བ་སྟེ། སྐབས་དེའི་ལུགས་སྲོལ་ལ། ཡབ་རྒྱལ་པོ་གྲོངས་ནས་རྒྱལ་བུ་དྭ་ཕྲུག་གྱུར་ཏེ། རྒྱལ་སར་སྔ་ཙམ་མ་བཏོན་ཐབས་མེད་ཡིན་ཡང་། ཉུང་མཐར་ཡང་རྒྱལ་བུ་ལོ་བརྒྱད་མ་ལོན་བར་དུ་རྒྱལ་སར་འདོན་སྲོལ་མེད་དེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ལེའུ་སོ་ལྔ་པའི་ནང་དུ། “ལར་ཡང་རྒྱལ་གྱི་གདུང་བརྒྱུད་ཡིན་མོད་ཀྱང་། ལོ་བརྒྱད་མ་ལོན་བར་དུ་བྱིས་པ་ཡིན། བྱིས་པ་རྒྱལ་སར་བཏོན་པས་ཁྲིམས་མི་གནོན། ཕྱག་དང་ཞེ་སའི་རྟེན་ཙམ་མ་གཏོགས་པར། རྒྱལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་པོས་མ་བཅད་དབང་མི་བཙན།” ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན། སྟོན་པའི་ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་འཚོ་བཞིན་དུ། སྟོན་པ་ལོ་ངོ་གཅིག་ཐོག་རྒྱལ་སར་ཕྱུངས་དགོས་དོན་མེད།
བདུན་པ། གཤེན་ལོ་ཟེར་བའི་འགོ་ག་དུས་བཙུག་གམ་སྙམ་ན། གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཐོག །རྒྱལ་གྱི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྐབས་སུ། ལྷ་གཞིའི་འོག་ནས་བྱི་བ་གཅིག་གིས་ཙི་ཁུང་བྲུས་པས་ས་དང་གསེར་ཕྱེ་འདྲེས་པ་སྤུངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ལོ་དེ་ལ་བྱི་ལོ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་བྱུང་། དེ་ནས་གཤེན་ལོའི་འགོ་བཙུགས་ཏེ།《 དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》ལེའུ་དྲུག་པ་ལས། “གཏོ་གཞི་ཕྱིང་དཀར་གྱི་འོག་ནས་ས་འཛུལ་སྔོན་མོ་གཅིག །ལུས་པོ་སྣང་བ། མྱུར་མགྱོགས་ཆེ་བ། རྔ་མ་རིང་བ་གཅིག་བྱུང་ནས། གསེར་གྱི་བྱེ་མ་མང་པོ་གཏོ་གཞིའི་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་སྤུངས་ནས། གཏོ་གཤེན་གྱི་ཞལ་ནས། ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་སྤུ་མེད་བྱི་བྱི་བོ་འདི། མིང་ཡང་བྱི་བར་ཐོགས་གསུང་པས། ལོའི་མགོ་བོ་བྱི་བ་ནས་བཟུང་པ་དང་། གཤེན་གྱི་དགུང་ལོ་རྩི་བ་ཡང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །”ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཅ༽དུམ། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར།(ཤ ༤༠)ལས། “དེ་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བོན་གཏན་ལ་ཕབ་པར་མཛད་དེ་གཏོ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང་། དཔྱད་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ཕྱྭ་གཤེན་ལེགས་རྒྱལ་ཐང་པོ་ལ་གཉེར་དུ་གཏད་དོ། །མེ་ཏོག་མཛེས་པའི་གླིང་ལ་རྩི་ཤིང་སྣ་ཚོགས་དང་། དཀར་མངར་དང་། ཤ་ཁྲག་དང་། རྩི་སྨན་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲུ་སྣ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་བསགས་ནས་དཀྱེལ་ཕུ་ཝེར་དཀར་པོ་མཆོད་ཅིང་། བསྟན་པ་བཟུང་བའི་དོན་དུ་སྣང་སྲིད་ཁ་ཡོ་བསྙམས་བའི་གཏོ་དང་། དཔྱད་དུ་མཛད་དེ་གཏོ་གཞི་ལིང་ཕྱིང་དཀར་པོའི་འོག་ཏུ་ས་ཡི་ཁུང་འཛུལ་སྔོན་མོ་ཞིག །ལུས་པོ་སྦུང་བ། མྱུར་མགྱོགས་ཆེ་བ། གཡུ་རུ་ལྡེམས་པ་དང་། ཨག་ཚོམ་ཡོད་པ། རྔ་མ་རིང་བ་ཞིག་བྱུང་ནས་གསེར་གྱི་བྱེ་མའི་ས་མང་པོ་ཁྱེར་ཏེ། གཏོ་གཞིའི་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་སྤུངས་པ་བདག་གིས་བཟུང་ནས། གཏོ་གཤེན་གྱི་ཕྱག་ཏུ་ཕུལ་བས། གཏོ་གཤེན་གྱི་ཞལ་ནས། ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་འདི། ལུས་པོ་ཆུང་ལ་རྩལ་ཆེ་བ། བྱ་བྱེད་གློག་ལྟར་དུ་འགྱུ་བ། ཚིག་གི་ཟུངས་དམ་པ་ཞིག་འདུག་པ་སྤུ་མེད་བྱི་བྱི་བ་མིང་ཡང་བྱི་བར་ཐོགས་གསུངས་ནས། གསེར་གྱི་ས་གཞི་ལ་འབྲས་ཀྱིས་བང་མཛོད་སྤེལ་དུ་བཅུག་པས། ལོ་བྱི་ལོའི་གཏན་ཚིག་ཀྱང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །གཤེན་གྱི་དགུང་ལོ་གཅིག་བརྩི་བའི་ཚད་ཀྱང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །ལོ་འགོ་རྒྱལ་པོ་བྱི་བ་ནས་བཟུང་བ་ཡང་དེ་ནས་བྱུང་ངོ་། །” ཞེས་གསལ། དེ་དང་མཚུངས་པར།《རྣམ་དག་ཡུམ་གྱི་གཞུང་།》《ཀུན་འབུམ་རྩ་རྒྱུད།》སོགས་ལས་གསལ་ཞིང་། དེ་དང་ཅུང་མི་འདྲ་བ། གཤེན་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ་ལས།《 མདོ་སྡེ་སྟག་མོ་ནོར་བུ་རོལ་པའི་རྒྱན།》ཞེས་པ་ལས་བཏུས་པ། སོགས་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་གྱུར་ཤོག་ངོས་༡༣པ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨང་ཀི (ཤ234)ལས་གསལ།
མདོར་ན། བྱི་བ་གླང་སྟག་ཡོས་འབྲུག་སྦྲུལ། རྟ་ལུག་སྤྲེལ་བྱ་ཁྱི་ཕག་བཅས་སྲོག་ཆགས་བཅུ་གཉིས། སྟོན་པས་ལོ་རེའི་མཛད་པ་རེ་ལ་སྲོག་ཆག་རེ་རེའི་རྟེན་འབྲེལ་རེ་འགྲིག་ནས་དེའི་མཚོན་དོན་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ནས་ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་བྱས་པ་དང་། བཅུ་གཉིས་ལས་མང་མི་དགོས་ཤིང་ཉུང་ཡང་མི་དགོས་པ། ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ག་ཚོད་སོང་ཡང་། ཡང་སྐོར་བསྐྱར་སྐོར་གཏན་འཇག་གི་བརྩི་སྲོལ་དང་གཤེན་ལོ་བརྩི་སྲོལ་གཉིས་ཀ་ཡང་དུས་དེ་ནས་བྱུང་བར་གསལ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་བཅུ་གསུམ་རང་ཀེག་བྱི་བའི་ལོ་ནས་གཤེན་ལོ་གཅིག་བརྩི་སྲོལ་བྱུང་ཞིང་། དེ་འོག་གླང་གི་ལོ་ལ་གཤེན་ལོ་གཉིས་པ་དང་། སྟག་ལ་གཤེན་ལོ་གསུམ་པ། བཅུ་གཉིས་པ་ཕག་ལོའི་བར་དུ། རྒྱལ་གྱི་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཛད་པ་ཟེར་བ་སྟེ།《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “གཤེན་རབ་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ། རྨ་ལོ་གཡུ་ལོ་གཉིས་བལྟམས། དེ་ནས་མི་ལོ་གཅིག་ནས། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་བར་དག་དུ། ལོ་མཛད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་མཛད།” ཞེས་གསལ། དེ་ནས་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་ཤར་རེར་གཤེན་ལོར་བརྩི། དེའི་སྟེང་ལ་བདུད་སེམས་ལྷ་རུ་འགྱུར་བར་སྒུག་པའི་ལོ་གཉིས་བསྣན་པས་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་སྟེ།《 མདོ་འདུས།》ལེའུ་ཉེར་བཞི་པ་ལས། “མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ཞག་གཅིག། ཞག་ནི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་བཅུའོ། །གཤེན་ལོ་བརྒྱ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ། བདུད་ཀྱི་མྱ་ངན་འདའ་ཞུས་ཏེ་། འཆི་བདག་ལས་བཙན་དབང་དུ་ན། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། འཆི་བདག་བདུད་ལས་ཟློག་པ་དང་། བདུད་སེམས་ལྷ་རུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར། ལོ་གཉིས་ཕྱི་བཤོལ་བཏབ་པ་ཡིན། ད་ནི་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན།” ཞེས་གསལ་བའོ། །
སྟོན་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ཐོག་གཞི་ནས་ལོ་བདག་འཇོག་སྲོལ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། འཁྲུངས་པའི་དུས་སུ་ལོ་བདག་བྱི་བ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇོག་གམ་ཞེ་ན། སྤྱིར་ལོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་སྟོན་པ་མ་འཁྲུངས་གོང་ནས་ཡོད་པ་སྟེ། ཞང་བོད་ས་མཐོའི་ཡུལ་གྲུ་འདིའི་ལོ་རེ་ལ་རྩྭ་དང་རྩི་ཤིང་མང་ཆེར་གསར་དུ་ཐེངས་རེར་སྐྱེ་བ་དང་། ནས་འབྲས་གྲོ་སྲན་སོགས་ལོ་རེའི་སྟོན་ཐོག་ཐེངས་མ་རེ་བརྔ་བསྡུ་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་མི་དམངས་ཀྱི་མྱོང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་། དཔེར་ན། ད་ལོ་ལོ་ལེགས་སོང་། ད་ལོ་ལོ་ཡག་མ་སོང་། ལོ་ཡག་གི་སྙེ་མ། ཟེར་བ་ལྟར་གྱི་ཐེངས་རེའི་དུས་ཚོད་ལ་གོ་བ་ཡིན། མི་དམངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་འདོད་པ་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས། ལོ་དང་ཟླ་བ་ཞག་དང་ཟ་མ་བཅས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ལྷ་དང་ས་བདག་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་རྣམ་བཞག་ཇེ་མང་དུ་སོང་ཡོད། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་གོང་གི་སྲིད་པའི་གཡེན་ཁམས་ཀྱི་བོན་པོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་ནང་ཚན་དུ། བར་གཡེན་དགུ་ཡི་གྲས་སུ་ཟེར་ལོ་རྫི་གསུམ་ཟེར་བ་ལས། “ལོ་”ཟེར་བའི་སྡེ་ཚན་གཅིག་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལ་བསྟེན་ཅིང་ལོ་ལྷ་མཆོད་མཁན་ལ་“ལོ་བོན”་ཅེས་པའི་བོན་པོ་དམིགས་བསལ་དེ་ཡང་སྟོན་པའི་གོང་དུ་བྱུང་ཡོད། དེ་ནས་རིམ་པར་འཕེལ་རྒྱས་སོང་ནས། ས་བདག་མཆོད་པའི་གཞུང་བྱུང་བ་དང་། དེ་ཡི་ནང་དུ་ལོ་ལྷ་དེ་ཚོ་ལ་སྐུ་མདོག་ཕྱག་མཚན་སོགས་བསྐྲུན་ནས། བྱི་བའི་ལོ་ལྷ་ནི། མི་ཡི་ལུས་པོ་ལ། བྱི་བའི་མགོ་བརྙན་ཅན། བྱ་ཁྱུང་གི་གཤོག་པ། ཆུ་སྲིན་གྱི་སྡེར་མོ། སྨད་སྦྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་ལོ་སྐོར་གཞན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་དེ་ལ་ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔ་ཡི་ཁམས་ལྔ་རེ་དང་། དེ་ལ་ཕོ་མོའི་སྡེ་ཚན་གཉིས་རེ་བཅས་ལོ་སྐོར་དྲུག་ཅུ་བྱུང་བའི་སྐོར། ས་བདག་འཁྲུག་བཅོས། ས་བདག་གི་གཏོ་མདོས། ས་སྙིང་གི་གཞུང་སོགས་ལས་གསལ། ས་བདག་དེ་ཚོ་འབྱུང་བ་ལྔ་སྲིད་ནས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པས། སྟོན་པ་མ་འཁྲུངས་གོང་གི་ལོ་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ། འཁྲུངས་པའི་རྗེས་སུ་ཡིན་ན་ཡང་འདྲ་བསྐལ་པ་མ་འཇིག་བར། ལུག་འབྱུང་ལུག་ལྡོག་ཅི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ལོ་ཕོ་དྲུག་མོ་དྲུག་ལས་དབྱེ་བའི་ལོ་སྐོར་དྲུག་ཅུ་ཐམ་པས་ཁྱབ་ཡོད་པར་འདོད་པས། ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་བདག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་བ་ཐེངས་རེ་འཁོར་བས། སྟོན་པ་གཤེན་ལོ་གཅིག་ནས་ཡར་ལ་ལུག་ལྡོག་སུ་ལོ་སྐོར་གཅིག་བརྩིས་ཚེ་བྱི་ལོར་ཁེལ་བས། ལོ་ཡི་འགོ་བོ་བྱི་བ་དང་ཁམས་ཀྱི་དང་པོ་ཤིང་དུ་བཞག་པའོ། །
མི་རང་རང་གི་སྐྱེས་ལོའི་ལོ་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་གནམ་ལོ་ལ་ཁེལ་ན། ལོ་ཐོག་གམ་ཀེག་ཐོག་ཏུ་སླེབས་ཟེར་ནས། མི་དེ་ལ་ན་ཚ་དང་གོད་ཆག་རྐྱེན་ངན་མང་བའི་འདོད་ཚུལ་འདི་ཡང་གནའ་བོའི་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱི་མྱོང་བ་དང་། སྲིད་པའི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་མྱོང་ཚོར་རྟེན་འབྲེལ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་བྱུང་བའི་སྡོམ་ཚིག་དང་གཏན་ཚིག་འདི་ཚོ། རྒྱུ་མཚན་འདི་ཙམ་གྱི་ཐོག་ཏུ་འཇོག་པ་ལས། རྟོག་གེ་བའི་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་དང་། ཚན་རིག་པས་ཚོད་ལྟ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བརྟག་འབྲས་རྙེད་དཀའ་བར་སྣང་།
དེ་ལྟར་གཤེན་རབ་མི་བོ། དགུང་ལོ་གཅིག་ནས་དྲུག་(༦)བར་དུ་བྱི་སྦའི་དུས་དང་། བདུན་ནས་བཅུ་བར་ལོ་གསུམ་(༣)དུ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཀྱི་མཛད་པ། བཅུ་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་ལོ་གསུམ་(༣)དུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཤིང་སློབ་སྦྱོང་མཛད་པ། བཟོ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་པ། བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་མཛད་པའོ། །
དེ་ལྟར་གཤེན་རབ་མི་བོ། དགུང་ལོ་གཅིག་ནས་དྲུག་(༦)བར་དུ་བྱི་སྦའི་དུས་དང་། བདུན་ནས་བཅུ་བར་ལོ་གསུམ་(༣)དུ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཀྱི་མཛད་པ། བཅུ་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་ལོ་གསུམ་(༣)དུ་རྒྱལ་སར་བཏོན་ཤིང་སློབ་སྦྱོང་མཛད་པ། བཟོ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་པ། བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའི་མཛད་པའོ། །
བརྒྱད་པ། དེ་ནས་སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེའི་གཞུང་ཤིང་ནི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་གཙོ་བོ་སྟེ། གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རྒྱལ་བུའི་མཛད་པ། (༡༥)གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་ཁྱིམ་པའི་མཛད་པ། (༡༥)གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རབ་བྱུང་གི་མཛད་པ། (༡༥)གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་དགོན་པའི་མཛད་པ། (༡༥)གཤེན་ལོ་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་མཛད་པ། (༡༥)གཤེན་ལོ་བདུན་ལ་བསྟན་པའི་གཉེར་གཏད་དང་། བཀའ་བསྡུ་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་པའི་ཞལ་ཏ་དང་། མ་འོངས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་སྐོར་གསུངས། (༧)དེ་ནས་གཤེན་ལོ་གྱ་གཉིས་དང་མི་ལོ་གོ་བཞིའི་ཐོག་སྐུ་སྙུང་བས་དགོན་པ་ནས་མཁར་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ཡང་ཕུགས་ཏུ་གདན་དྲངས། (༣)གཏོ་བུས་གཏོ་དང་ཚེ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བསྲིངས། (༣)སླར་ཡང་སྙུང་བས་ན། དཔྱད་བུས་སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་ལོ་ངོ་གསུམ་ལ་བསྲིངས། སླར་སྙུང་ཐུ་ནས་དགུང་ལོ་ཧྲིལ་པོ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་དང་ཟླ་བ་བཅུ་སྟེ། ལོ་ངོ་བརྒྱ་(༡༠༠)ཡི་ཐོག་ཏུ་འདའ་ཁའི་ཞལ་ཆེམས་དང་འཕོ་བ་ཡེ་ཤེས་བཅས་གསུངས་ནས་ཆུ་ཡོས་ལོའི་དགུན་ཟླ་ར་བ་ཕག་ཟླའི་གནམ་སྟོང་གི་ས་སྲོད་དུ། བདུད་ཨ་ཀ་རུ་ཙེ་སྲོག་གི་ཤན་པ་ནག་པོ་སོགས་ལ་མི་རྟག་དཔེ་ཡིས་བོན་བཤད་ནས་དྲེགས་སེམས་བཏུལ། ཐོ་རེངས་ལ་ཞལ་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཆད་ནས་དབྱིངས་སུ་གཤེགས་སོ། །ལོ་དེར་སྨེ་བ་གཅིག་དཀར་ཐོག་ཏུ་བབ་ཡོད་པས། ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་དཀར་གཅིག་དཀར་སྟེང་ལ་ཁེལ་ན། འདྲེན་པའི་བླ་མ་མི་དགོས། གཉིས་ནག་གཉིས་ནག་ལ་ཁེལ་ན། འདྲེན་པའི་བླ་མས་མི་དྲངས། ཟེར་བའི་དཔེ་དེ་བྱུང་བར་སྙམ།
གཤེན་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཚོ་ལྔ་དངོས་སུ་བསྟན་ཞིང་ལོ་བདུན་ཤུགས་ལས་བསྟན་པ་འདིའི་ཁུངས་ནི།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽དུམ། ལེའུ་དྲུག་ཅུ་རེ་ཅིག་པ་ལས། “དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རྒྱལ་བུའི་ཚད་ཀྱི་བར་ལ། ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། ཞིང་ཁམས་འཆག་པ་དང་། བསྟན་པ་སྤེལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་འདུལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དྲངས་པ་དང་། གདུལ་དཀའ་འདུལ་བ་ལ་སོགས་རྣམས་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་ཁྱིམ་པའི་ཚད་ལ། ཁབ་བཞེས་པ་དང་། སྲས་སྤྲུལ་པ་དང་། བདུད་བཏུལ་བསྟན་པའི་བར་ཆད་བསལ་བ་དང་། བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཞག་པའི་རིམ་པ་རྣམས་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རབ་བྱུང་གི་ཚད་ལ། ཁྱིམ་སྤངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། བདུད་སྲིན་ཐུལ་བ་དང་། བོན་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། འཁོར་རྣམས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཁྲིམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་དག་པའི་བོན་ཁྲིམས་བསྐོས་པ་ལ་སོགས་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་དགོན་པའི་ཚད་ལ། འཁོར་སྤངས་པ་དང་། དགོན་པ་མཛད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ། གསང་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དང་། ཐེག་པ་ཟུང་འཇུག་ཕྱག་རྒྱའི་སྤྱོད་ལམ་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་ཚད་ལ། མཐར་ཕྱིན་དགའ་བ་བདེ་ལྡན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ། ནང་གི་གླིང་ཆེན་དང་། དབེན་པའི་དགོན་པ་དང་། དག་པའི་རི་ཁྲོད་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་གསེབ་དང་། མེ་ཏོག་གི་གླིང་རྣམས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་། སྔོན་བྱུང་ཐོག་མའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། མ་འོངས་བསྟན་པའི་འབྱུང་ཚུལ་དང་། ད་ལྟ་སྦྱོང་ཐོབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་། དག་དང་མ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དང་། ལུང་བསྟན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྩོད་སྤོངས་དང་མཚན་དཔེ་ཡོན་ཏན་གྱི་མདོ་རྩ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་སྤྲུལ་པ་བཀྱེ་ཚུལ་དང་། འཛམ་གླིང་བསྟན་པ་སྤེལ་ལུགས་དང་། སྲིད་གསུམ་བསྟན་པ་སྒྲོགས་ཚུལ་དང་། གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་འགྱུར་ཚུལ་དང་། བསྐལ་པ་དྭངས་སྙིགས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་མང་འབྲེལ་ཁ་འཐོར་གྱི་བོན་དང་། ཉུང་འདུས་དོན་དམ་གྱི་བོན་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་མཐའ་ཡས་པ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་དེ་ལྟར་དུ་མཛད་པ་སོ་སོའི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་དགའ་བ་བདེ་ལྡན་གྱི་མཛད་པ་རྫོགས་པའི་རྟིང་ལ། མིའི་ལོ་ནི་བདུན་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལ། གཤེན་གྱི་ལོ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔའི་དུས་སུ། རྒྱལ་ས་ཕོ་བྲང་གླིང་བརྒྱད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས། གྲོང་ཁྱེར་ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་ཅན་གྱི་དབུས་དཀྱིལ། གསས་མཁར་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་ཀྱི་ནང་དུ། བཀའ་རྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་སྡེ་གསུམ་ལ། བསྟན་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བསྟན་པ་བོན་གྱི་རྗེས་བཞག་དང་། བསྟན་པ་བོན་གྱི་གཏད་གཉེར་དང་གསུམ་ལས། ཐོག་མར་བསྟན་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཞག་པ་རྣམས་རིམ་པར་གོང་དུ་སོང་ནས།” ཞེས་གསལ། དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལས་དེ་མཚུངས་སུ་བཤད། ལུང་དེའི། <མིའི་ལོ་ནི་བདུན་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལ།> ཞེས་པ་འདི། གཞུང་ཚིག་ནང་དུ་བཙན་གྱིས་བཅུག་པའི་རྣམ་པ་མངོན་ཞིང་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པས། དུས་ཀྱི་དགོས་དབང་གིས་གསར་སྣོན་ནམ་མཆན་བུ་གཞུང་ཚིག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོགས་སློང་འོག་ཏུ་བཤད་ཡོད།
དགུ་པ། མཐའ་མཇུག་གི་ལོ་དྲུག་ནི། སྟོན་པ་སྙུང་ཞིང་དགོན་པ་ནས་ཤིང་རྟ་འཁོར་ལོས་གསས་ཁང་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ནང་དུ་གདན་དྲངས་པ་ཏེ།《མདོ་གཟེར་མིག》“ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “གཤེན་རབ་དགོན་པའི་གནས་ནས་འཁོར་ལོའི་ཁ་ལ་རིན་ཆེན་སྐུ་བཏེག་ནས། བཀྲ་ཤིས་ཕོ་བྲང་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་ཀྱི། ཡང་ཕུག་དབེན་པར་ན་ནམ་གདན་ལ་བཞག” ཞེས་དང་། དེ་ནས་གཏོ་བུའི་གཏོ་དང་རིམ་གྲོ་བྱས་པས་ལོ་གསུམ་དུ་བདེ་ཡོད་དེ།《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “བགེགས་ལ་གཏོས་ཕན་གཏོ་མི་བསྣུབ་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དངོས་སུ་རེས་ཤིག་བདེན་པ་ཙམ། དགུང་གསུམ་ལོན་ནས་ཕྱིར་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྙུང༌།” ཞེས་དང་། དེ་ནས་སླར་ཡང་སྙུང་ཐུ་བ་ལ། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་སྨན་བཅོས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་གསུམ་ཚེ་བསྲིང་སྟེ། ཡང་གོང་འཕྲོས་《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “འདུ་བའི་ནད་གདུལ་དཔྱད་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱས། བྱིན་གྱིས་རླབས་དེ་ཡིས་དགུང་གསུམ་བདེ་བར་གྱུར།” ཅེས་གསལ་ཞིང་དེ་དང་མཐུན་པར་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པའི།《གཤེན་རབ་ཀྱི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱུང་གི་གཟེར་བུ》ལས། “གཏོ་བུ་དཔྱད་བུས་གཏོ་དང་དཔྱད་མཛད་པས། བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱིས་དགུང་གསུམ་བདེ་བར་གྱུར།” ཞེས་གསལ།
དོགས་གཅོད་ནི། གོང་གི་ལུང་ཚིག་དེ་ལས“དགུང་”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ལོ་ཟླ་ཞག་གསུམ་ཀ་ལ་སྦྱར་ཆོག་སྟེ། “དགུང་ལོ།” “དགུང་ཟླ།” “དགུང་ཞག”ལྟ་བུ་གོ་ཆོག་མོད། འདིར་དགུང་ལོ་གསུམ་རེ་ལ་གོ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཡོད་ཟེར་ན། ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དང་པོ་ལུང་ནི། 《 མདོ་དྲི་མེད།》 ཁ༽ལེའུ་བདུན་པ། ལྷ་སྲས་དཔར་མ། ཤོག་ངོས(༥༡༩/ཐིག་ཕྲེང༤)ལས། “ན་བར་གྱུར་ན་གཏོ་ཡིས་གསོ། །འཆི་བར་གྱུར་ན་དཔྱད་ཀྱིས་འཚོ། །ལས་ཀྱིས་ཆད་ན་གཉིས་ཀ་རྡུགས། །ཀུན་རྫོབ་རེས་ཤིག་བདེན་པ་ཙམ། དུས་ལ་བབ་ཀྱང་དགུང་གསུམ་བདེ། །དེ་གྱུར་ཡོན་ཏན་བསམ་ལས་འདས། །”ཞེས་དང་ཡང་(ཤ ༥༢༨/ཕ༦)ལས། “གླུད་ཡས་བདེན་པས་བཀྲོལ་ཏེ་འབུལ། །ཚེ་ཟད་དུས་ལ་བབ་གྱུར་ཡང་། །ལོ་གསུམ་བར་དུ་བཤོལ་བར་འགྱུར། །འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་གཏོ་ཡིས་གསོ། །འབུལ་བ་ཡོན་གྱིས་མཉེས་པར་བྱ། །གཏོ་ཡི་ཕན་སྟོབས་བསྟན་པའོ། །”ཞེས་“དགུང་གསུམ་”ཟེར་བ་དེ་ལོ་གསུམ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་འཁོད།
གཞན་ཡང་གཏོ་དཔྱད་ཀྱིས་དགུང་ལོ་དྲུག་བསྲིངས་བར་གསལ་བའི་ལུང་ནི།《 རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན》ལས། “གཏོ་དང་སྨན་གྱི་བདེན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། གཏོ་བུས་གཏོ་གྱིས་དཔྱད་བུས་སྨན་ཀྱང་སྦྱོར། ཅེས་གསུངས་དགོན་པར་ན་ནམ་བདན་ལ་བཞུགས། གཏོ་བུས་གཏོ་བྱས་དཔྱད་བུས་སྨན་སྦྱར་བས། གཏོ་དང་སྨན་གྱི་བདེན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། དགོངས་(དགུང)གསུམ་དགོངས་(དགུང)གསུམ་བདེ་བ་བྱུང་། དེ་ནས་སླར་ལ་བསྙུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཐུ།”ཞེས་དང་།
གསང་སྔགས་གླིང་པའི་གཏེར་མ།《དྲན་པའི་རྣམ་ཐར་གཡུང་དྲུང་གསང་མཛོད།》སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་གྱུར་གྲས། ང༽དུམ་ཤོག་གྲང་(༣༩༨ )ལས།“འདུ་བའི་ནད་རྣམས་ལུས་ལ་དར་བ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་དངོས་སུ་བདེན་པ་ནི། གལ་ཏེ་བགེགས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་སྲིད། བགེགས་ལ་གཏོ་ཕན་གཏོ་བུས་གཏོ་རྣམས་གྱིས། དེ་སྐད་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་གཏོ་བུ་ཡིས། བགེགས་རྣམས་བཅོམ་ཕྱིར་བདུད་ལ་སྐུ་གླུད་བཏང་། གཏོ་རབས་སྨྲང་དང་ཡས་རྟགས་རྒྱ་ཆེར་བགྱིས། གཤེན་རབ་སྙུང་བ་དགུང་ལོ་གསུམ་དུ་བདེ། དགུང་གསུམ་ལོན་ནས་སྙུང་ཚབ་ཕྱིར་ལ་ལྡང་།” ཞེས་དང་ཡང་། “བཞི་བརྒྱ་ནད་ཀུན་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་གནས། དཔྱད་བུའི་རིག་པ་ཚད་མ་གསོ་བའི་སྨན། འཚོ་བའི་སྨན་རྣམས་སྨན་སྦྱོར་དཔྱད་རྣམ་གྱིས། ཞེས་གསུངས་དཔྱད་བུས་ནད་དབྱེ་རྩ་ཆུར་བརྟག །དྲོད་བསིལ་སྨན་རྣམས་སྡེབ་སྦྱོར་མཐུན་པར་བྱས། འདུ་བའི་ནད་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཕྱེད་པ་ལས། ཀུན་རྫོབ་མཚན་མ་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཙམ། བྱིན་གྱིས་རླབས་ཏེ་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་སླར་ལ་སྙུང་ཚབ་ཆེ།”ཞེས་གསལ།
ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པའི།《གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།》སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་གྱུར་གྲས། (ཤ ༡༢༠ /ཕ༣) ལས། “འཁོར་རྣམས་ཀུན་ཀ་སྐྲག་ཅིང་སྔངས་ཏེ་གཤེན་རབ་ཀྱི་སྐུ་ཤིང་རྟའི་ཁ་ལ་བཏེགས་ནས་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་དུ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །དེ་ལ་སྟོན་པས་གསུངས་པ། བདག་ནི་མི་རྟག་འཕོ་འགྱུར་དྲན་པ་ཡིས། དཀའ་བ་སྤྱད་ནས་སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྤོངས། ལུས་དང་བྲལ་ནས་ངན་སོང་རྒྱུར་མི་སྐྱེ། ཡང་དག་གྲུབ་པའི་གནས་སུ་བདག་ཉིད་བདེ། གཏོ་དང་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། གཏོ་བུའི་གཏོ་གྱིས་དཔྱད་བུའི་དཔྱད་ཀྱང་སྦྱོར། ཞེས་གསུངས་ཕྱིར། གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་ཀྱིས་གཏོ་ཐབས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བྱས། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་དཔྱད་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་བྱས་པས། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར། དགུང་ལོ་གསུམ་རེ་སྟེ་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྲིངས་ནས་བཞུགས་པའི་ཚུལ་བསྟན།”ཅེས་གསལ།
གཡུང་དྲུང་བསྟན་པ་དབང་རྒྱལ་གྱིས། 《 རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་སྐྱེས་རབ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ།》 སོག་སྤྲུལ་བསྟེན་གྱུར། པོ་ཏི། ༼༩༧༽(ཤ༢༣༣)རྒྱབ་ངོས་(ཕ༥)ལས།“དགོན་པའི་གནས་སུ་སྐུ་བསྙུང་བཞེས་ཚུལ་བསྟན་ཏེ་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་དུ་བྱོན་ནས། རྒྱལ་བའི་སྐུ་ལ་གསོ་དཔྱད་མི་མངའ་ཡང་། རྒྱུ་ཡི་ཐེག་པ་མི་ནུབ་པའི་ཕྱིར། གཏོ་དཔྱད་ཀྱི་རིམ་གྲོ་སྒྲུབ་པས་གཤེན་ལོ་དྲུག་ཏུ་བཤོལ་ཚུལ་མཛད།”ཞེས་གསལ།
འཇིག་མེད་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་མཛད་པ།《 རྒྱལ་བ་དམུ་སྲས་མགོན་པོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད།》སོག་སྤྲུལ་བསྟེན་འགྱུར། པོད༼༡༥༢༽(ཤ ༡༤༣/ཕ ༥ )ལས། “ཁྱབ་པ་གྲོལ་ཀྱང་བདུད་འཁོར་སྡེ་བཞི་ནི། །ལོག་པའི་དཔུང་སྡེབ་སྲོད་དུས་མདུན་འཁོད་ཚེ། །རམ་པ་དུག་འགྱེད་ནད་ཀྱིས་དུག་བཏང་བར། །དཔྱས་བུས་སྨན་བཏང་ནད་བཏུལ་བདེ་ལ་བཀོད། །འགྲན་དེ་ཡ་བོས་བགེགས་ཀྱིས་བར་བཅད་ལ། །གཏོ་བུས་གཏོ་བྱས་སྒྱུ་མའི་བགེགས་རྣམས་ཞི། །འཁོར་བ་གཏིང་ནག་འབྱུང་བའི་ཁམས་ཀེགས་ཕབ། །འཕྲུལ་བུས་གབ་རྩེ་རྩིས་ཤིང་འབྱུང་བཞི་སྙམས། །གཏོ་དཔྱད་མི་བསླུའི་ཚུལ་དུ་བསྙུན་བསྲིང་ནས། །སླར་ཡང་ལོ་དྲུག་བར་དུ་བོན་འཁོར་བསྐོར། །ཡང་གཅིག་ང་མིན་ཆོས་པོས་སྟོན་པ་ལ། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཚེ། །འདའ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཁོ་བྲོས་ཏེ།*****བདུད་ཀྱི་བཀའ་བཅག་ཕྱིར་དུ་ཐེག་སྒོ་རེ། །ཚེ་སྒྲུབ་རེ་བསྟན་སླར་ཡང་སྙུན་བསྲེང་(བསྲིངས)ངོ་། །” ཞེས་གསལ།
བདེ་ཆེན་གླིང་པའི།《གཤེན་རབ་བཀའ་འབུམ་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆགས།》སོག་སྤྲུལ་བསྟེན་འགྱུར། ཤོག་གྲང་(༡༡༥)རྒྱབ་ངོས། “གཏོ་དང་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། གཏོ་བུའི་གཏོ་གྱིས་དཔྱད་བུའི་དཔྱད་ཀྱང་སྦྱོར། ཞེས་གསུངས་པས་གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་ཀྱིས་གཏོ་ཐབས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བྱས། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་དཔྱད་ཉི་ཁྲི་ཅིག་སྟོང་བྱས་པས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་བདེན་པ་མི་ནུབ་པའི་ཕྱིར། དགུང་ལོ་གསུམ་རེ་སྟེ་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྲིངས་ནས་བཞུགས་པའི་ཚུལ་བསྟན།” ཞེས་དང་།
ཡང་། ཧོར་པ་དྲུང་རམ་པའི།《དམུ་རྒྱལ་གཤེན་གྱི་སྐྱེས་རབས་དང་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག》དེབ་གཟུགས་སྟོད་ཆ། (ཤ༡༣༣/ཕ༦)ལས། “སྐུ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནད་ཀྱིས་སྙུང་ཚུལ་བཞེས། འཁོར་གྱིས་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ཡང་ཕུག་དྲངས། དེ་ཚེ་རྒྱལ་སྲས་གཏོ་བུས་ཞུ་གསོལ་ཕུལ། སྟོན་པས་ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་བདེན་པའི་བོན། བགེགས་ལ་གཏོས་ཕན་གཏོ་བུས་གཏོ་གྱིས་གསུངས། གཏོ་བུས་གཏོ་བགྱིས་དགུང་ལོ་གསུམ་དུ་བདེ། སྟོན་པས་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་དཔེ་རུ་བསྟན། དཔྱད་བུས་སྨན་དཔྱད་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། དེ་ནས་སླར་ལ་སྙུང་ཚུལ་ཚབས་ཆེར་བསྟན།” ཞེས་གསལ་བའོ། །
རིགས་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྲུབ་སྟེ། ནད་གསོ་བ་ལ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་གསོ་དགོས་ཤིང་། ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་སྨན་གྱིས་བཅོས་ཤིང་། སེམས་ཁམས་ནད་ལ་གཏོ་བཅོས་སྐུ་རིམ་གྱིས་ཕན་ཅིང་སེམས་བདེ་ཞིང་སྤྲོ་སྣང་གི་གསོན་ཤུགས་ལྡན་ཚེ། ན་ཚ་གཟེར་ཟུག་ལྷོད་དུ་འགྲོ་བ་མྱོང་བས་གྲུབ། དཔེར་ན། དེང་སང་མཆིན་པའི་ངན་སྐྲན་ཕོག་པའི་ནད་པ་གཅིག །གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་སྨན་ཁང་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་འབྲས་སུ། ཟླ་ཤས་ཙམ་མམ། ཡང་ན་ཞག་འགའ་ལས་མི་འཚོ་བར་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག །སྐུ་རིམ་བགྱིས་ཤིང་། བོད་སྨན་ཟོས་པས། ཞག་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་ལ་མ་ཤི་ན། དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་དབང་གིས་མ་ཤི་བ་ཙམ་ལས། སྐུ་རིམ་དང་བོད་སྨན་གྱིས་ནུས་པས་འཚོ་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད། ལོ་གསུམ་དང་དྲུག་ལྷག་ཙམ་འཚོ་སྡོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། གཏོ་དཔྱད་ཀྱི་ཕན་ནུས་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །
མདོར་ན། སྟོན་པ་སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་བཅུ་གཉིས་དང་། མཐར་སྙུང་ནས་མ་འདས་བར་སྨན་བཅོས་ཀྱིས་ཚེ་བསྲིངས་བའི་ལོ་དྲུག་བཅས་མི་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་གཤེན་ལོའི་གྲས་སུ་ཚུད་མེད། དེའི་སྟེང་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམ་སྐུ་ཚེ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལ་བཞུགས་པས། སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་མཛད་པའི།《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད།” ཅེས་དང་ཡང་། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལྟར་ན། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཁུངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བརྒྱ་བའི་ཚེ་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་མཛད་པའོ། །” ཞེས་ལུང་རིག་གནད་གཅིག་ཏུ་ཁེལ་བའོ། །
སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ནི། མི་རྣམས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་དུས་སུ་བྱོན་ཞིང་། དེ་དུས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་དཔེ་མཚོན་དུ། སྟོན་པའི་ཡབ་དམུ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་བཞག་ཡོད་དེ།《 སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》བསྐལ་པ་བསྟན་པ་ལས། “རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་ཚེ་བརྒྱ་སྟེ།” ཅེེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ། ཞང་ཞུང་གི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པའི།《 མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ》ལེའུ་བཅུ་ཅིག་ཚེའི་བསྐལ་པ་བསྟན་པ་ལས། “རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་ཚེ་བརྒྱ་སྟེ། །ཞེས་པ། དམུ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་གྱིས་མི་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ། དེ་ལ་ཚེའི་ཆག་ཚད་འཛིན་ནོ། །དེར་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོས་སྟོན།” ཞེས་དང། 《མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ།》ལེའུ་གསུམ་པར།“འབྱུང་བའི་དོན་དུས་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་དྭངས་མ་གཤེན་རབ་སྐུས་འདུལ་བའི་དུས། ཚེའི་དྭངས་མ་མི་ཚེ་བརྒྱ་པའི་དུས། བཀའི་དྭངས་མ་མཛོད་ཕུགས་འདི་གསུངས་པས།”ཞེས་གསལ། ཡང་།《 མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་གསུམ་ལས། “བདག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར། མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་ཙམ་ན། སྟོན་པ་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ།” ཞེས་དང་ཡང་དེའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས། “ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་འོངས།” ཞེས་གསལ།
《 མདོ་དྲི་མེད།》ཇ༽དུམ་ལེའུ་སོ་གཅིག་པ་ལས། སྟོན་པས་མི་ཚེ་གཅིག་གི་སྐྱིད་སྡུག་འགྲོ་རིམ་ཕྱོགས་བསྡུས་གསུངས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཚེ་རིང་ཤོས་ལོ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ལས་བཤད་མེད་དེ། “ལྷོ་གླིང་འཛམ་གླིང་མི་ཡིས་བཟུང་། མངལ་སྐྱེས་ལུས་ནི་ཁྲུ་བཞི་ལ། ཚེ་ཚད་རིང་ཐུང་ངེས་པ་མེད། འོན་ཀྱང་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་ཚད། དགེ་སྡིག་དཀར་ནག་རྒྱུ་འབྲས་དང་། སྐྱོན་ཡོན་ལེགས་ཉེས་ཀུན་ཤེས་ཤིང་། འདོད་ཡོན་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་འཛོམས་པས། འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་ཞེས་བྱ། ”ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཅ༽དུམ་ལེའུ་ཉེར་གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས། “དང་པོ་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཐོལ་མ་གྱུ། མངལ་སྒོར་ཐོན་ནས་ཞག་གསུམ་མ་ལོན་བར། བྱེའུ་ཕྲུག་ཁྲས་ཁྱེར་སྦར་འོག་བསྡམས་པ་ལྟར། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། མིག་གིས་བལྟ་རུ་འདོད་ཀྱང་བལྟར་མི་ཕོད། རྐང་ལག་བརྐྱང་བསྐུམས་འདོད་ཀྱང་འགུལ་མི་ཕོད། དེ་ནས་ཞག་གསུམ་དྲོས་བཞི་ལོན་པ་དང་། སྲིད་པའི་ལུགས་ནས་འབྱུང་བཞིན་ཁྲུས་བྱས་པས། ཤེས་པ་གསལ་ལ་དབང་པོ་ཅུང་ཞིག་དྭངས། བྱེའུ་ཕྲུག་ཁྲས་བཏང་མ་དང་འཕྲད་པ་ལྟར། ལུས་སེམས་ཅུང་ལྷོད་དབུགས་ཀྱང་ཅུང་ཞིག་དལ། དེ་ནས་ལྔ་བདུན་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་སྐྲག་སྔངས་དེ་ཡིས་སུན་ནས་སུ། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མ་དང་འབྲལ་མི་ཕོད། ལུས་སྐྱེད་སྲོག་སྐྱོབ་མ་ཡང་ཡིན་པར་ཤེས། ཚང་བུར་བཅུག་པས་སྡུག་བསྔལ་བྱེ་གླིང་འདྲ། ཡར་ལ་འཕགས་ཀྱང་སྟོབས་ཞན་མར་ལ་འདའ། ཁང་ཁྱིམ་སྦྲ་གུར་ཐོག་ཕུབ་ངོས་མི་ཟིན། ཅི་ཡིན་བརྟགས་ནས་དཔྱད་ཀྱང་མིང་མི་ཐོགས། མ་ཡི་འོ་མ་བདུད་རྩིའི་གསོས་སུ་མཐོང་། སྐད་ཅིག་བྲལ་དྭོགས་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། བཀྲེས་སྐོམས་བདེ་སྡུག་ཚོར་ཡང་སྨྲ་མི་ཤེས། ལུས་ལ་ལྗི་ཤིག་བྱུང་ཡང་ཕྲུག་མི་ཤེས། གོས་ཤུས་ལྷགས་པས་གྲང་ཡང་འགེབ་མི་ཤེས། ཕར་ཚུར་འགྲོ་འདུག་མོས་ཀྱང་ལུས་མི་ཐེགས། ཙོག་པུར་ལྟད་མོར་འདོད་ཀྱང་མགོ་མི་ཁྱགས། མགོ་ལ་ལག་པས་སྐྱོར་ཡང་སྐེས་མི་གཉོབ།****************། བདེ་སྡུག་ཚོར་བ་རགས་ཀྱང་གཏམ་མི་ཤེས། ངུས་ཀྱང་མི་ཕན་རང་ཉིད་ཐང་ཤ་ཆད། ངོས་མི་ཟིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། དེ་ནས་དགུང་ཟླ་བཅུ་གསུམ་མ་ལོན་བར། ཟླ་བ་རེ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་རེས་མོར་བྱེད། ཡར་ངོ་འཕེལ་ཞིང་མར་ངོ་ཅུང་ཟད་འགྲིབ། བཞི་ལྔ་དྲུག་ནས་ཕ་མ་ངོས་ཀྱང་ཟིན། བདུན་བརྒྱད་དགུ་ནས་ལུས་ཀྱང་འགུལ་བསྐྱོད་ནུས། བཅུ་གཉིས་གསུམ་ནས་གཏམ་ཡང་ཐར་ཐོར་སྨྲ། དེ་ནས་དགུང་ཟླ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པ་ནས། ལོ་གསུམ་བར་དུ་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཚུལ། ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་བརྩེ་གདུང་ཕན་གནོད་ཤེས། ལྟོ་རྒྱབ་དྲག་ཞན་སྡུག་བསྔལ་མ་གཏོགས་པ། འདོད་ཞེན་ཆགས་དང་འཛིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད། འཇིག་རྟེན་རྫས་དང་ཡོ་བྱད་ཅི་མཐོང་ཡང་། མཐོང་ལ་དེར་འཛིན་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད། གསེར་དང་ས་རྡོ་བོང་བ་ངོས་མི་ཟིན། གཅིག་བསྐྱུར་གཅིག་ལེན་བྱིས་པ་དབང་ལོག་གོ །དེ་ནས་ལོ་བརྒྱད་བར་དུ་ཐོལ་མ་གྱུ། གང་ལ་གཏད་མེད་ཤེས་པ་ཕྱལ་མ་ཕྱོ། ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་ཀུན་གྱིས་གཅེས་སྤྲས་གཟབས། ལྟོ་རྒྱབ་བུ་ལོན་རྩོལ་སྒྲུབ་འཛིན་མ་ཞུགས། དགྲ་གཉེན་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་འདིར་གཏད་མེད། དྲན་པ་འགྱུས་ཀྱང་འཛིན་པས་བཟུང་དུ་མེད། བྱ་བ་སྤྱོད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཐོལ་མ་གྱུ། མཚར་བཞད་རྒྱུག་འཁྲབ་སྣ་ཚོགས་རྩེད་མོར་མཐོང་། སྡུག་བསྔལ་འཛིན་པ་མ་ཞུགས་གནས་སྐབས་བདེ། རྣམ་རྟོག་བློ་ཡི་མ་བསླད་ཉོན་མོངས་ཆུང་། སྐྱེས་པའི་ལུས་ལ་དར་ཅིག་བདེ་ཐོབ་ཙམ། ཚེ་གཅིག་བྱིས་པ་ཐོལ་མ་གྱུ་ཡི་ལས། ལོ་བརྒྱད་བར་དུ་དེ་ཡི་སྐྱེལ་བར་བྱེད། དེ་ཡང་དྲན་པས་མ་ཟིན་ཐོལ་མ་གྱུ། དགེ་སྡིག་ལས་སྤྱོད་བཟང་ངན་ངོ་མི་ཤེས། གང་ཡང་མ་ཡིན་ཚེ་ཡི་བཞི་ཆ་ཟད། དེ་ནས་བརྒྱད་ནས་བཅུ་དྲུག་མ་ལོན་བར། གཞོན་ནུ་བཅུ་དྲུག་ལང་ཚོ་དར་བ་སྟེ། ཤ་ཁྲག་རུས་གསུམ་ཕུང་པོ་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེད། ཤེས་པ་དྭངས་ལ་དབང་པོ་རིག་པ་འཕེལ། ལོ་ཟླ་ཞག་གྲངས་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས། དགྲ་གཉེན་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་ཤེས་པ་རགས། ང་དང་བདག་འཛིན་བསམ་དང་དྲན་པས་ཟིན། ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་བག་དང་སྤྱོད་ལམ་ཤེས། བཟང་ངན་བདེ་སྡུག་ལུས་སེམས་དྲན་པས་ཟིན། གཞོན་ནུ་བཅུ་དྲུག་ལང་ཚོ་དར་བའི་ཚད། ཆགས་དང་སྲེད་ལེན་ཐིག་ལེ་ཚད་དུ་གང་། ཚེ་ལ་ལོང་ཡོད་སྣང་བ་ཡང་མ་ཡེང་། དེ་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་མ་ལོན་བར། ཤེས་པ་ཕྲ་རྒྱས་རགས་དང་དྲན་པ་མྱུར། འདུ་བྱེད་བྱ་བས་མ་བཅིངས་གང་ཡང་གྲོལ། ལོ་ཟླ་ཞག་གྲངས་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས། སྲེད་དང་ལེན་བསྐྱེད་འབྱུང་བ་མེ་ཡི་ཁམས། ཆགས་དང་སྲེན་ལེན་ཐིག་ལེ་ཚད་དུ་རྒྱས། ཉོན་མོངས་དུག་ལྔ་ཕྲ་རྒྱས་རགས་དང་སྦོམ། འཇིག་རྟེན་འདི་བདེན་སྣང་བ་ཆགས་དང་ཞེན། གང་ལ་སྲེད་དང་ལེན་པ་སྐྱེ་བར་འབྱུང་། འཐབ་ཀྱང་མི་ཐུབ་བརྒལ་ཀྱང་མི་ཕོད་དང་། བསྒྲུབ་ཀྱང་མི་འགྲུབ་འོང་སྙམ་གདོད་ནས་མེད། ང་རྒྱལ་དྲེགས་པས་རང་བཅིང་རང་ཁ་མ། རང་ཁར་བཏང་བས་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡེང་། བག་མེད་སྤྱོད་པ་རང་ཁ་མ་རུ་འཆོར། དེ་ལས་སྐྱོན་ཡོན་ལེགས་ཉེས་གཞི་མ་འབྱུང་། དེ་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མ་ལོན་བར། ལུས་ལ་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་དར་རྒྱས་ནས། སེམས་ལ་དྲན་པས་རྩིས་ཟིན་ཆ་སྙོམས་པས། ཆ་བསྙོམས་ལུས་སེམས་ཚད་དུ་སྨིན་པ་ལ། བསམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་སྟེ། སྔར་སོང་ཕྱིར་འོང་ད་ལྟའི་ཡིན་ཚུལ་ཤེས། སྐྱོན་ཡོན་ལེགས་ཉེས་ཆག་དང་ཚད་ལ་མཁས། ཐལ་བའི་བྱ་བ་མི་གཏང་བསམ་པས་ཟིན། དྲན་པས་བློ་ལ་ཡང་ཡང་བསྐོར་ཟློག་བཏུབ། ལྟང་མ་དགྲ་དང་ཇུ་གང་གཉེན་ལ་སྐྱེལ། སྐྱེས་པའི་མི་ལ་གྲགས་པའི་གཏམ་དུ་འདོད། ཕོ་སྒོ་ལྟང་མ་བྱ་བ་ཚད་དུ་རྫོགས། ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་སྟོབས་ཤེད་འཕེལ་བའི་ཚད། རང་ཆེ་གྱོང་ཁེངས་དྲེགས་པ་རློམ་སེམས་བསྐྱེད། དེ་ནས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་མ་ལོན་པར། འཕེལ་དང་འགྲིབ་མེད་ཤེས་པ་རང་སོར་གནས། ལས་དང་དཀར་ནག་དགེ་སྡིག་སྤྱོད་ལམ་རྣམས། སྔོན་གྱི་ལས་དབང་དཀར་ནག་ཆེ་ཆུང་གིས། དགེ་སྡིག་གང་སྤྱོད་སྟོབས་དང་ནུས་པ་ཆེ། དགེ་བ་སྤྱད་ཀྱང་ཆེན་པོའི་སྟོབས་སུ་འཇུག །སྡིག་པ་སྤྱད་ཀྱང་ངན་སོང་འགྲམ་རྡོར་གཏུགས། གང་ཡང་མ་ཡིན་ཤེས་པ་བར་མ་དོ། །གང་ལ་གཏད་མེད་གང་དུ་གྲུབ་པ་མེད། ཚད་ཀྱང་ཚེ་ཕྱེད་ཡང་མ་ཡེངས་ལ་ཟད། དེ་དུས་སྡུག་བསྔལ་ཟུང་བཞིའི་རྫོང་ལ་ཞེན། མེད་པ་བཙལ་གྱིས་མི་རྙེད་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡོད་པ་ཉ་ར་འཚོ་སྐྱོང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཞིང་རྨོ་ཚོང་དང་ཁེ་བསྐྱེད་སྡུག་བསྔལ་དང་། དགྲ་གཉེན་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཟུང་བཞིའི་ཉོན་མོངས་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་། ལུས་ཐོག་གཅིག་ན་ཚེ་བཞི་སྐྱེལ་བ་ལ། དང་པོ་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཐོལ་མ་གྱུ། བར་དུ་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་དར་རྒྱས་འཕེལ། ཚེ་ཕྱེད་ཡང་མ་ཡེངས་ལ་ཟད་པའོ། །དེ་ནས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན་པ་ནས། དབང་པོ་དར་རྒྱས་རྒས་ཤིང་རྒུད་པ་སྟེ། ཚེ་ཕྱེད་ཟད་ནས་ཚེ་ཕྱེད་རྒས་རྒུད་རྒྱུ། ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་མ་ལོན་བར་དག་ཏུ། ལུས་སེམས་ཆ་སྙོམས་མཉམ་པོར་འགྲིབ་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱང་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་དར་རྒྱས་འགྲིབ། སེམས་ཀྱང་རྩ་སྒོ་ཆ་ཞན་འཕེལ་འགྲིབ་ཆེ། ལོ་ཟླ་ཞག་གྲངས་སེམས་འཕང་ཇེ་ཆེར་དམའ། ཞག་རེ་སོང་ཞིང་འཆི་ལ་ཕར་ཕར་ཉེ། བཟང་ངན་སྐྱིད་སྡུག་ཐོག་ཏུ་གང་འགེལ་ཁྱགས། སྔ་བསམ་ཕྱི་མནོའི་ལས་རྣམས་སེམས་ལ་བཀྲ། དཀར་ནག་དགེ་སྡིག་བཟང་ངན་ལས་སྤྱོད་རྣམས། ཚེ་ལ་ལོང་མེད་སྣང་ལ་ཕྱི་ཆུས་མཁས། གཉེན་དང་ཉེ་འབྲེལ་སྐྱོང་དྲན་དེ་དོན་བསྒྲུབ། བྲེལ་ཕོངས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། དེ་ནས་ལུས་སེམས་ཇེ་ཆེར་འགྲིབ་པའི་དུས། དེ་ནས་དྲུག་ཅུ་ཁ་རལ་མ་ཕྱིན་བར། ལུས་དང་སེམས་གཉིས་སོ་སོར་རྒུད་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྒུད་པས་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་ཆུང་། དབང་པོ་རྒུད་པས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆུང་། ལྟོ་རྒྱབ་བུ་ལོན་དྲག་ཞན་མ་གཏོགས་པ། སེམས་འཕང་བསྟོད་ནས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད། སེམས་རྩ་ཉམས་ཞིང་སྙིང་རྩ་ཆུ་སེར་རྒྱུ། སེམས་སྟོབས་ཞན་པས་སེམས་ལ་རྩོལ་བ་ཟད། སེམས་ལ་བསམ་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་རྒུད། ལུས་ཀྱི་མདངས་ཤོར་དབང་པོ་དྲན་པ་ཉམས། ད་ལྟ་དྲན་ཀྱང་ད་ལྟ་ཡུལ་ན་མེད། དེ་ཡི་ཐོག་ཏུ་འདི་འགེལ་མེད་པར་བརྗེད། ཕུང་པོ་དར་རྒུད་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། དེ་ནས་དྲུག་ཅུ་ཁ་རལ་བརྒལ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྒས་ཤིང་རྒུད་དང་ཉམ་ཐག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མདངས་ཉམས་སྔོ་སྐྱ་ཐལ་མདོག་རིད། སེམས་ཀྱི་རྩལ་ཉམས་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཚུལ། མགོ་ཡི་སྐྲ་སྐྱེས་ནག་པོ་དཀར་པོར་འགྲོ། ཁ་ཡི་སོ་མེད་ཉ་དང་སྦལ་པའི་ལུས། དབང་པོའི་མདངས་ཉམས་མིག་གི་གཟུགས་མི་མཐོང་། ཚོར་བའི་རྒྱུན་འགག་རྣ་བས་སྒྲ་མི་ཐོས། ལྕེ་ཡི་དྲོད་ཉམས་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་མྱོང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་རྒུད་འཁྱོག་དང་སྒུར་པོར་འགྲོ། འགྲོ་བའི་ཐབས་ཟད་རྐང་པས་ས་མི་ནོན། ཁ་ཆུ་སྣ་ཆུ་འཛག་པས་རང་ཡང་ཁྲེལ། ཅི་བྱེད་སྲང་དུ་མི་འགྲོ་གཞན་གྱིས་འཕྱ། གཤིས་ངན་ཁྲོ་གཏུམ་རྒོད་པས་ཀུན་དང་འགྲས། བཟོད་མེད་སྨྲ་བ་མང་ཡང་ཀུན་གྱིས་བརྙས། འབད་ནས་བློ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཅིང་གཏམ་སྨྲས་ནས། ཀུན་ལ་ཁ་ཏ་བྱས་པས་གཅོས་མཚང་འབྲུ། ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས་པའི་དུས་ཚོད་ལ། བྱས་པས་ལྟང་མ་ཡོད་ཀྱང་གླེང་ས་མེད། གལ་ཏེ་གླེང་ཡང་བུ་ཚས་སྨྲ་དབང་མེད། ཕ་མ་བུ་གཉེན་ཡིན་ཀྱང་གཉེན་པ་ཆུང་། གོས་ལ་གདམ་ང་མེད་པ་གང་ངན་སྐོན། ཟས་ལ་སྐྱིད་སྡུག་མེད་པར་གང་ཡིན་སྟེར། ཚེ་ལ་རིང་དུ་སོང་ན་འཆི་སྨོན་བྱེད། རང་གི་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པས་རྩོལ་བ་མེད། འཕྲལ་དུ་ཤི་ན་སྡུག་ཚེ་ཕྱིད་པར་བསམ། མི་མིན་འབྱུང་པོས་མཐོང་ན་མི་རུ་མཐོང་། འགྲོ་བ་མི་ཡིས་མཐོང་ན་འདྲེ་རུ་མཐོང་། ཕ་མ་བུ་གཉེན་ཡིན་ཀྱང་ཐན་དུ་བལྟ། དགེ་སྤྱོད་ཕྱི་མ་དྲན་ཀྱང་རང་དབང་མེད། ཐལ་བའི་ལས་ལ་འགྱོད་ཀྱང་བཅོས་སུ་མེད། ལུས་པའི་ལས་ལ་སྨོན་ཀྱང་འགྲུབ་ཏུ་མེད། བུ་ཚའི་སྡང་ཚིག་ཕ་མའི་སྙིང་ལ་གཟེར། ཕ་མའི་གདུང་ཚིག་བུ་ཚའི་རྣར་མི་སྙན། ཅི་ཙམ་བརྩེ་སེམས་བྱས་ཀྱང་མཐོང་མི་སྡུག །ལན་ཆགས་བུ་ལོན་དྲགས་པས་ལྷན་དུ་འགྲོགས། བྱིས་པ་ཁ་ལག་མ་འགྱུ་དག་དང་མཚུངས། ཚེ་ཕྱེད་རྒས་དང་རྒུད་པའི་དབང་དུ་གྱུར། སྤྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཚེ་ཚད་ལ། བརྒྱ་པའི་ཚེ་ཚད་དྲུག་ཅུ་ཁ་རལ་ཡིན། དེ་བས་མཐར་ཕྱིན་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡིན། བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན་ན་འབྱམས་པ་ཡིན། དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་ཡིན། བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་ཚེ་ཡི་དངོས་གྲུབ་ཡིན། བྱིས་པ་ཐོལ་མ་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས། དབང་པོ་དར་རྒུད་རྒས་དང་ཉམས་པ་སྟེ། ལུས་ཐོག་གཅིག་ལ་ཚེ་ཐོག་བཞི་རུ་སྐྱེལ།”ཞེས་དང་།
《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།》ལས།“དེ་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་དུས་སུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཉིད་དུ་མཚན་གསོལ་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་བོན་རང་འགྱུར་དུ་སྤྱད་ཅིང༌འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཐར་བར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཏེ།”ཞེས་གསལ་ལོ། །
ང་ཚོ་བོད་མིས་སྨོན་ལམ་རྒྱབ་དུས། “ལོ་བརྒྱ། ཚེ་རིང་།” ཅེས་དང་། “དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཐོབ” ཟེར་ཞིང་། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་དང་། བརྒྱ་ཐུབ་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བརྩི་བ་ཡང་། གཅིག་ནས་རེ་བ་སྟོང་པ་ཙམ་མིན་པར་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་སྲིད་པ་དང་། གཉིས་ནས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་མི་རབས་མང་པོར་བརྒྱུད་ཡོང་བ་སྟེ།《མཁས་བཞིའི་མཛོད་འགྲེལ།》 ༼སྟོད་ཆ༽ཚེ་ཡི་བསྐལ་པ་བསྟན་པ་ལས། “དེ་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ལ། ནས་འབྲས་རང་རེས་རྩོལ་བས་ཟ། མི་རྣམས་འདོད་ཆགས་གདུག་པ་རྒྱས། རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་བསྟན་པ་ལ། འགྲོ་བ་གདུག་ཅིང་ཞེན་ཆགས་ཆེ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ངེས[དེས] མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་མཛད། ཉི་ཤུ་ལོ་ལ་བུ་མོ་རྫོངས། ཁྱེའུ་བུ་མོ་གང་སྐྱེས་པ། ལོ་བརྒྱ་འཚོ་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས། ཚེ་དང་བསོད་ནམས་དབང་ཐང་འབྲི། ཕྲ་རྒྱས་དུག་ནི་དེ་བཞིན་སྐྱེ། ”ཞེས་གསལ་བའོ། །
ཁྱད་པར་དུ་མི་ཚེའི་རིང་ཐུང་གི་འགག་རྩ་ནི་བདེ་ཐང་ཡིན་ཞིང་། བདེ་ཐང་ཡོང་མིན་གལ་གནད་གཙོ་བོ། མི་ན་གནས་ཐབས་དང་། ན་བ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་ནང་དུ་ཡང་། ན་ཚོད་ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་བྱིས་པ་དང་། དེ་ནས་བདུན་ཅུའི་བར་དར་མ། དེའི་ཕྱིན་ཆད་རྒད་པོ་རུ་བཞག་པ་ལས། ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་འཚོ་ཐུབ་པའི་སྐོར་ཟུར་ཙམ་མེད་དེ། 《དཔྱད་འབུམ་ཁྲ་བོ།》ལེའུ་དྲུག་པ་ལས། “ན་ཚོད་དབྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་བར་བྱིས་པ། །དེ་ལས་ལུང་ཟུངས་དབང་པོ་གཟི་མདངས་སྟོབས། །འཕེལ་འགྱུར་བདུན་བཅུའི་བར་དུ་དར་མ་སྟེ། །དེ་ལས་ཟད་པ་ཕན་ཆོད་རྒན་པོ་ཡིན། །”ཞེས་གསལ།《དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ལས། “བདག་ཉིད་སྐུ་བཞུགས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ།” ཞེས་སོགས་ལ་གོ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྟོན་པ་རང་ཉིད་དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནི། མདོ་རྣམ་རྒྱལ་དང་མདོ་དྲི་མེད་གཉིས་ཀར་མཐུན་པར། “དུས་དང་བསྟུན་པའི་སྟོན་པ་མཛད” ཅེས་པ་ལྟར། སྐབས་དེར་ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་མཚན་གཞིར་བྱས་པའི་མི་མང་པོས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པས། སྟོན་པ་ཁོང་ཉིད་གདུལ་བྱར་བསྟུན་ནས་བྱོན་པར་བསྟན་པའོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་ཁྱིམ་པའི་ཚད་ལ། ཁབ་བཞེས་པ་དང་། སྲས་སྤྲུལ་པ་དང་། བདུད་བཏུལ་བསྟན་པའི་བར་ཆད་བསལ་བ་དང་། བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཞག་པའི་རིམ་པ་རྣམས་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་རབ་བྱུང་གི་ཚད་ལ། ཁྱིམ་སྤངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། བདུད་སྲིན་ཐུལ་བ་དང་། བོན་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། འཁོར་རྣམས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཁྲིམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་དག་པའི་བོན་ཁྲིམས་བསྐོས་པ་ལ་སོགས་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་དགོན་པའི་ཚད་ལ། འཁོར་སྤངས་པ་དང་། དགོན་པ་མཛད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ། གསང་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དང་། ཐེག་པ་ཟུང་འཇུག་ཕྱག་རྒྱའི་སྤྱོད་ལམ་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་ལྔ་གསུམ་བཅོ་ལྔ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་ཚད་ལ། མཐར་ཕྱིན་དགའ་བ་བདེ་ལྡན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ། ནང་གི་གླིང་ཆེན་དང་། དབེན་པའི་དགོན་པ་དང་། དག་པའི་རི་ཁྲོད་དང་། ནགས་ཚལ་གྱི་གསེབ་དང་། མེ་ཏོག་གི་གླིང་རྣམས་སུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་། སྔོན་བྱུང་ཐོག་མའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། མ་འོངས་བསྟན་པའི་འབྱུང་ཚུལ་དང་། ད་ལྟ་སྦྱོང་ཐོབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་། དག་དང་མ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དང་། ལུང་བསྟན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྩོད་སྤོངས་དང་མཚན་དཔེ་ཡོན་ཏན་གྱི་མདོ་རྩ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་སྤྲུལ་པ་བཀྱེ་ཚུལ་དང་། འཛམ་གླིང་བསྟན་པ་སྤེལ་ལུགས་དང་། སྲིད་གསུམ་བསྟན་པ་སྒྲོགས་ཚུལ་དང་། གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་འགྱུར་ཚུལ་དང་། བསྐལ་པ་དྭངས་སྙིགས་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་དང་། དེ་ལ་སོགས་པ་མང་འབྲེལ་ཁ་འཐོར་གྱི་བོན་དང་། ཉུང་འདུས་དོན་དམ་གྱི་བོན་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་མཐའ་ཡས་པ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །
དེ་ནས་དེ་ལྟར་དུ་མཛད་པ་སོ་སོའི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་དགའ་བ་བདེ་ལྡན་གྱི་མཛད་པ་རྫོགས་པའི་རྟིང་ལ། མིའི་ལོ་ནི་བདུན་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལ། གཤེན་གྱི་ལོ་ནི་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔའི་དུས་སུ། རྒྱལ་ས་ཕོ་བྲང་གླིང་བརྒྱད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས། གྲོང་ཁྱེར་ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་ཅན་གྱི་དབུས་དཀྱིལ། གསས་མཁར་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་ཀྱི་ནང་དུ། བཀའ་རྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་སྡེ་གསུམ་ལ། བསྟན་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བསྟན་པ་བོན་གྱི་རྗེས་བཞག་དང་། བསྟན་པ་བོན་གྱི་གཏད་གཉེར་དང་གསུམ་ལས། ཐོག་མར་བསྟན་པ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བཞག་པ་རྣམས་རིམ་པར་གོང་དུ་སོང་ནས།” ཞེས་གསལ། དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལས་དེ་མཚུངས་སུ་བཤད། ལུང་དེའི། <མིའི་ལོ་ནི་བདུན་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ལ།> ཞེས་པ་འདི། གཞུང་ཚིག་ནང་དུ་བཙན་གྱིས་བཅུག་པའི་རྣམ་པ་མངོན་ཞིང་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པས། དུས་ཀྱི་དགོས་དབང་གིས་གསར་སྣོན་ནམ་མཆན་བུ་གཞུང་ཚིག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོགས་སློང་འོག་ཏུ་བཤད་ཡོད།
དགུ་པ། མཐའ་མཇུག་གི་ལོ་དྲུག་ནི། སྟོན་པ་སྙུང་ཞིང་དགོན་པ་ནས་ཤིང་རྟ་འཁོར་ལོས་གསས་ཁང་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ནང་དུ་གདན་དྲངས་པ་ཏེ།《མདོ་གཟེར་མིག》“ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “གཤེན་རབ་དགོན་པའི་གནས་ནས་འཁོར་ལོའི་ཁ་ལ་རིན་ཆེན་སྐུ་བཏེག་ནས། བཀྲ་ཤིས་ཕོ་བྲང་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་ཀྱི། ཡང་ཕུག་དབེན་པར་ན་ནམ་གདན་ལ་བཞག” ཞེས་དང་། དེ་ནས་གཏོ་བུའི་གཏོ་དང་རིམ་གྲོ་བྱས་པས་ལོ་གསུམ་དུ་བདེ་ཡོད་དེ།《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “བགེགས་ལ་གཏོས་ཕན་གཏོ་མི་བསྣུབ་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་དངོས་སུ་རེས་ཤིག་བདེན་པ་ཙམ། དགུང་གསུམ་ལོན་ནས་ཕྱིར་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྙུང༌།” ཞེས་དང་། དེ་ནས་སླར་ཡང་སྙུང་ཐུ་བ་ལ། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་སྨན་བཅོས་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་གསུམ་ཚེ་བསྲིང་སྟེ། ཡང་གོང་འཕྲོས་《མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “འདུ་བའི་ནད་གདུལ་དཔྱད་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱས། བྱིན་གྱིས་རླབས་དེ་ཡིས་དགུང་གསུམ་བདེ་བར་གྱུར།” ཅེས་གསལ་ཞིང་དེ་དང་མཐུན་པར་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པའི།《གཤེན་རབ་ཀྱི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱུང་གི་གཟེར་བུ》ལས། “གཏོ་བུ་དཔྱད་བུས་གཏོ་དང་དཔྱད་མཛད་པས། བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱིས་དགུང་གསུམ་བདེ་བར་གྱུར།” ཞེས་གསལ།
དོགས་གཅོད་ནི། གོང་གི་ལུང་ཚིག་དེ་ལས“དགུང་”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ལོ་ཟླ་ཞག་གསུམ་ཀ་ལ་སྦྱར་ཆོག་སྟེ། “དགུང་ལོ།” “དགུང་ཟླ།” “དགུང་ཞག”ལྟ་བུ་གོ་ཆོག་མོད། འདིར་དགུང་ལོ་གསུམ་རེ་ལ་གོ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཡོད་ཟེར་ན། ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དང་པོ་ལུང་ནི། 《 མདོ་དྲི་མེད།》 ཁ༽ལེའུ་བདུན་པ། ལྷ་སྲས་དཔར་མ། ཤོག་ངོས(༥༡༩/ཐིག་ཕྲེང༤)ལས། “ན་བར་གྱུར་ན་གཏོ་ཡིས་གསོ། །འཆི་བར་གྱུར་ན་དཔྱད་ཀྱིས་འཚོ། །ལས་ཀྱིས་ཆད་ན་གཉིས་ཀ་རྡུགས། །ཀུན་རྫོབ་རེས་ཤིག་བདེན་པ་ཙམ། དུས་ལ་བབ་ཀྱང་དགུང་གསུམ་བདེ། །དེ་གྱུར་ཡོན་ཏན་བསམ་ལས་འདས། །”ཞེས་དང་ཡང་(ཤ ༥༢༨/ཕ༦)ལས། “གླུད་ཡས་བདེན་པས་བཀྲོལ་ཏེ་འབུལ། །ཚེ་ཟད་དུས་ལ་བབ་གྱུར་ཡང་། །ལོ་གསུམ་བར་དུ་བཤོལ་བར་འགྱུར། །འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་གཏོ་ཡིས་གསོ། །འབུལ་བ་ཡོན་གྱིས་མཉེས་པར་བྱ། །གཏོ་ཡི་ཕན་སྟོབས་བསྟན་པའོ། །”ཞེས་“དགུང་གསུམ་”ཟེར་བ་དེ་ལོ་གསུམ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་འཁོད།
གཞན་ཡང་གཏོ་དཔྱད་ཀྱིས་དགུང་ལོ་དྲུག་བསྲིངས་བར་གསལ་བའི་ལུང་ནི།《 རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན》ལས། “གཏོ་དང་སྨན་གྱི་བདེན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། གཏོ་བུས་གཏོ་གྱིས་དཔྱད་བུས་སྨན་ཀྱང་སྦྱོར། ཅེས་གསུངས་དགོན་པར་ན་ནམ་བདན་ལ་བཞུགས། གཏོ་བུས་གཏོ་བྱས་དཔྱད་བུས་སྨན་སྦྱར་བས། གཏོ་དང་སྨན་གྱི་བདེན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། དགོངས་(དགུང)གསུམ་དགོངས་(དགུང)གསུམ་བདེ་བ་བྱུང་། དེ་ནས་སླར་ལ་བསྙུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཐུ།”ཞེས་དང་།
གསང་སྔགས་གླིང་པའི་གཏེར་མ།《དྲན་པའི་རྣམ་ཐར་གཡུང་དྲུང་གསང་མཛོད།》སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་གྱུར་གྲས། ང༽དུམ་ཤོག་གྲང་(༣༩༨ )ལས།“འདུ་བའི་ནད་རྣམས་ལུས་ལ་དར་བ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་དངོས་སུ་བདེན་པ་ནི། གལ་ཏེ་བགེགས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་སྲིད། བགེགས་ལ་གཏོ་ཕན་གཏོ་བུས་གཏོ་རྣམས་གྱིས། དེ་སྐད་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་གཏོ་བུ་ཡིས། བགེགས་རྣམས་བཅོམ་ཕྱིར་བདུད་ལ་སྐུ་གླུད་བཏང་། གཏོ་རབས་སྨྲང་དང་ཡས་རྟགས་རྒྱ་ཆེར་བགྱིས། གཤེན་རབ་སྙུང་བ་དགུང་ལོ་གསུམ་དུ་བདེ། དགུང་གསུམ་ལོན་ནས་སྙུང་ཚབ་ཕྱིར་ལ་ལྡང་།” ཞེས་དང་ཡང་། “བཞི་བརྒྱ་ནད་ཀུན་སྒྱུ་མའི་ལུས་ལ་གནས། དཔྱད་བུའི་རིག་པ་ཚད་མ་གསོ་བའི་སྨན། འཚོ་བའི་སྨན་རྣམས་སྨན་སྦྱོར་དཔྱད་རྣམ་གྱིས། ཞེས་གསུངས་དཔྱད་བུས་ནད་དབྱེ་རྩ་ཆུར་བརྟག །དྲོད་བསིལ་སྨན་རྣམས་སྡེབ་སྦྱོར་མཐུན་པར་བྱས། འདུ་བའི་ནད་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཕྱེད་པ་ལས། ཀུན་རྫོབ་མཚན་མ་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཙམ། བྱིན་གྱིས་རླབས་ཏེ་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་སླར་ལ་སྙུང་ཚབ་ཆེ།”ཞེས་གསལ།
ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པའི།《གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།》སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་གྱུར་གྲས། (ཤ ༡༢༠ /ཕ༣) ལས། “འཁོར་རྣམས་ཀུན་ཀ་སྐྲག་ཅིང་སྔངས་ཏེ་གཤེན་རབ་ཀྱི་སྐུ་ཤིང་རྟའི་ཁ་ལ་བཏེགས་ནས་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་དུ་སྤྱན་དྲངས་སོ། །དེ་ལ་སྟོན་པས་གསུངས་པ། བདག་ནི་མི་རྟག་འཕོ་འགྱུར་དྲན་པ་ཡིས། དཀའ་བ་སྤྱད་ནས་སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྤོངས། ལུས་དང་བྲལ་ནས་ངན་སོང་རྒྱུར་མི་སྐྱེ། ཡང་དག་གྲུབ་པའི་གནས་སུ་བདག་ཉིད་བདེ། གཏོ་དང་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། གཏོ་བུའི་གཏོ་གྱིས་དཔྱད་བུའི་དཔྱད་ཀྱང་སྦྱོར། ཞེས་གསུངས་ཕྱིར། གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་ཀྱིས་གཏོ་ཐབས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བྱས། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་དཔྱད་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་བྱས་པས། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར། དགུང་ལོ་གསུམ་རེ་སྟེ་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྲིངས་ནས་བཞུགས་པའི་ཚུལ་བསྟན།”ཅེས་གསལ།
གཡུང་དྲུང་བསྟན་པ་དབང་རྒྱལ་གྱིས། 《 རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་སྐྱེས་རབ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ།》 སོག་སྤྲུལ་བསྟེན་གྱུར། པོ་ཏི། ༼༩༧༽(ཤ༢༣༣)རྒྱབ་ངོས་(ཕ༥)ལས།“དགོན་པའི་གནས་སུ་སྐུ་བསྙུང་བཞེས་ཚུལ་བསྟན་ཏེ་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་དུ་བྱོན་ནས། རྒྱལ་བའི་སྐུ་ལ་གསོ་དཔྱད་མི་མངའ་ཡང་། རྒྱུ་ཡི་ཐེག་པ་མི་ནུབ་པའི་ཕྱིར། གཏོ་དཔྱད་ཀྱི་རིམ་གྲོ་སྒྲུབ་པས་གཤེན་ལོ་དྲུག་ཏུ་བཤོལ་ཚུལ་མཛད།”ཞེས་གསལ།
འཇིག་མེད་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་མཛད་པ།《 རྒྱལ་བ་དམུ་སྲས་མགོན་པོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད།》སོག་སྤྲུལ་བསྟེན་འགྱུར། པོད༼༡༥༢༽(ཤ ༡༤༣/ཕ ༥ )ལས། “ཁྱབ་པ་གྲོལ་ཀྱང་བདུད་འཁོར་སྡེ་བཞི་ནི། །ལོག་པའི་དཔུང་སྡེབ་སྲོད་དུས་མདུན་འཁོད་ཚེ། །རམ་པ་དུག་འགྱེད་ནད་ཀྱིས་དུག་བཏང་བར། །དཔྱས་བུས་སྨན་བཏང་ནད་བཏུལ་བདེ་ལ་བཀོད། །འགྲན་དེ་ཡ་བོས་བགེགས་ཀྱིས་བར་བཅད་ལ། །གཏོ་བུས་གཏོ་བྱས་སྒྱུ་མའི་བགེགས་རྣམས་ཞི། །འཁོར་བ་གཏིང་ནག་འབྱུང་བའི་ཁམས་ཀེགས་ཕབ། །འཕྲུལ་བུས་གབ་རྩེ་རྩིས་ཤིང་འབྱུང་བཞི་སྙམས། །གཏོ་དཔྱད་མི་བསླུའི་ཚུལ་དུ་བསྙུན་བསྲིང་ནས། །སླར་ཡང་ལོ་དྲུག་བར་དུ་བོན་འཁོར་བསྐོར། །ཡང་གཅིག་ང་མིན་ཆོས་པོས་སྟོན་པ་ལ། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་གསོལ་བ་གདབ་པའི་ཚེ། །འདའ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཁོ་བྲོས་ཏེ།*****བདུད་ཀྱི་བཀའ་བཅག་ཕྱིར་དུ་ཐེག་སྒོ་རེ། །ཚེ་སྒྲུབ་རེ་བསྟན་སླར་ཡང་སྙུན་བསྲེང་(བསྲིངས)ངོ་། །” ཞེས་གསལ།
བདེ་ཆེན་གླིང་པའི།《གཤེན་རབ་བཀའ་འབུམ་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆགས།》སོག་སྤྲུལ་བསྟེན་འགྱུར། ཤོག་གྲང་(༡༡༥)རྒྱབ་ངོས། “གཏོ་དང་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ནུབ་ཕྱིར། གཏོ་བུའི་གཏོ་གྱིས་དཔྱད་བུའི་དཔྱད་ཀྱང་སྦྱོར། ཞེས་གསུངས་པས་གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་ཀྱིས་གཏོ་ཐབས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་བྱས། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་དཔྱད་ཉི་ཁྲི་ཅིག་སྟོང་བྱས་པས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་བདེན་པ་མི་ནུབ་པའི་ཕྱིར། དགུང་ལོ་གསུམ་རེ་སྟེ་དྲུག་གི་བར་དུ་བསྲིངས་ནས་བཞུགས་པའི་ཚུལ་བསྟན།” ཞེས་དང་།
ཡང་། ཧོར་པ་དྲུང་རམ་པའི།《དམུ་རྒྱལ་གཤེན་གྱི་སྐྱེས་རབས་དང་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག》དེབ་གཟུགས་སྟོད་ཆ། (ཤ༡༣༣/ཕ༦)ལས། “སྐུ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནད་ཀྱིས་སྙུང་ཚུལ་བཞེས། འཁོར་གྱིས་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་ཡང་ཕུག་དྲངས། དེ་ཚེ་རྒྱལ་སྲས་གཏོ་བུས་ཞུ་གསོལ་ཕུལ། སྟོན་པས་ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་བདེན་པའི་བོན། བགེགས་ལ་གཏོས་ཕན་གཏོ་བུས་གཏོ་གྱིས་གསུངས། གཏོ་བུས་གཏོ་བགྱིས་དགུང་ལོ་གསུམ་དུ་བདེ། སྟོན་པས་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་དཔེ་རུ་བསྟན། དཔྱད་བུས་སྨན་དཔྱད་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། དེ་ནས་སླར་ལ་སྙུང་ཚུལ་ཚབས་ཆེར་བསྟན།” ཞེས་གསལ་བའོ། །
རིགས་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གྲུབ་སྟེ། ནད་གསོ་བ་ལ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀ་གསོ་དགོས་ཤིང་། ལུས་ཀྱི་ན་ཚ་སྨན་གྱིས་བཅོས་ཤིང་། སེམས་ཁམས་ནད་ལ་གཏོ་བཅོས་སྐུ་རིམ་གྱིས་ཕན་ཅིང་སེམས་བདེ་ཞིང་སྤྲོ་སྣང་གི་གསོན་ཤུགས་ལྡན་ཚེ། ན་ཚ་གཟེར་ཟུག་ལྷོད་དུ་འགྲོ་བ་མྱོང་བས་གྲུབ། དཔེར་ན། དེང་སང་མཆིན་པའི་ངན་སྐྲན་ཕོག་པའི་ནད་པ་གཅིག །གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོའི་སྨན་ཁང་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་འབྲས་སུ། ཟླ་ཤས་ཙམ་མམ། ཡང་ན་ཞག་འགའ་ལས་མི་འཚོ་བར་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག །སྐུ་རིམ་བགྱིས་ཤིང་། བོད་སྨན་ཟོས་པས། ཞག་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ཟླ་བ་གསུམ་ཙམ་ལ་མ་ཤི་ན། དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་དབང་གིས་མ་ཤི་བ་ཙམ་ལས། སྐུ་རིམ་དང་བོད་སྨན་གྱིས་ནུས་པས་འཚོ་ཐུབ་པ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་མི་བྱེད། ལོ་གསུམ་དང་དྲུག་ལྷག་ཙམ་འཚོ་སྡོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན། གཏོ་དཔྱད་ཀྱི་ཕན་ནུས་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །
མདོར་ན། སྟོན་པ་སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་བཅུ་གཉིས་དང་། མཐར་སྙུང་ནས་མ་འདས་བར་སྨན་བཅོས་ཀྱིས་ཚེ་བསྲིངས་བའི་ལོ་དྲུག་བཅས་མི་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་གཤེན་ལོའི་གྲས་སུ་ཚུད་མེད། དེའི་སྟེང་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམ་སྐུ་ཚེ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལ་བཞུགས་པས། སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་མཛད་པའི།《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད།” ཅེས་དང་ཡང་། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལྟར་ན། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཁུངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བརྒྱ་བའི་ཚེ་ཚད་དང་བསྟུན་པའི་མཛད་པའོ། །” ཞེས་ལུང་རིག་གནད་གཅིག་ཏུ་ཁེལ་བའོ། །
སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ནི། མི་རྣམས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་དུས་སུ་བྱོན་ཞིང་། དེ་དུས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་དཔེ་མཚོན་དུ། སྟོན་པའི་ཡབ་དམུ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་བཞག་ཡོད་དེ།《 སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》བསྐལ་པ་བསྟན་པ་ལས། “རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་ཚེ་བརྒྱ་སྟེ།” ཅེེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ། ཞང་ཞུང་གི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པའི།《 མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ》ལེའུ་བཅུ་ཅིག་ཚེའི་བསྐལ་པ་བསྟན་པ་ལས། “རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་ཚེ་བརྒྱ་སྟེ། །ཞེས་པ། དམུ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་གྱིས་མི་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ། དེ་ལ་ཚེའི་ཆག་ཚད་འཛིན་ནོ། །དེར་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོས་སྟོན།” ཞེས་དང། 《མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ།》ལེའུ་གསུམ་པར།“འབྱུང་བའི་དོན་དུས་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་དྭངས་མ་གཤེན་རབ་སྐུས་འདུལ་བའི་དུས། ཚེའི་དྭངས་མ་མི་ཚེ་བརྒྱ་པའི་དུས། བཀའི་དྭངས་མ་མཛོད་ཕུགས་འདི་གསུངས་པས།”ཞེས་གསལ། ཡང་།《 མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་གསུམ་ལས། “བདག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར། མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་ཙམ་ན། སྟོན་པ་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ཏེ།” ཞེས་དང་ཡང་དེའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས། “ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་འོངས།” ཞེས་གསལ།
《 མདོ་དྲི་མེད།》ཇ༽དུམ་ལེའུ་སོ་གཅིག་པ་ལས། སྟོན་པས་མི་ཚེ་གཅིག་གི་སྐྱིད་སྡུག་འགྲོ་རིམ་ཕྱོགས་བསྡུས་གསུངས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཚེ་རིང་ཤོས་ལོ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ལས་བཤད་མེད་དེ། “ལྷོ་གླིང་འཛམ་གླིང་མི་ཡིས་བཟུང་། མངལ་སྐྱེས་ལུས་ནི་ཁྲུ་བཞི་ལ། ཚེ་ཚད་རིང་ཐུང་ངེས་པ་མེད། འོན་ཀྱང་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་ཚད། དགེ་སྡིག་དཀར་ནག་རྒྱུ་འབྲས་དང་། སྐྱོན་ཡོན་ལེགས་ཉེས་ཀུན་ཤེས་ཤིང་། འདོད་ཡོན་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་འཛོམས་པས། འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་ཞེས་བྱ། ”ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཅ༽དུམ་ལེའུ་ཉེར་གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས། “དང་པོ་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཐོལ་མ་གྱུ། མངལ་སྒོར་ཐོན་ནས་ཞག་གསུམ་མ་ལོན་བར། བྱེའུ་ཕྲུག་ཁྲས་ཁྱེར་སྦར་འོག་བསྡམས་པ་ལྟར། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། མིག་གིས་བལྟ་རུ་འདོད་ཀྱང་བལྟར་མི་ཕོད། རྐང་ལག་བརྐྱང་བསྐུམས་འདོད་ཀྱང་འགུལ་མི་ཕོད། དེ་ནས་ཞག་གསུམ་དྲོས་བཞི་ལོན་པ་དང་། སྲིད་པའི་ལུགས་ནས་འབྱུང་བཞིན་ཁྲུས་བྱས་པས། ཤེས་པ་གསལ་ལ་དབང་པོ་ཅུང་ཞིག་དྭངས། བྱེའུ་ཕྲུག་ཁྲས་བཏང་མ་དང་འཕྲད་པ་ལྟར། ལུས་སེམས་ཅུང་ལྷོད་དབུགས་ཀྱང་ཅུང་ཞིག་དལ། དེ་ནས་ལྔ་བདུན་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་སྐྲག་སྔངས་དེ་ཡིས་སུན་ནས་སུ། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མ་དང་འབྲལ་མི་ཕོད། ལུས་སྐྱེད་སྲོག་སྐྱོབ་མ་ཡང་ཡིན་པར་ཤེས། ཚང་བུར་བཅུག་པས་སྡུག་བསྔལ་བྱེ་གླིང་འདྲ། ཡར་ལ་འཕགས་ཀྱང་སྟོབས་ཞན་མར་ལ་འདའ། ཁང་ཁྱིམ་སྦྲ་གུར་ཐོག་ཕུབ་ངོས་མི་ཟིན། ཅི་ཡིན་བརྟགས་ནས་དཔྱད་ཀྱང་མིང་མི་ཐོགས། མ་ཡི་འོ་མ་བདུད་རྩིའི་གསོས་སུ་མཐོང་། སྐད་ཅིག་བྲལ་དྭོགས་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། བཀྲེས་སྐོམས་བདེ་སྡུག་ཚོར་ཡང་སྨྲ་མི་ཤེས། ལུས་ལ་ལྗི་ཤིག་བྱུང་ཡང་ཕྲུག་མི་ཤེས། གོས་ཤུས་ལྷགས་པས་གྲང་ཡང་འགེབ་མི་ཤེས། ཕར་ཚུར་འགྲོ་འདུག་མོས་ཀྱང་ལུས་མི་ཐེགས། ཙོག་པུར་ལྟད་མོར་འདོད་ཀྱང་མགོ་མི་ཁྱགས། མགོ་ལ་ལག་པས་སྐྱོར་ཡང་སྐེས་མི་གཉོབ།****************། བདེ་སྡུག་ཚོར་བ་རགས་ཀྱང་གཏམ་མི་ཤེས། ངུས་ཀྱང་མི་ཕན་རང་ཉིད་ཐང་ཤ་ཆད། ངོས་མི་ཟིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། དེ་ནས་དགུང་ཟླ་བཅུ་གསུམ་མ་ལོན་བར། ཟླ་བ་རེ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་རེས་མོར་བྱེད། ཡར་ངོ་འཕེལ་ཞིང་མར་ངོ་ཅུང་ཟད་འགྲིབ། བཞི་ལྔ་དྲུག་ནས་ཕ་མ་ངོས་ཀྱང་ཟིན། བདུན་བརྒྱད་དགུ་ནས་ལུས་ཀྱང་འགུལ་བསྐྱོད་ནུས། བཅུ་གཉིས་གསུམ་ནས་གཏམ་ཡང་ཐར་ཐོར་སྨྲ། དེ་ནས་དགུང་ཟླ་བཅུ་གསུམ་ལོན་པ་ནས། ལོ་གསུམ་བར་དུ་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཚུལ། ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་བརྩེ་གདུང་ཕན་གནོད་ཤེས། ལྟོ་རྒྱབ་དྲག་ཞན་སྡུག་བསྔལ་མ་གཏོགས་པ། འདོད་ཞེན་ཆགས་དང་འཛིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད། འཇིག་རྟེན་རྫས་དང་ཡོ་བྱད་ཅི་མཐོང་ཡང་། མཐོང་ལ་དེར་འཛིན་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད། གསེར་དང་ས་རྡོ་བོང་བ་ངོས་མི་ཟིན། གཅིག་བསྐྱུར་གཅིག་ལེན་བྱིས་པ་དབང་ལོག་གོ །དེ་ནས་ལོ་བརྒྱད་བར་དུ་ཐོལ་མ་གྱུ། གང་ལ་གཏད་མེད་ཤེས་པ་ཕྱལ་མ་ཕྱོ། ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་ཀུན་གྱིས་གཅེས་སྤྲས་གཟབས། ལྟོ་རྒྱབ་བུ་ལོན་རྩོལ་སྒྲུབ་འཛིན་མ་ཞུགས། དགྲ་གཉེན་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་འདིར་གཏད་མེད། དྲན་པ་འགྱུས་ཀྱང་འཛིན་པས་བཟུང་དུ་མེད། བྱ་བ་སྤྱོད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཐོལ་མ་གྱུ། མཚར་བཞད་རྒྱུག་འཁྲབ་སྣ་ཚོགས་རྩེད་མོར་མཐོང་། སྡུག་བསྔལ་འཛིན་པ་མ་ཞུགས་གནས་སྐབས་བདེ། རྣམ་རྟོག་བློ་ཡི་མ་བསླད་ཉོན་མོངས་ཆུང་། སྐྱེས་པའི་ལུས་ལ་དར་ཅིག་བདེ་ཐོབ་ཙམ། ཚེ་གཅིག་བྱིས་པ་ཐོལ་མ་གྱུ་ཡི་ལས། ལོ་བརྒྱད་བར་དུ་དེ་ཡི་སྐྱེལ་བར་བྱེད། དེ་ཡང་དྲན་པས་མ་ཟིན་ཐོལ་མ་གྱུ། དགེ་སྡིག་ལས་སྤྱོད་བཟང་ངན་ངོ་མི་ཤེས། གང་ཡང་མ་ཡིན་ཚེ་ཡི་བཞི་ཆ་ཟད། དེ་ནས་བརྒྱད་ནས་བཅུ་དྲུག་མ་ལོན་བར། གཞོན་ནུ་བཅུ་དྲུག་ལང་ཚོ་དར་བ་སྟེ། ཤ་ཁྲག་རུས་གསུམ་ཕུང་པོ་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེད། ཤེས་པ་དྭངས་ལ་དབང་པོ་རིག་པ་འཕེལ། ལོ་ཟླ་ཞག་གྲངས་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས། དགྲ་གཉེན་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་ཤེས་པ་རགས། ང་དང་བདག་འཛིན་བསམ་དང་དྲན་པས་ཟིན། ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་བག་དང་སྤྱོད་ལམ་ཤེས། བཟང་ངན་བདེ་སྡུག་ལུས་སེམས་དྲན་པས་ཟིན། གཞོན་ནུ་བཅུ་དྲུག་ལང་ཚོ་དར་བའི་ཚད། ཆགས་དང་སྲེད་ལེན་ཐིག་ལེ་ཚད་དུ་གང་། ཚེ་ལ་ལོང་ཡོད་སྣང་བ་ཡང་མ་ཡེང་། དེ་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་མ་ལོན་བར། ཤེས་པ་ཕྲ་རྒྱས་རགས་དང་དྲན་པ་མྱུར། འདུ་བྱེད་བྱ་བས་མ་བཅིངས་གང་ཡང་གྲོལ། ལོ་ཟླ་ཞག་གྲངས་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས། སྲེད་དང་ལེན་བསྐྱེད་འབྱུང་བ་མེ་ཡི་ཁམས། ཆགས་དང་སྲེན་ལེན་ཐིག་ལེ་ཚད་དུ་རྒྱས། ཉོན་མོངས་དུག་ལྔ་ཕྲ་རྒྱས་རགས་དང་སྦོམ། འཇིག་རྟེན་འདི་བདེན་སྣང་བ་ཆགས་དང་ཞེན། གང་ལ་སྲེད་དང་ལེན་པ་སྐྱེ་བར་འབྱུང་། འཐབ་ཀྱང་མི་ཐུབ་བརྒལ་ཀྱང་མི་ཕོད་དང་། བསྒྲུབ་ཀྱང་མི་འགྲུབ་འོང་སྙམ་གདོད་ནས་མེད། ང་རྒྱལ་དྲེགས་པས་རང་བཅིང་རང་ཁ་མ། རང་ཁར་བཏང་བས་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡེང་། བག་མེད་སྤྱོད་པ་རང་ཁ་མ་རུ་འཆོར། དེ་ལས་སྐྱོན་ཡོན་ལེགས་ཉེས་གཞི་མ་འབྱུང་། དེ་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མ་ལོན་བར། ལུས་ལ་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་དར་རྒྱས་ནས། སེམས་ལ་དྲན་པས་རྩིས་ཟིན་ཆ་སྙོམས་པས། ཆ་བསྙོམས་ལུས་སེམས་ཚད་དུ་སྨིན་པ་ལ། བསམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་སྟེ། སྔར་སོང་ཕྱིར་འོང་ད་ལྟའི་ཡིན་ཚུལ་ཤེས། སྐྱོན་ཡོན་ལེགས་ཉེས་ཆག་དང་ཚད་ལ་མཁས། ཐལ་བའི་བྱ་བ་མི་གཏང་བསམ་པས་ཟིན། དྲན་པས་བློ་ལ་ཡང་ཡང་བསྐོར་ཟློག་བཏུབ། ལྟང་མ་དགྲ་དང་ཇུ་གང་གཉེན་ལ་སྐྱེལ། སྐྱེས་པའི་མི་ལ་གྲགས་པའི་གཏམ་དུ་འདོད། ཕོ་སྒོ་ལྟང་མ་བྱ་བ་ཚད་དུ་རྫོགས། ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་སྟོབས་ཤེད་འཕེལ་བའི་ཚད། རང་ཆེ་གྱོང་ཁེངས་དྲེགས་པ་རློམ་སེམས་བསྐྱེད། དེ་ནས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་མ་ལོན་པར། འཕེལ་དང་འགྲིབ་མེད་ཤེས་པ་རང་སོར་གནས། ལས་དང་དཀར་ནག་དགེ་སྡིག་སྤྱོད་ལམ་རྣམས། སྔོན་གྱི་ལས་དབང་དཀར་ནག་ཆེ་ཆུང་གིས། དགེ་སྡིག་གང་སྤྱོད་སྟོབས་དང་ནུས་པ་ཆེ། དགེ་བ་སྤྱད་ཀྱང་ཆེན་པོའི་སྟོབས་སུ་འཇུག །སྡིག་པ་སྤྱད་ཀྱང་ངན་སོང་འགྲམ་རྡོར་གཏུགས། གང་ཡང་མ་ཡིན་ཤེས་པ་བར་མ་དོ། །གང་ལ་གཏད་མེད་གང་དུ་གྲུབ་པ་མེད། ཚད་ཀྱང་ཚེ་ཕྱེད་ཡང་མ་ཡེངས་ལ་ཟད། དེ་དུས་སྡུག་བསྔལ་ཟུང་བཞིའི་རྫོང་ལ་ཞེན། མེད་པ་བཙལ་གྱིས་མི་རྙེད་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡོད་པ་ཉ་ར་འཚོ་སྐྱོང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཞིང་རྨོ་ཚོང་དང་ཁེ་བསྐྱེད་སྡུག་བསྔལ་དང་། དགྲ་གཉེན་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཟུང་བཞིའི་ཉོན་མོངས་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་། ལུས་ཐོག་གཅིག་ན་ཚེ་བཞི་སྐྱེལ་བ་ལ། དང་པོ་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཐོལ་མ་གྱུ། བར་དུ་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་དར་རྒྱས་འཕེལ། ཚེ་ཕྱེད་ཡང་མ་ཡེངས་ལ་ཟད་པའོ། །དེ་ནས་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན་པ་ནས། དབང་པོ་དར་རྒྱས་རྒས་ཤིང་རྒུད་པ་སྟེ། ཚེ་ཕྱེད་ཟད་ནས་ཚེ་ཕྱེད་རྒས་རྒུད་རྒྱུ། ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་མ་ལོན་བར་དག་ཏུ། ལུས་སེམས་ཆ་སྙོམས་མཉམ་པོར་འགྲིབ་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱང་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་དར་རྒྱས་འགྲིབ། སེམས་ཀྱང་རྩ་སྒོ་ཆ་ཞན་འཕེལ་འགྲིབ་ཆེ། ལོ་ཟླ་ཞག་གྲངས་སེམས་འཕང་ཇེ་ཆེར་དམའ། ཞག་རེ་སོང་ཞིང་འཆི་ལ་ཕར་ཕར་ཉེ། བཟང་ངན་སྐྱིད་སྡུག་ཐོག་ཏུ་གང་འགེལ་ཁྱགས། སྔ་བསམ་ཕྱི་མནོའི་ལས་རྣམས་སེམས་ལ་བཀྲ། དཀར་ནག་དགེ་སྡིག་བཟང་ངན་ལས་སྤྱོད་རྣམས། ཚེ་ལ་ལོང་མེད་སྣང་ལ་ཕྱི་ཆུས་མཁས། གཉེན་དང་ཉེ་འབྲེལ་སྐྱོང་དྲན་དེ་དོན་བསྒྲུབ། བྲེལ་ཕོངས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། དེ་ནས་ལུས་སེམས་ཇེ་ཆེར་འགྲིབ་པའི་དུས། དེ་ནས་དྲུག་ཅུ་ཁ་རལ་མ་ཕྱིན་བར། ལུས་དང་སེམས་གཉིས་སོ་སོར་རྒུད་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྒུད་པས་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་ཆུང་། དབང་པོ་རྒུད་པས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆུང་། ལྟོ་རྒྱབ་བུ་ལོན་དྲག་ཞན་མ་གཏོགས་པ། སེམས་འཕང་བསྟོད་ནས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད། སེམས་རྩ་ཉམས་ཞིང་སྙིང་རྩ་ཆུ་སེར་རྒྱུ། སེམས་སྟོབས་ཞན་པས་སེམས་ལ་རྩོལ་བ་ཟད། སེམས་ལ་བསམ་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་རྒུད། ལུས་ཀྱི་མདངས་ཤོར་དབང་པོ་དྲན་པ་ཉམས། ད་ལྟ་དྲན་ཀྱང་ད་ལྟ་ཡུལ་ན་མེད། དེ་ཡི་ཐོག་ཏུ་འདི་འགེལ་མེད་པར་བརྗེད། ཕུང་པོ་དར་རྒུད་སྡུག་བསྔལ་བསམ་མི་ཁྱབ། དེ་ནས་དྲུག་ཅུ་ཁ་རལ་བརྒལ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྒས་ཤིང་རྒུད་དང་ཉམ་ཐག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མདངས་ཉམས་སྔོ་སྐྱ་ཐལ་མདོག་རིད། སེམས་ཀྱི་རྩལ་ཉམས་བྱིས་པ་དབང་ལོག་ཚུལ། མགོ་ཡི་སྐྲ་སྐྱེས་ནག་པོ་དཀར་པོར་འགྲོ། ཁ་ཡི་སོ་མེད་ཉ་དང་སྦལ་པའི་ལུས། དབང་པོའི་མདངས་ཉམས་མིག་གི་གཟུགས་མི་མཐོང་། ཚོར་བའི་རྒྱུན་འགག་རྣ་བས་སྒྲ་མི་ཐོས། ལྕེ་ཡི་དྲོད་ཉམས་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་མྱོང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་རྒུད་འཁྱོག་དང་སྒུར་པོར་འགྲོ། འགྲོ་བའི་ཐབས་ཟད་རྐང་པས་ས་མི་ནོན། ཁ་ཆུ་སྣ་ཆུ་འཛག་པས་རང་ཡང་ཁྲེལ། ཅི་བྱེད་སྲང་དུ་མི་འགྲོ་གཞན་གྱིས་འཕྱ། གཤིས་ངན་ཁྲོ་གཏུམ་རྒོད་པས་ཀུན་དང་འགྲས། བཟོད་མེད་སྨྲ་བ་མང་ཡང་ཀུན་གྱིས་བརྙས། འབད་ནས་བློ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཅིང་གཏམ་སྨྲས་ནས། ཀུན་ལ་ཁ་ཏ་བྱས་པས་གཅོས་མཚང་འབྲུ། ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས་པའི་དུས་ཚོད་ལ། བྱས་པས་ལྟང་མ་ཡོད་ཀྱང་གླེང་ས་མེད། གལ་ཏེ་གླེང་ཡང་བུ་ཚས་སྨྲ་དབང་མེད། ཕ་མ་བུ་གཉེན་ཡིན་ཀྱང་གཉེན་པ་ཆུང་། གོས་ལ་གདམ་ང་མེད་པ་གང་ངན་སྐོན། ཟས་ལ་སྐྱིད་སྡུག་མེད་པར་གང་ཡིན་སྟེར། ཚེ་ལ་རིང་དུ་སོང་ན་འཆི་སྨོན་བྱེད། རང་གི་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པས་རྩོལ་བ་མེད། འཕྲལ་དུ་ཤི་ན་སྡུག་ཚེ་ཕྱིད་པར་བསམ། མི་མིན་འབྱུང་པོས་མཐོང་ན་མི་རུ་མཐོང་། འགྲོ་བ་མི་ཡིས་མཐོང་ན་འདྲེ་རུ་མཐོང་། ཕ་མ་བུ་གཉེན་ཡིན་ཀྱང་ཐན་དུ་བལྟ། དགེ་སྤྱོད་ཕྱི་མ་དྲན་ཀྱང་རང་དབང་མེད། ཐལ་བའི་ལས་ལ་འགྱོད་ཀྱང་བཅོས་སུ་མེད། ལུས་པའི་ལས་ལ་སྨོན་ཀྱང་འགྲུབ་ཏུ་མེད། བུ་ཚའི་སྡང་ཚིག་ཕ་མའི་སྙིང་ལ་གཟེར། ཕ་མའི་གདུང་ཚིག་བུ་ཚའི་རྣར་མི་སྙན། ཅི་ཙམ་བརྩེ་སེམས་བྱས་ཀྱང་མཐོང་མི་སྡུག །ལན་ཆགས་བུ་ལོན་དྲགས་པས་ལྷན་དུ་འགྲོགས། བྱིས་པ་ཁ་ལག་མ་འགྱུ་དག་དང་མཚུངས། ཚེ་ཕྱེད་རྒས་དང་རྒུད་པའི་དབང་དུ་གྱུར། སྤྱིར་ཡང་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཚེ་ཚད་ལ། བརྒྱ་པའི་ཚེ་ཚད་དྲུག་ཅུ་ཁ་རལ་ཡིན། དེ་བས་མཐར་ཕྱིན་བདུན་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡིན། བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན་ན་འབྱམས་པ་ཡིན། དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་ཡིན། བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་ཚེ་ཡི་དངོས་གྲུབ་ཡིན། བྱིས་པ་ཐོལ་མ་ལང་ཚོ་སྟོབས་ཤེད་རྒྱས། དབང་པོ་དར་རྒུད་རྒས་དང་ཉམས་པ་སྟེ། ལུས་ཐོག་གཅིག་ལ་ཚེ་ཐོག་བཞི་རུ་སྐྱེལ།”ཞེས་དང་།
《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།》ལས།“དེ་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་དུས་སུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཉིད་དུ་མཚན་གསོལ་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་བོན་རང་འགྱུར་དུ་སྤྱད་ཅིང༌འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཐར་བར་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཏེ།”ཞེས་གསལ་ལོ། །
ང་ཚོ་བོད་མིས་སྨོན་ལམ་རྒྱབ་དུས། “ལོ་བརྒྱ། ཚེ་རིང་།” ཅེས་དང་། “དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཐོབ” ཟེར་ཞིང་། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་དང་། བརྒྱ་ཐུབ་པ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བརྩི་བ་ཡང་། གཅིག་ནས་རེ་བ་སྟོང་པ་ཙམ་མིན་པར་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་སྲིད་པ་དང་། གཉིས་ནས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་མི་རབས་མང་པོར་བརྒྱུད་ཡོང་བ་སྟེ།《མཁས་བཞིའི་མཛོད་འགྲེལ།》 ༼སྟོད་ཆ༽ཚེ་ཡི་བསྐལ་པ་བསྟན་པ་ལས། “དེ་ནས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ལ། ནས་འབྲས་རང་རེས་རྩོལ་བས་ཟ། མི་རྣམས་འདོད་ཆགས་གདུག་པ་རྒྱས། རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་བསྟན་པ་ལ། འགྲོ་བ་གདུག་ཅིང་ཞེན་ཆགས་ཆེ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ངེས[དེས] མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་མཛད། ཉི་ཤུ་ལོ་ལ་བུ་མོ་རྫོངས། ཁྱེའུ་བུ་མོ་གང་སྐྱེས་པ། ལོ་བརྒྱ་འཚོ་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས། ཚེ་དང་བསོད་ནམས་དབང་ཐང་འབྲི། ཕྲ་རྒྱས་དུག་ནི་དེ་བཞིན་སྐྱེ། ”ཞེས་གསལ་བའོ། །
ཁྱད་པར་དུ་མི་ཚེའི་རིང་ཐུང་གི་འགག་རྩ་ནི་བདེ་ཐང་ཡིན་ཞིང་། བདེ་ཐང་ཡོང་མིན་གལ་གནད་གཙོ་བོ། མི་ན་གནས་ཐབས་དང་། ན་བ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གཞུང་། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་ནང་དུ་ཡང་། ན་ཚོད་ལོ་བཅུ་དྲུག་གི་བར་དུ་བྱིས་པ་དང་། དེ་ནས་བདུན་ཅུའི་བར་དར་མ། དེའི་ཕྱིན་ཆད་རྒད་པོ་རུ་བཞག་པ་ལས། ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་འཚོ་ཐུབ་པའི་སྐོར་ཟུར་ཙམ་མེད་དེ། 《དཔྱད་འབུམ་ཁྲ་བོ།》ལེའུ་དྲུག་པ་ལས། “ན་ཚོད་དབྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་བར་བྱིས་པ། །དེ་ལས་ལུང་ཟུངས་དབང་པོ་གཟི་མདངས་སྟོབས། །འཕེལ་འགྱུར་བདུན་བཅུའི་བར་དུ་དར་མ་སྟེ། །དེ་ལས་ཟད་པ་ཕན་ཆོད་རྒན་པོ་ཡིན། །”ཞེས་གསལ།《དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ་ལས། “བདག་ཉིད་སྐུ་བཞུགས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ།” ཞེས་སོགས་ལ་གོ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྟོན་པ་རང་ཉིད་དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་དང་། གཉིས་ནི། མདོ་རྣམ་རྒྱལ་དང་མདོ་དྲི་མེད་གཉིས་ཀར་མཐུན་པར། “དུས་དང་བསྟུན་པའི་སྟོན་པ་མཛད” ཅེས་པ་ལྟར། སྐབས་དེར་ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་མཚན་གཞིར་བྱས་པའི་མི་མང་པོས་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པས། སྟོན་པ་ཁོང་ཉིད་གདུལ་བྱར་བསྟུན་ནས་བྱོན་པར་བསྟན་པའོ། །
༤༽བཞི་པ་རིགས་པས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱིས་དཔེ་དང་བཅས་ནས་སྒྲུབ་པ།
ངེས་དོན་ཀྱི་ལུང་ཚིག་རྣམས་ལ་གོ་བ་ཟབ་མོ་ཐད་ཀར་ལེན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། དྲང་དོན་ལྡེམ་དགོངས་དང་བཟོ་བཅོས་ཐེབ་པའི་ལུང་ཚིག་ལ་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་མ་བྱས་པར་སྒྲ་ཇི་ལྟར་དུ་ཁས་བླངས་ན། སྟོན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་མི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་ན། དེ་ནི་སྐར་མའི་གོ་ལ་གཞན་པའི་མི་གཅིག་གམ། ཡང་ན་དེ་སྔོན་ཚན་རིག་པས་རྩ་བ་ནས་ཧ་མ་གོ་བའི་དུས་རབས་གཅིག་བྱུང་མྱོང་བའམ། ཡང་ན་གསང་བའི་སྣང་ཚུལ་གཅིག་གམ། འོད་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་དང་མཉམ་པའི་འཕུར་གྲུ་གཅིག་ལ་བསྡད་ནས་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་ལ་འཕུར་སྐྱོད་བྱེད་མཁན་གཅིག་ཡིན་ན་མ་གཏོགས། ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་དངོས་བྱུང་མིའི་འགྲོ་བ་ལ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་འཚོ་མི་ཐུབ་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཤེས།
དཔེར་ན། སྔར་རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་འགས། ཏའོ་ཅའོ་ཆོས་པས་འཆི་མེད་རིལ་བུ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གཤོབ་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས། འགྲོ་སོང་མང་པོ་བཏང་ནས་དངུལ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་སྨན་སྦྱོར་བྱས་པས། དངུལ་ཆུའི་དུག་ཕོག་ནས། ཚེ་རིང་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་ཤི་སྔ་རུ་སོང་སྐད་ཡོད། ཧོར་ཇིན་གེར་རྒྱལ་པོས་འཆི་མེད་ཀྱི་གདམ་པ་ཞུ་ཆེད་དུ། ཏའོ་ལུགས་ཀྱི་འཕགས་པ་ཚེ་རིང་བ་ཆུས་ཁྲུའུ་ཆིའུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ཐེངས་མང་བཏང་ནས་འཆི་མེད་ཀྱི་གདམས་པ་ཞུས་པས། འཕགས་པས་དུས་མིན་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་བཅོས་ནས་ཚེ་ཅུང་རེ་བསྲིང་ཐུབ་པ་ཙམ་ལས། ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འཆི་མེད་ཚེ་རིང་ཟེར་བ་གཅིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་མེད་པའི་སྐོར་ཞུས་པས། རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་ཇིན་གེར་རྒྱལ་པོས(成吉思汗)ཁོང་ལ་ཡི་རངས་ཞུས་ཡོད། དཔེ་དེ་བཞིན་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལས་བརྒལ་ཞིང་། ཡོང་རྒྱུ་མེད་པའི་གཏམ་ནི་རྫུན་ལས་འགྲོ་ས་མེད། སྤྱིར་འཆི་མེད་ཚེ་རིང་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་ཟེར་མཁན་ཁོ་རང་ཚོ་དང་པོ་ཤི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་ནས་ད་ལྟ་ཡང་འཚོ་བཞུགས་དགོས་མོད། དོན་དངོས་སུ་མ་ཤི་སྟོང་ལོ་ལོན་པའི་ཆོས་པ་དང་བླ་མ་གཅིག་མིག་སྔའི་འཛམ་གླིང་གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་དོ། །ལོ་སྟོང་ཕྲག་འཚོ་ཤིང་ཤི་རྒྱུ་མེད་པའི་མི་ནི། སྔོན་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ཆོས་ལུགས་པའི་དག་སྣང་གི་བཤད་སྒྲོས་ཙམ་མང་དུ་ཡོད་མོད། དེ་ནི་བཤད་སྲོལ་ཙམ་དང་གཤོབ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ན། མི་དེ་ནི། བསམ་བློ་ནར་མ་སོན་པའི་བྱིས་པའམ་འགྲུབ་རྒྱུ་མེད་པའི་རེ་བ་སྟོང་པ་རྒྱག་མཁན་ཞིག་ཡིན།
དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་སུ། འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱེ་འཚར་དུས་ཡུན་གྱི་ལྡབ་བརྒྱད་དེ་འཚོ་གནས་གྱི་ཡུན་ཚད་དུ་བཤད་ཅིང་། རིགས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མི་ཡང་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཆ་སྙོམས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་འཚོ་དགོས་པར་བཤད་ཀྱང་། འོ་འཐུང་གཞན་གྱི་ཚེ་ཚད་དང་བསྡུར་ན། མི་ནི་འོ་འཐུང་གཞན་ལས་ཚེ་ཐུང་བ་ང་ཚོས་མཐོང་བཞིན་པ་འདི་རེད། སྨན་བཅོས་དང་འཕྲོད་བརྟེན་ལེགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ན་ཚ་ཉུང་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཅུང་ཙམ་རིང་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་བཤད་མོད། ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལོན་པ། ན་རྒྱུ་ཤི་རྒྱུ་མེད་པ་བཅས་གཏན་ནས་བཟོ་མི་ཐུབ། ཕྲ་ཕུང་གི་གསར་བསྒྱུར་ནུས་པ་ཆེ་ན་རྒས་འགོར་ཞིང་སྲོག་སྲ་བར་བཤད་མོད། ལོ་རྒས་རིམ་བཞིན་དུ་ཕྲ་ཕུང་གསར་བསྒྱུར་ནུས་པ་ཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས། མི་ཡི་ལོ་ཚད་ནི་རང་བྱུང་གི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཚོད་དང་མཚམས་ཡོད་པ་ང་ཚོའི་མཐོང་དང་མཐོང་བཞིན་པ་འདི་ལས། ཁ་ཤུགས་སུ་ཆེ་དང་བཤད་སྤོབས་སུ་མཐོ་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་མ་རེད།
དེང་རབས་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལྟར་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་གླང་ཆེན་ལ་ཆ་མཚོན་ན། མངལ་སྦྲུམ་པའི་དུས་ཡུན་ཟླ་ཉི་ཤུ་ནས་ཉེར་གཉིས་གྱི་བར་ཙམ་དང་། ཚང་མའི་སྐྱེ་འཕེལ་གཏན་འཇགས་མིན་ཀྱང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ནས་བཅུ་བཞིའི་བར་འཚར་སྐྱེད་འབྱུང་། ཚེ་ཚད་སྤྱིར་བཏང་ལོ་དྲུག་ཅུ་ནས་བདུན་ཅུ་ཡས་མས་དང་། འགའ་རེ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡན་འཚོ་ཐུབ་ཟེར། མི་སོགས་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལའང་འདི་ལྟ་བུ་ཕན་ཚུན་བསྡུར་བ་བྱ་རྒྱུ་ཡོད།
<མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག>བྱས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནས་སྟོན་པ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེ་བརྒྱ་རེར་བསྒྱུར་ན། མངལ་དུ་གནས་པའི་དུས་ཡུན་ཡང་བརྒྱ་རུ་བསྒྱུར་དགོས་པས། འགྲོ་བ་མི་ཡི་མངལ་གནས་དུས་ཡུན་ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུ་དེ། བརྒྱ་ལ་བསྒྱུར་ན། མི་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་དང་། ཟླ་བ་གཉིས། ཞག་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་སྟོན་པ་ཡུམ་རྒྱལ་བཞད་མའི་ལྟོ་བར་བཞུགས་དགོས་པར་འགྱུར།
དཔེར་ན། སྔར་རྒྱ་ནག་གི་གོང་མ་འགས། ཏའོ་ཅའོ་ཆོས་པས་འཆི་མེད་རིལ་བུ་སྒྲུབ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གཤོབ་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས། འགྲོ་སོང་མང་པོ་བཏང་ནས་དངུལ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་སྨན་སྦྱོར་བྱས་པས། དངུལ་ཆུའི་དུག་ཕོག་ནས། ཚེ་རིང་རྒྱུའི་ཚབ་ལ་ཤི་སྔ་རུ་སོང་སྐད་ཡོད། ཧོར་ཇིན་གེར་རྒྱལ་པོས་འཆི་མེད་ཀྱི་གདམ་པ་ཞུ་ཆེད་དུ། ཏའོ་ལུགས་ཀྱི་འཕགས་པ་ཚེ་རིང་བ་ཆུས་ཁྲུའུ་ཆིའུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ཐེངས་མང་བཏང་ནས་འཆི་མེད་ཀྱི་གདམས་པ་ཞུས་པས། འཕགས་པས་དུས་མིན་རྐྱེན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་བཅོས་ནས་ཚེ་ཅུང་རེ་བསྲིང་ཐུབ་པ་ཙམ་ལས། ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འཆི་མེད་ཚེ་རིང་ཟེར་བ་གཅིག་འཇིག་རྟེན་འདིར་མེད་པའི་སྐོར་ཞུས་པས། རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་ཇིན་གེར་རྒྱལ་པོས(成吉思汗)ཁོང་ལ་ཡི་རངས་ཞུས་ཡོད། དཔེ་དེ་བཞིན་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལས་བརྒལ་ཞིང་། ཡོང་རྒྱུ་མེད་པའི་གཏམ་ནི་རྫུན་ལས་འགྲོ་ས་མེད། སྤྱིར་འཆི་མེད་ཚེ་རིང་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་ཟེར་མཁན་ཁོ་རང་ཚོ་དང་པོ་ཤི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་ནས་ད་ལྟ་ཡང་འཚོ་བཞུགས་དགོས་མོད། དོན་དངོས་སུ་མ་ཤི་སྟོང་ལོ་ལོན་པའི་ཆོས་པ་དང་བླ་མ་གཅིག་མིག་སྔའི་འཛམ་གླིང་གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་དོ། །ལོ་སྟོང་ཕྲག་འཚོ་ཤིང་ཤི་རྒྱུ་མེད་པའི་མི་ནི། སྔོན་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་ཆོས་ལུགས་པའི་དག་སྣང་གི་བཤད་སྒྲོས་ཙམ་མང་དུ་ཡོད་མོད། དེ་ནི་བཤད་སྲོལ་ཙམ་དང་གཤོབ་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ན། མི་དེ་ནི། བསམ་བློ་ནར་མ་སོན་པའི་བྱིས་པའམ་འགྲུབ་རྒྱུ་མེད་པའི་རེ་བ་སྟོང་པ་རྒྱག་མཁན་ཞིག་ཡིན།
དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་སུ། འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྐྱེ་འཚར་དུས་ཡུན་གྱི་ལྡབ་བརྒྱད་དེ་འཚོ་གནས་གྱི་ཡུན་ཚད་དུ་བཤད་ཅིང་། རིགས་ལམ་འདིའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མི་ཡང་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཆ་སྙོམས་ལོ་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་འཚོ་དགོས་པར་བཤད་ཀྱང་། འོ་འཐུང་གཞན་གྱི་ཚེ་ཚད་དང་བསྡུར་ན། མི་ནི་འོ་འཐུང་གཞན་ལས་ཚེ་ཐུང་བ་ང་ཚོས་མཐོང་བཞིན་པ་འདི་རེད། སྨན་བཅོས་དང་འཕྲོད་བརྟེན་ལེགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ན་ཚ་ཉུང་ཞིང་ཚེ་ཚད་ཅུང་ཙམ་རིང་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་བཤད་མོད། ལོ་སྟོང་ཕྲག་ལོན་པ། ན་རྒྱུ་ཤི་རྒྱུ་མེད་པ་བཅས་གཏན་ནས་བཟོ་མི་ཐུབ། ཕྲ་ཕུང་གི་གསར་བསྒྱུར་ནུས་པ་ཆེ་ན་རྒས་འགོར་ཞིང་སྲོག་སྲ་བར་བཤད་མོད། ལོ་རྒས་རིམ་བཞིན་དུ་ཕྲ་ཕུང་གསར་བསྒྱུར་ནུས་པ་ཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས། མི་ཡི་ལོ་ཚད་ནི་རང་བྱུང་གི་བཀོད་སྒྲིག་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཚོད་དང་མཚམས་ཡོད་པ་ང་ཚོའི་མཐོང་དང་མཐོང་བཞིན་པ་འདི་ལས། ཁ་ཤུགས་སུ་ཆེ་དང་བཤད་སྤོབས་སུ་མཐོ་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་མ་རེད།
དེང་རབས་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ལྟར་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་གླང་ཆེན་ལ་ཆ་མཚོན་ན། མངལ་སྦྲུམ་པའི་དུས་ཡུན་ཟླ་ཉི་ཤུ་ནས་ཉེར་གཉིས་གྱི་བར་ཙམ་དང་། ཚང་མའི་སྐྱེ་འཕེལ་གཏན་འཇགས་མིན་ཀྱང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ནས་བཅུ་བཞིའི་བར་འཚར་སྐྱེད་འབྱུང་། ཚེ་ཚད་སྤྱིར་བཏང་ལོ་དྲུག་ཅུ་ནས་བདུན་ཅུ་ཡས་མས་དང་། འགའ་རེ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡན་འཚོ་ཐུབ་ཟེར། མི་སོགས་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལའང་འདི་ལྟ་བུ་ཕན་ཚུན་བསྡུར་བ་བྱ་རྒྱུ་ཡོད།
<མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག>བྱས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནས་སྟོན་པ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེ་བརྒྱ་རེར་བསྒྱུར་ན། མངལ་དུ་གནས་པའི་དུས་ཡུན་ཡང་བརྒྱ་རུ་བསྒྱུར་དགོས་པས། འགྲོ་བ་མི་ཡི་མངལ་གནས་དུས་ཡུན་ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུ་དེ། བརྒྱ་ལ་བསྒྱུར་ན། མི་ལོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔ་དང་། ཟླ་བ་གཉིས། ཞག་མ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་སྟོན་པ་ཡུམ་རྒྱལ་བཞད་མའི་ལྟོ་བར་བཞུགས་དགོས་པར་འགྱུར།
༥༽ ལྔ་པ། ལུང་ནང་འགལ་གྱིས་གནོད་པ་སྤོངས་ཞིང་གོ་བ་འཐད་ལྡན་དུ་ལེན་པ།
སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་ལུང་དང་། ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པའི་ལུང་གཉིས་ཀ་ལུང་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་མོད། ཁྱོད་ཀྱི་མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་ལུང་ལྟར་ལོ་བརྒྱ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཟེར་ན། ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐོག་ཏུ་དོན་དངོས་སུ་འཚོ་བར་ཁ་ཐག་ཉེ་ཤོས་ཀྱི་བདེན་དོན་གཞི་ལ་བཞག་ཡོད། དེ་སྔོན་བྱུང་མྱོང་བ་དང་། ད་ལྟ་ཡང་འབྱུང་བཞིན་པ། མ་འོངས་ཡང་འབྱུང་སྲིད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིར་བཞག་ནས། ད་ལན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་ལོ་ཚད་དེ། ལུང་རིགས་གཉིས་ཀའི་གྲུབ་དོན་ངོ་མ་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལས། བདེན་དཔང་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་པའི་དྲང་དོན་ལྡེམ་དགོངས་གཅིག་ལ་ཤི་འཐམ་རོ་འཐམ་གྱིས་འགྲེལ་བཤད་སྟོང་པ་རྒྱབ་ནས་བཤད་ཀྱིན་མེད། ཨུ་ཚུགས་ནི་ཨུ་ཚུགས་རང་ཡིན་པས་ཕུག་རིང་པོ་མི་འཁྱོལ། དེ་དག་ནི་བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་གར་བའི་སྒྲུང་གིས་བསླུས་པའི་མུན་ནག་གི་དུས་རབས་དང་། ལོ་རྒྱུས་དྲང་བཤད་ལ་ཁྱད་གསོད་བྱེད་པའི་དུས་སུ། བོན་བསྟན་མུ་མཐུད་དུ་གནས་པའི་ཆེད་དུ། སྒྲུང་ལ་སྒྲུང་གིས་ཁ་གཏད་གཅོག་པའི་དགོས་དབང་གིས་ཁ་སྣོན་བྱས་པ་ཙམ་ཡིན་པ་ར་འཕྲོད་ནས་ད་ལྟ་བཞག་རན་པར་ཧ་གོ་བ་ཡིན།
མདོ་འདུས་ནང་གི་ལོ་ཚིགས་ནི། མི་ལོ་གཤེན་ལོ་ཅི་བདེར་སྣང་ཞིང་། དཔེར་ན། སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་རྒྱལ་ས་འཛིན་པ། བཙུན་མོ་བཞེས་པ། ཡབ་ལས་བོན་གསན་པ་བཅས་ནི་མི་ལོ་དང་སྦྱར་འདུག་ལ། གྲོང་ཁྱེར་ལང་ལིང་དུ་ཞང་པོ་མཇལ་བ་དང་། ཁྱིམ་སྤངས་རབ་བྱུང་ནི་གཤེན་ལོ་སྟེ།《མདོ་འདུས།》ལས། “གཞོན་ནུར་གྱུར་ཚེ་ཡིག་རྩིས་འཕོ་རྩལ་ཀུན་ལ་སྦྱངས། དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ལང་ལིང་ལ་སྐུ་འཆགས་ཏེ་།”ཞེས་དང་། “རྒུང་ལོ་བཅུ་ལ་རྒྱལ་སར་རབ་ཏུ་བཏོན། བཅོ་ལྔ་ལོན་ནས་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་བཙའ་ཞིང་། བཅོ་བརྒྱད་ལོན་ནས་ཡབ་ལ་བོན་རྣམས་ཉན། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དག་ལ་ཕྱའི་སྟོན་པ་མཛད། ད་ལྟ་རྒུང་ལོ་སུམ་བཅུ་སོ་གཅིག་ལ།”ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །
《མདོ་འདུས།》ལེའུ་ཉེར་བཞི་པ་ལས་གཤེན་རབ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཚད་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་པ་སྟེ། “ཀྱཻ་མ་རྒྱུད་འཛིན་ལས་སོགས་འཁོར། གཤེན་རབ་དུས་གསུམ་མཉམ་གྱུར་གྱང་། མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ཞག་གཅིག ཞག་ནི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་བཅུའོ། གཤེན་ལོ་བརྒྱ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ། བདུད་ཀྱི་མྱ་ངན་འངྷ་ཞུས་ཏེ་། འཆི་བདག་ལས་བཙན་དབང་དུ་ན། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། འཆི་བདག་བདུད་ལས་ཟློག་པ་དང་། བདུད་སེམས་ལྷ་རུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར། ལོ་གཉིས་ཕྱི་བཤོལ་བཏབ་པ་ཡིན། ད་ནི་བརྒྱའ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན།” ཞེས་པ་འདི་ནི། སྟོན་པ་མྱ་ངན་འདའ་ཁར་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་རང་གི་ལོ་ཚད་གསལ་བའི་ཞལ་ཆེམས་གྲས་རེད། འདིའི་དོན་ནི། སྤྱིར་གཤེན་རབ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ། དུས་དང་བར་སྟོང་ནི་བལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་དབང་གི་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་པས་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་། འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟོས་ན། མི་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་སྟོན་པར་བྱོན་ཞིང་། ཁོང་ཡང་མི་ལོ་བརྒྱ་རུ་ལོན་པ་དང་། ལོ་རེར་གཤེན་ཞག་གམ་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེའོ། །གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པའི་ཐོག་ཏུ་འཆི་བདག་ལས་བཙན་བདུད་ཀྱི་བར་ཆོད་དབང་དུ་སོང་ན་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས་ཡིན་ཀྱང་། འཆི་བདག་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་ཆེ་རྟགས་དང་། ཁྱབ་པའི་རྟོགས་པ་ནར་སོན་ནས་བདུད་སེམས་ལྷ་རུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ། ལོ་གཉིས་ཕྱི་བཤོལ་བཏབ་པ་བཅས་བསྡོམས་ན། ད་ནི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་རུ་ལོན་ཟིན་ནོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པར་འདུག་པས་གོ་བ་ལེན་ནོར་མི་ཤོར་བར་གལ་ཆེ་ཞུའོ། །
《 མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་དུ། “གཤེན་རབ་ཀྱིས་གཤེན་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ། མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ན། གསས་ཁང་དཀར་ནག་བཀྲ་གསལ་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ཐོག་འབར་གྱི་ནང་དུ། སྐྱེ་འགྲོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆེད་དུ། པོ་ཏི་གླེགས་བམ་ཡི་གེ་ནག་པོར་བརྩམས།” ཞེས་པའི། <མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ།> ཟེར་བ་དང་། དེའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པར། མི་ཡི་ལོ་ནི་སུམ་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ལ། གཤེན་གྱི་ལོ་ནི་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ན། འཕྲིན་ལས་དམ་པ་དང་དུ་བཞེས་ནས། ཁྱིམ་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ།”ཞེས་པའི་<མི་ཡི་ལོ་ནི་སུམ་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ལ།> ཞེས་པ་འདི་དག་ནི་དགོས་དབང་གིས་བསྣན་པ་དང་།
དེའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “དུས་གསུམ་སྟོན་པས་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བ་འདུལ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་འོངས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རིམ་པས་འགྲོ་བ་འདུལ་ཕྱིར་སྟོན། སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡི་ཚད་རྫོགས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས།”ཞེས་པའི <སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡི་ཚད་རྫོགས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས།>ཅེས་པ་འདི་དང་། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བྱོན་པ་ཡིན་ཏེ། སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡིས་འདུལ། སུམ་ཅུ་གསུང་གིས་འདུལ་ལ་སུམ་ཅུ་ཐུགས་ཀྱིས་འདུལ། དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་ལོན་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག བཅུ་པའི་དུས་སུ་སླད་ཀྱི་སྟོན་པ་འབྱོན།” <སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡིས་འདུལ།> འདི་དང་། ཡང་“དུས་འདི་ལ་དབྱིངས་ལས་ཡེ་ཤེས་ཤར་གྱིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྲེལ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་འགྲོ་དོན་མཐར་ཕྱིན་ནས། ད་ནི་རིམ་གྱིས་ངེད་རྣམས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས།” ཞེས་པ་འདི་དག་ལ་སྐབས་ཐོབ་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་དགོས་པ་དང་།
《མདོ་དྲི་མེད།》ཆ༽དུམ་ལེའུ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལས། “རྒྱལ་སྲས་དམ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཆེ། གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་རྫོགས། “དགུང་གསུམ་”ལོན་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་། རྒྱལ་ཁྲིམས་གནོན་པའི་བཀྲ་ཤིས་གང་ལགས་པ། དེང་འདིར་གསལ་ཞིང་མངའ་དབང་བརྩན་པར་ཤོག །“དགུང་ལོ་གཅིག་བཞེས”་ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་གཏན་ལ་ཕབ། སྐད་རིགས་མི་མཐུན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་བསྒྱུར། བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་བཀྲ་ཤིས་གང་ལགས་པ། དེང་འདིར་གསལ་ཞིང་དར་ཁྱབ་རྒྱས་པར་ཤོག” ཅེས་དགུང་ལོ་གསུམ་ཐོག་རྒྱལ་སར་ཕྱུངས་ཚར་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་དགུང་ལོ་གཅིག་ཐོག་ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་གཏན་ལ་ཕབ་པར་གསལ་ཞིང་ལུང་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་འདི་ཡང་། “དགུང་གསུམ་”ལོན་ནས་ཞེས་པ་འདི། གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ལོ་གསུམ་ལོན་རྗེས་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་། “དགུང་ལོ་གཅིག་བཞེས”་ཅེས་པ་ནི། གཤེན་ལོ་གཅིག་ལ་གོ་དགོས་པར་སྣང་། མདོ་དྲི་མེད་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་ཐེངས་འགའ་དང་། རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན་ལས་ཀྱང་ཐེངས་འགར་གསལ་བ་འདི་དག་ཡང་གོང་བཤད་ལྟར་གྱི་མི་ལོ་དང་གཤེན་ལོ་ཕྱེས་ཤིང་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་ཤེས་དགོས། གལ་ཏེ་གོང་ཞུས་ལུང་ཁ་གཅིག་ལ། གོ་དོན་ལ་ནན་ཏན་དང་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་མ་བྱས་པར་ཧ་རེ་ཧུ་རེ་བྱས་ན། ནང་འགལ་གོ་ལོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ། འོག་གི་པར་འདིས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད།
མདོ་འདུས་ནང་གི་ལོ་ཚིགས་ནི། མི་ལོ་གཤེན་ལོ་ཅི་བདེར་སྣང་ཞིང་། དཔེར་ན། སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་རྒྱལ་ས་འཛིན་པ། བཙུན་མོ་བཞེས་པ། ཡབ་ལས་བོན་གསན་པ་བཅས་ནི་མི་ལོ་དང་སྦྱར་འདུག་ལ། གྲོང་ཁྱེར་ལང་ལིང་དུ་ཞང་པོ་མཇལ་བ་དང་། ཁྱིམ་སྤངས་རབ་བྱུང་ནི་གཤེན་ལོ་སྟེ།《མདོ་འདུས།》ལས། “གཞོན་ནུར་གྱུར་ཚེ་ཡིག་རྩིས་འཕོ་རྩལ་ཀུན་ལ་སྦྱངས། དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ལང་ལིང་ལ་སྐུ་འཆགས་ཏེ་།”ཞེས་དང་། “རྒུང་ལོ་བཅུ་ལ་རྒྱལ་སར་རབ་ཏུ་བཏོན། བཅོ་ལྔ་ལོན་ནས་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་བཙའ་ཞིང་། བཅོ་བརྒྱད་ལོན་ནས་ཡབ་ལ་བོན་རྣམས་ཉན། ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་དག་ལ་ཕྱའི་སྟོན་པ་མཛད། ད་ལྟ་རྒུང་ལོ་སུམ་བཅུ་སོ་གཅིག་ལ།”ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །
《མདོ་འདུས།》ལེའུ་ཉེར་བཞི་པ་ལས་གཤེན་རབ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཚད་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་པ་སྟེ། “ཀྱཻ་མ་རྒྱུད་འཛིན་ལས་སོགས་འཁོར། གཤེན་རབ་དུས་གསུམ་མཉམ་གྱུར་གྱང་། མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ཞག་གཅིག ཞག་ནི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་བཅུའོ། གཤེན་ལོ་བརྒྱ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ། བདུད་ཀྱི་མྱ་ངན་འངྷ་ཞུས་ཏེ་། འཆི་བདག་ལས་བཙན་དབང་དུ་ན། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། འཆི་བདག་བདུད་ལས་ཟློག་པ་དང་། བདུད་སེམས་ལྷ་རུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར། ལོ་གཉིས་ཕྱི་བཤོལ་བཏབ་པ་ཡིན། ད་ནི་བརྒྱའ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལོན།” ཞེས་པ་འདི་ནི། སྟོན་པ་མྱ་ངན་འདའ་ཁར་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་རང་གི་ལོ་ཚད་གསལ་བའི་ཞལ་ཆེམས་གྲས་རེད། འདིའི་དོན་ནི། སྤྱིར་གཤེན་རབ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ། དུས་དང་བར་སྟོང་ནི་བལྟོས་ས་ལྟོས་འཇོག་དབང་གི་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་པས་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་། འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟོས་ན། མི་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་སྟོན་པར་བྱོན་ཞིང་། ཁོང་ཡང་མི་ལོ་བརྒྱ་རུ་ལོན་པ་དང་། ལོ་རེར་གཤེན་ཞག་གམ་ཉིན་ཞག་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རེའོ། །གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ཐམ་པའི་ཐོག་ཏུ་འཆི་བདག་ལས་བཙན་བདུད་ཀྱི་བར་ཆོད་དབང་དུ་སོང་ན་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས་ཡིན་ཀྱང་། འཆི་བདག་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་ཆེ་རྟགས་དང་། ཁྱབ་པའི་རྟོགས་པ་ནར་སོན་ནས་བདུད་སེམས་ལྷ་རུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ། ལོ་གཉིས་ཕྱི་བཤོལ་བཏབ་པ་བཅས་བསྡོམས་ན། ད་ནི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་རུ་ལོན་ཟིན་ནོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པར་འདུག་པས་གོ་བ་ལེན་ནོར་མི་ཤོར་བར་གལ་ཆེ་ཞུའོ། །
《 མདོ་གཟེར་མིག》ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་དུ། “གཤེན་རབ་ཀྱིས་གཤེན་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ། མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ན། གསས་ཁང་དཀར་ནག་བཀྲ་གསལ་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ཐོག་འབར་གྱི་ནང་དུ། སྐྱེ་འགྲོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཆེད་དུ། པོ་ཏི་གླེགས་བམ་ཡི་གེ་ནག་པོར་བརྩམས།” ཞེས་པའི། <མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ།> ཟེར་བ་དང་། དེའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པར། མི་ཡི་ལོ་ནི་སུམ་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ལ། གཤེན་གྱི་ལོ་ནི་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ན། འཕྲིན་ལས་དམ་པ་དང་དུ་བཞེས་ནས། ཁྱིམ་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ།”ཞེས་པའི་<མི་ཡི་ལོ་ནི་སུམ་སྟོང་ཆིག་བརྒྱ་ལ།> ཞེས་པ་འདི་དག་ནི་དགོས་དབང་གིས་བསྣན་པ་དང་།
དེའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་ལས། “དུས་གསུམ་སྟོན་པས་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བ་འདུལ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་འོངས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རིམ་པས་འགྲོ་བ་འདུལ་ཕྱིར་སྟོན། སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡི་ཚད་རྫོགས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས།”ཞེས་པའི <སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡི་ཚད་རྫོགས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས།>ཅེས་པ་འདི་དང་། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ལས། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བྱོན་པ་ཡིན་ཏེ། སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡིས་འདུལ། སུམ་ཅུ་གསུང་གིས་འདུལ་ལ་སུམ་ཅུ་ཐུགས་ཀྱིས་འདུལ། དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་ལོན་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག བཅུ་པའི་དུས་སུ་སླད་ཀྱི་སྟོན་པ་འབྱོན།” <སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡིས་འདུལ།> འདི་དང་། ཡང་“དུས་འདི་ལ་དབྱིངས་ལས་ཡེ་ཤེས་ཤར་གྱིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྦྲེལ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་འགྲོ་དོན་མཐར་ཕྱིན་ནས། ད་ནི་རིམ་གྱིས་ངེད་རྣམས་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས།” ཞེས་པ་འདི་དག་ལ་སྐབས་ཐོབ་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་དགོས་པ་དང་།
《མདོ་དྲི་མེད།》ཆ༽དུམ་ལེའུ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལས། “རྒྱལ་སྲས་དམ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཆེ། གཞོན་ནུ་རོལ་རྩེད་ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་རྫོགས། “དགུང་གསུམ་”ལོན་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱལ་སར་ཕྱུང་། རྒྱལ་ཁྲིམས་གནོན་པའི་བཀྲ་ཤིས་གང་ལགས་པ། དེང་འདིར་གསལ་ཞིང་མངའ་དབང་བརྩན་པར་ཤོག །“དགུང་ལོ་གཅིག་བཞེས”་ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་གཏན་ལ་ཕབ། སྐད་རིགས་མི་མཐུན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུར་བསྒྱུར། བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་བཀྲ་ཤིས་གང་ལགས་པ། དེང་འདིར་གསལ་ཞིང་དར་ཁྱབ་རྒྱས་པར་ཤོག” ཅེས་དགུང་ལོ་གསུམ་ཐོག་རྒྱལ་སར་ཕྱུངས་ཚར་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་དགུང་ལོ་གཅིག་ཐོག་ཕྱྭ་སྣང་འཕྲུལ་སྲིད་དང་། རྒྱུ་འབྲས་ཐེག་པ་རིམ་དགུ་གཏན་ལ་ཕབ་པར་གསལ་ཞིང་ལུང་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་འདི་ཡང་། “དགུང་གསུམ་”ལོན་ནས་ཞེས་པ་འདི། གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ལོ་གསུམ་ལོན་རྗེས་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་། “དགུང་ལོ་གཅིག་བཞེས”་ཅེས་པ་ནི། གཤེན་ལོ་གཅིག་ལ་གོ་དགོས་པར་སྣང་། མདོ་དྲི་མེད་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་ཐེངས་འགའ་དང་། རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན་ལས་ཀྱང་ཐེངས་འགར་གསལ་བ་འདི་དག་ཡང་གོང་བཤད་ལྟར་གྱི་མི་ལོ་དང་གཤེན་ལོ་ཕྱེས་ཤིང་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་ཤེས་དགོས། གལ་ཏེ་གོང་ཞུས་ལུང་ཁ་གཅིག་ལ། གོ་དོན་ལ་ནན་ཏན་དང་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་མ་བྱས་པར་ཧ་རེ་ཧུ་རེ་བྱས་ན། ནང་འགལ་གོ་ལོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ། འོག་གི་པར་འདིས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད།
གོང་གསལ་པར་འདི། ཆོས་འབྱུང་གླིང་ཟེར་བ་རྒྱ་གར་ནས། དྲྭ་མིང་དུ་དཀར་པོ་ཆིག་ཐུབ་ཟེར་བ་ས་སྐྱ་པའི་ཆོས་རྒྱུད་འཛིན་པ་གཅིག་གིས་ཕྲིན་ཕྲན་དར་རྗེས་ལོ་ཤས་ཙམ་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། དེ་ནས་ཨ་མཆོག་འཇམ་དཔལ་ཚུལ་ཁྲིམས། དེ་ནས་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པ་འབྱོར་མཆོག་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་གཏོང་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་བྱས་ཤིང་དྲྭ་ཚིགས་དང་གླེང་སྟེགས་སྦྲག་མ་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ། སྤྱི་ལོ་(2021/4/30)ཡས་མས་སུ། དྲྭ་མིང་ལ་“ཚང་ཐིག་”གམ་“བློ་གྲོས་རབ་གསལ་”ཟེར་བ་རྙིང་མ་བ་གཅིག་གིས་《 མདོ་འདུས།》ལས། “མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ཞག་གཅིག། ཞག་ནི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་བཅུའོ། །གཤེན་ལོ་བརྒྱ་ཅུ་ཐམ་པ་ལ།”ཟེར་བ་ལ་གོང་གི་པར་ནང་ལྟར། མི་ལོ་བརྒྱ་རེ་ལ་གཤེན་གྱི་ཞག་མ་གཅིག་བརྩིས། དེའི་ཞག་མ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག་བརྩིས། གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་རིང་ལ་སྟོན་པ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་བྱས་པར་བརྩིས་ན། གཤེན་རབ་སྐུ་ཚེའི་ཚད་མི་ལོ་བྱེ་བ་གཉིས་དང་འབུམ་དགུ་དང་ལྔ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དུ(2952000)ལོག་འགྲེལ་བྱས་ཤིང་། ལོ་ལྔ་སྟོང་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་དུ་མདོ་འདུས་རང་ལ་བཤད་པས། སྐུ་འཚོ་བཞུགས་དུས་ནས་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་རྫོགས་ཟིན་པར་བཤད་སོང་།
དཔེ་འདི་བཞིན། དཔེ་ཆ་གཞུང་གི་ཚིག་དོན་ལ་ནན་ཏན་དང་། ནང་འགལ་ཡོད་མེད། ང་ཚོ་འཚོ་སའི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་ཏུ་དོན་དངོས་དེ་འདྲ་ཡོང་སྲིད་དང་མི་སྲིད་ཀྱི་རིགས་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་བཅས། ཕྱོགས་གང་སར་བསམ་གཞིག་ཞིབ་མོ་གཏོང་དགོས་འདུག
འོ་ན། ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་མེད་ན། ལུང་ནི་འདམ་གྱི་ཕུར་པ་ལྟར་གར་དྲངས་དྲངས་སུ་སོང་བའམ། བོད་སིལ་བུའི་དུས་སུ། བན་དྷེའི་གཤོབ་ཀྱིས་གནོན་ཤུགས་དབང་གིས། རང་རེའི་བསྟན་པ་མུ་མཐུད་གནས་ཆེད་དུ། དགོས་དབང་གི་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཅིང་མཆན་བུ་བཏགས་པ་གཞུང་ཚིག་ཏུ་འདྲེས་པར་མ་གོ་ནས། “མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག”ཞེས་པ་འདི་དང་“སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡི་ཚད་རྫོགས་” “དགུ་བཅུ་ལོན་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག” ཅེས་པ་འདི་དག་འཁྲུལ་པའི་གཞི་རུ་གྱུར་པའི་ལུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་ཡོད། གཟེར་མིག་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བྱོན་པ་ཡིན་ཏེ་སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡིས་འདུལ། སུམ་ཅུ་གསུང་གིས་འདུལ་ལ་སུམ་ཅུ་ཐུགས་ཀྱིས་འདུལ། དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་ལོན་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག །བཅུ་པའི་དུས་སུ་སླད་ཀྱི་སྟོན་པ་འབྱོན།” ཅེས་པས་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་ལོ་བརྒྱ་ཚོ་སུམ་ཅུ་རེ་སྟེ་སྟོང་ཚོ་གསུམ་རེ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམ་སྟོང་ཚོ་དགུ་རུ་འདོད་མཁན་ཚོ་ལ། སྐུ་ཚེ་ལོ་སུམ་སྟོང་ལ་བཞུགས་པར་གོ་བ་དང་། བསྟན་པའི་གནས་ཚད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་ལོ་ཁྲི་ཚོ་རེ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམ་ཁྲི་གསུམ་དུ་འདོད་མཁན་ཚོ་ལ། སྐུ་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཚོ་དགུ་ལྷག་ལ་བཞུགས་པར་གོ་བ། དེ་ལྟར་ན། མདོ་གཟེར་མིག་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་དང་། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བསྟན་དོན་ལ་ནང་འགལ་དང་གང་དྲན་དྲན་ཀྱི་སྐྱོན་འབྱུང་བའོ། །
ཡང་།《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “དེ་ནས་མི་ལོ་གཅིག་ནས། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་བར་དག་དུ། ལོ་མཛད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་མཛད། དེ་ནས་མི་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ། གཤེན་ལོ་གཅིག་ཏུ་མ་ཕྱིན་ཚེ། གཤེན་རབ་ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་དེས། ཡིག་རྩིས་ཤེས་རབ་བློ་སྦྱངས་ནས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྒྲ་ཚད་དང་བཟོ་རིག་ལྔས་བློ་རྩལ་སྦྱངས།” འདི་ལྟ་བུའི་ལུང་ལ་ཡང་བསམ་གཞིག་མ་བྱས་ན། ཚིག་སྔོན་མས་ལོ་མཛད་བཅུ་གཉིས་ནི། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པ་བཤད་མ་ཐག་ཏུ། ཚིག་རྗེས་མས་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་རེ་རེའི་ཡུན་ཚད། ལོ་བརྒྱ་རེའི་བར་དུ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་ལག་རྗེས་རྐང་བསུབས་བྱས་ཡོད། འདི་ཡང་“དེ་ནས་མི་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ།” ཟེར་བའི་ཚིག་འདི་མཆན་བུ་གཞུང་དུ་འཛུལ་བ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས། གལ་སྲིད་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་དེ་མི་ལོ་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་རུ་གོ་བ་བླངས་ན། ལོ་བརྒྱ་ཚོ་དང་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ཤིང་བྱི་ལོ་དང་། ལོ་བརྒྱ་ཚོ་གཉིས་པ་ཚང་མ་ལ་ཤིང་གླང་ལོ། དེ་འཕྲོས་གཞན་ལོ་རྟགས་བཅུ་པོ་ཚང་མ་ལ། ལོ་བརྒྱ་རེའི་ཡུན་ཚད་ལ་ལོ་བདག་རེ་དང་། ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལ་ལོ་ཁམས་རེ་རེས་བཟུང་བར་འདོད་དགོས། དེ་ལྟ་བུའི་ལུགས་སྲོལ་གཅིག །དཀར་རྩིས་དང་། ནག་རྩིས། ངག་རྩིས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩིས་གང་ལ་ཡང་དེ་སྔོན་བྱུང་མྱོང་མེད། བོན་པོ་ཚོས་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་ན། དཀར་རྩིས་དང་ནག་རྩིས་ཀྱི་རྨང་གཞི་འདི་དང་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་གསུངས་ན། གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ལོ་བརྒྱ་རེར་ལོ་བདག་རེ་དང་ལོ་ཕོ་མོ་ཆ་རེ་སྟེ་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་ལ། འབྱུང་ཁམས་རེ་ཡིས་བཟུང་བའི་ལམ་ལུགས་དེ་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དེ་འདྲ་ཡིན་ན། ལོ་བརྒྱ་ཡི་རིང་གི་མི་ཚང་མ་ལོ་བདག་དང་ལོ་ཁམས་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཟད། མི་ཚེ་གཅིག་དང་དུས་རབས་ཧྲིལ་པོ་རེ་ལ་ལོ་བདག་ལོ་ཁམས་བརྗེ་རྒྱུ་མེད་པས་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འགལ་ལོ། །
གཤེན་ལོ་མི་ལོ་གང་ཡིན་ཡང་ལོ་རེ་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཟླ་རེ་ལ་ཞག་མ་སུམ་ཅུ། ཉིན་མཚན་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེས་པའི་ཟ་མ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། དེ་འདྲ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་སྐོར་གཅིག་ཡིན་ཏེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ཇ༽ལེའུ་སོ་ཅིག་པ་ལས། “ཆགས་གནས་འཇིག་དང་སྟོང་པ་ནི། ལོ་ཟླ་ཞག་ལ་ཚད་འཛིན་ཏེ། ཉི་ཟླ་རི་རབ་ལོགས་ལ་འཁོར། དེ་ལ་ཞག་ཏུ་བརྩིས་པ་སྟེ། ལོགས་གཉིས་ཉིན་ལ་ལོགས་གཉིས་མཚན། ཉིན་མཚན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བའི་ཞག །དེ་འདྲ་སུམ་ཅུ་ཟླ་བ་གཅིག །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལོ་སྐོར་གཅིག །ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་ལོ་རྒན་གཅིག །ལོ་རྒན་དྲུག་ཅུ་ལས་བསྐལ་གཅིག །ལས་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་དུས་བསྐལ་གཅིག །དུས་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་ཚེ་བསྐལ་གཅིག །ཚེ་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་བསྐལ་ཕྲན་གཅིག །བསྐལ་ཕྲན་བརྒྱད་ཅུ་བར་བསྐལ་གཅིག །བར་བསྐལ་བརྒྱད་ཅུ་བསྐལ་ཆེན་གཅིག །” ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽ལེའུ་རེ་གཅིག་ལས། “དེ་བཞིན་ལོ་སྐོར་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ། ལོ་རྒན་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་བརྩི་བ་སྟེ། ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔའི་ཁམས་ལས་སུ། དབང་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས། ལོ་ཤིང་རེ་ལ་གང་དག་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་འཁོར་ལོ་བརྩིས་པ་ཡིས། གཤེན་གྱི་ལོ་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་ལ། འཁོར་སྤངས་དགོན་པ་ཡན་གྱི་མཛད་པ་རྫོགས། སྒོས་ཀྱི་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ །” ཞེས་དང་། 《མདོ་དྲི་མེད།》དུས་འཁོར་ཆོ་གའི་མཇུག་ཏུ། “བདག་གི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལས། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། དགུང་ལོ་རེ་ལ་མཛད་པ་རེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་བཞི་བཞི་སྟེ། དང་པོ་བསྟན་པའི་ཆགས་གནས་རེ། བར་དུ་བསྟན་པའི་མཛད་སྲོལ་རེ། དེ་ནས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་རེ། ཐ་མ་བསྟན་པའི་གཏད་གཉེར་རེ།” ཞེས་གསལ་ཞིང་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་གསལ་བས་ལོ་བརྒྱ་རེར་ལོ་རྟགས་རེ་ཡིས་བཟུངས་ཐབས་མེད་དོ། །
གཞན་ཡང་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེ་མི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་དང་། བྱ་སྤྲེལ་མི་གསུམ་གྱི་དཀའ་ཐུབ་རྣམ་གསུམ་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱའི་ཚེ་ལ། ཀོང་ཟ་ཁྲི་ལྕམ་ལ་སོགས་འཁོར་མང་ཕལ་ཆེར་གྲོངས་ཚར་ཏེ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་མི་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཀོང་ཟ་ཁྲི་ལྕམ་སོགས་བཙུན་མོ་རྣམས་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་བཞུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྟོན་པའི་ཞུ་འཁོར་དང་བསྡུ་འཁོར་བཅུ་གསུམ་ཚང་མའི་ཚེ་ཚད་རིང་དུ་གཏོང་དགོས་པར་ཐལ། ཚེ་ཚད་རིང་དུ་མ་བཏང་ན། སྟོན་པ་འདའ་ཁ་ནས་ཁོང་ཅག་འདས་ཚར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཁོར་དེ་རྣམས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཕྱི་བསྣུར་བྱས་ན། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཚེ་ལོ་སྟོང་གི་མི་རུ་འགྱུར་བ་མ་ཟད། ལོ་སྟོང་ཐུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལུང་རིགས་མེད་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པའི་གཅུང་པོ་རྨ་ལོ་དང་གཡུ་ལོ་ནི། སྟོན་པ་ལས་དགུང་ལོ་བཅུ་ལྷག་ལས་མི་ཆུང་སྟེ། ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འགོ་ཙམ་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཡང་ཕལ་ཆེར་དེ་དང་འདྲ་ལ། སྐུ་སྲས་རྣམས་དང་འཁོར་ཕལ་ཆེར་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་དང་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྟོན་པ་མྱ་ངན་འདས་རྗེས་སུ་བཀའ་བསྡུ་བྱས་ཡོད་པས། འཁོར་དེ་དག་ལོ་ཁྲི་ཚོ་ཙམ་དུ་བཞུགས་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །
ཡང་ལ་ལས། གཤེན་ལོ་དང་མི་ལོ་ཟེར་བ་དེ། ཐ་སྙད་སྦྱོར་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་གཅིག་པ་ཡིན་པས། གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཐོབ་པར་བརྩི་ཆོག་པས་མི་འགྲིག་པ་ཅི་ཡོད་ཟེར་ན། ལོ་ཚད་དེ་ཡང་ཐུང་དྲག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅིང་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀར་འགལ་ཚུལ་བཤད་ན། དང་པོ། མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་ལུང་ལྟར་ལོ་བརྒྱ་ཐོབ་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ཞིང་། གཉིས་པ་གཟེར་མིག་སོགས་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་དུ་མའི་ནང་དུ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་སྟེང་དུ་ད་དུང་སྙུང་ནས་ལོ་དྲུག་ཐོབ་པར་བཤད་པ་འགལ།
གཉིས་པ། རིགས་པར་འགལ་ཚུལ་ཧ་ཅང་མང་སྟེ། དང་པོ་གཤེན་རབ་མི་བོ་འཁྲུངས་མ་ཐག་གི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ། ཁྲུས་གསོལ་དང་མིང་འདོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང་། དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་སྤྱི་མཐུན་ལྟར། དང་པོ་ཕ་མས་བཙའ་རྫི་བྱ་བ་བྱིས་པའི་དུས་ཚོད་ལ། ཚང་བུར་སྡོད་པའི་དུས། གོག་ནུད་བྱེད་པའི་དུས། གོག་མ་ལངས་གི་དུས། སྐད་ཆ་ཅུང་རེ་བཤད་ཤེས་ལ་མི་ཤེས་བའི་དུས་བཅས་སོ། །གཉིས་པ། ནགས་ཚལ་དུ་ལོ་གསུམ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད། གསུམ་པ། ཡབ་ལས་ཡིག་རྩིས་བསླབ་པའི་དུས་ཚོད། བཞི་པ། རྒྱལ་སར་བཏོན་པ། ལྔ་པ། རྒྱལ་བུའི་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བ། དྲུག་པ། བཟོ་རིག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། བདུན་པ། ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་བཅས་ཚང་མ། གཤེན་ལོ་གཅིག་སྟེ་ཕྲུ་གུ་དམར་འབྱར་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ནང་དུ་འགྲོ་མི་ཐུབ་པ་ཤེས་དགོས།
དེ་བཞིན་དུ། བསྟན་པ་སྤེལ་བ། འགྲོ་བ་འདུལ་བ། ལྕམ་བཞེས་པ། སྟོན་པའི་སྐུ་སྲས་ལྕམ་དྲལ་རྣམ་ཇི་ལྟར་འཁྲུངས་པའི་གོ་རིམ་དང་ལོ་བདག་བཅས་ལ་གུང་བསྒྲིགས་ཚེ། གཤེན་ལོ་སོ་གཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ལས་ཀའི་གོ་རིམ་དང་དུས་ཚོད་མི་འདང་བ།《སྟོན་པའི་སྐུ་སྲས་ལྕམ་དྲལ་རྣམ་ཇི་ལྟར་འཁྲུངས་པའི་གོ་རིམ་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།》ཟེར་བའི་རྩོམ་སོགས་ལ་བཤད་ཡོད། ལྷག་པར་སྲས་མོ་ནེའུ་ཆུང་མོ་གསར་ཚད་རྫོགས་ནས། བདུད་ཁྱབ་པའི་གནའ་མར་ཕྱིན་ཅིང་ཕྲུ་གུ་གཉིས་སྐྱེས་པས་གཤེན་རབ་ཨ་མྱེའམ་སྤོ་བོ་རུ་གྱུར་ཟིན་པ། དེའི་རྗེས་སུ་བདུད་བཏུལ་བ། དེའི་རྗེས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་ཚང་མ། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་སྔོན་གྱི་གཤེན་ལོ་ཉེར་ལྔའི་ཚུན་ཆོད་དུ་འགྲོ་དགོས་པས། དུས་ཚོད་ཐུང་དྲག་པས་འགལ་བའི་ཁུར་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་སྣང་། དེ་བཞིན་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལས་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ལོ་གསུམ་མཛད་པ་དང་། མདོ་དྲི་མེད་ལས་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུར་བྱས་པ། རྒྱལ་སར་བཏོན་པའི་ཚེ་ན། ཉི་ཟླ་ཞག་བདུན་བརྟོད་ལ་མནན་པ། ཆུ་བོ་ཆུ་ཕྲན་མི་འབབ་པ་སོགས་རབ་རྟོག་སྙན་ངག་མང་བས། བསམ་གཞིག་མ་བཏང་བར་ལུང་གི་སྒྲ་ཙམ་ཐད་ཀར་གང་དྲན་དྲན་བཤད་ན། དངོས་སྟོབས་རིགས་པས་གནོད་ཅིང་སྨྱོན་པའི་ལབ་རྡོལ་དུ་འགྲོ་བས་གཟབ་ཤེས་པར་མཛོད། ད་ལན་རྩོམ་ཡིག་འདི་བྲིས་ནས་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་བྱས་ནས་བཤད་དགོས་པའི་གནད་འགག་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཐུག་ཡོད་དོ། །
ཡང་ལ་ལས་ཟེར་ན། ཉེ་ཆར་ལྷ་སའི་སྟོད་ལུང་དུ་ལོ་ཁྲི་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གོང་གི་མི་ཡི་ལག་རྗེས་ཀྱི་འགྱུར་རྡོ་དང་། ཀན་སུའི་རྒན་གྱའི་བྲག་ཕུག་གི་ཏན་ཉི་སོ་བའི་མིའི་འགྲམ་སོ་ལོ་ཁྲི་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ། མངའ་རིས་དགེ་རྒྱས་རྫོང་གི་མེ་ལོང་ལྟག་ཕུའི་བྲག་ཕུག་གནའ་ཤུལ་བཅས་ལ་མི་ལོ་ཁྲི་བཅུའི་གོང་དུ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་མིའི་རིགས་འཚོ་གནས་བྱས་པའི་བདེན་དཔང་ཡོད་པས། རང་རེའི་གཤེན་རབ་མི་བོ་མི་ལོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་གོང་ནས་བྱོན་རབས་གླེང་ན་མི་ཆོག་པ་ཅི་ཡིན་ནམ་ཟེར་བ་ལ། དེ་ནི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་འཕེལ་འགྲོས་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་གཏམ་ཡིན་ཞིང་། འདི་དག་ནི། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མ་འདས་གོང་དུ་བོད་མི་མེད་ལུང་སྟོང་ཡིན་པར་བཤད་མཁན་ཚོ་ལ་འདིས་འགྲམ་ལྕགས་ཚ་ཐག་ཆོད་གཅིག་རྒྱབ་ཡོད་ཅིང་། བོད་དུ་མི་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ་འབུམ་ཕྲག་ལོན་པའི་བདེན་དཔང་ནུས་ལྡན་དུ་འགྲོ་མོད་ཀྱང་། མཐོ་རིམ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བའི་དུས་ཀྱི་གཤེན་རབ་མི་བོའི་ལོ་ཚིགས་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་ཕན་པ་སྣེ་གཅིག་མེད།
དང་པོ། ལོ་ཆིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་ནང་ནས་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་ཚེ་ཚད་དུ་འདོད་པ་ལ། གསལ་བཤད་དང་ཐལ་སྐྱོན་གོང་དུ་སོང་ཟིན་པས་འདིར་བསྐྱར་ཟློས་མི་བྱེད། གཉིས་པ། གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐབས་སུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཤིན་ཏུ་དར་ནས་མཐོ་རིམ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བས་ལུས་ལ་དར་གོས་གྱོན་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། སྐེ་ལ་གསེར་དངུལ་དང་གཟི་བྱུར་འདོགས་རྒྱུ་ཡོད་པ། ཁང་པ་ཐོག་རྩེགས་རྒྱས་སྤྲོས་ཅན་ནང་དུ་ན་ནམ་གྱི་འབོལ་གདན་བཏིང་ཡོད་པ། ཟས་སུ་འབྲུ་སྣ་དགུ་དང་དཀར་གསུམ་མངར་གསུམ་ཇ་ཆང་བཅས་བཟའ་བཏུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དུས་སུ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལས། ལོ་བདུན་སྟོང་ཡན་རྡོ་ཆས་གསར་མ་དང་དེའི་གོང་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་ལྟར། ལུས་གཅེར་བུ་རུ་རྡོ་དང་རྫ་ཆས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་ཡོ་བྱད་རིགས་གནས་བཅས་ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་ཉམ་ཐག་གི་དུས་ཡིན་པ་དཔེ་ཆ་གང་ལའང་མ་བཤད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ཏུ་མཐོ་རིམ་འཚོ་བ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་བདེན་དཔང་ནི་ལོ་ལྔ་སྟོང་ཡས་མས་ཙམ་ལས་ཧ་ཅང་ཉུང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། ཐུན་མོངས་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་ལ་བདེན་པའི་དཔང་རྟགས་བཅས་ཚོད་དང་མཚམས་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས།
དཔེ་འདི་བཞིན། དཔེ་ཆ་གཞུང་གི་ཚིག་དོན་ལ་ནན་ཏན་དང་། ནང་འགལ་ཡོད་མེད། ང་ཚོ་འཚོ་སའི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་ཏུ་དོན་དངོས་དེ་འདྲ་ཡོང་སྲིད་དང་མི་སྲིད་ཀྱི་རིགས་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་བཅས། ཕྱོགས་གང་སར་བསམ་གཞིག་ཞིབ་མོ་གཏོང་དགོས་འདུག
འོ་ན། ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་མེད་ན། ལུང་ནི་འདམ་གྱི་ཕུར་པ་ལྟར་གར་དྲངས་དྲངས་སུ་སོང་བའམ། བོད་སིལ་བུའི་དུས་སུ། བན་དྷེའི་གཤོབ་ཀྱིས་གནོན་ཤུགས་དབང་གིས། རང་རེའི་བསྟན་པ་མུ་མཐུད་གནས་ཆེད་དུ། དགོས་དབང་གི་ཁ་སྣོན་བརྒྱབ་ཅིང་མཆན་བུ་བཏགས་པ་གཞུང་ཚིག་ཏུ་འདྲེས་པར་མ་གོ་ནས། “མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག”ཞེས་པ་འདི་དང་“སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡི་ཚད་རྫོགས་” “དགུ་བཅུ་ལོན་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག” ཅེས་པ་འདི་དག་འཁྲུལ་པའི་གཞི་རུ་གྱུར་པའི་ལུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་ཡོད། གཟེར་མིག་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བྱོན་པ་ཡིན་ཏེ་སུམ་ཅུ་སྐུ་ཡིས་འདུལ། སུམ་ཅུ་གསུང་གིས་འདུལ་ལ་སུམ་ཅུ་ཐུགས་ཀྱིས་འདུལ། དེ་ལྟར་དགུ་བཅུ་ལོན་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་ལ་ཐུག །བཅུ་པའི་དུས་སུ་སླད་ཀྱི་སྟོན་པ་འབྱོན།” ཅེས་པས་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་ལོ་བརྒྱ་ཚོ་སུམ་ཅུ་རེ་སྟེ་སྟོང་ཚོ་གསུམ་རེ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམ་སྟོང་ཚོ་དགུ་རུ་འདོད་མཁན་ཚོ་ལ། སྐུ་ཚེ་ལོ་སུམ་སྟོང་ལ་བཞུགས་པར་གོ་བ་དང་། བསྟན་པའི་གནས་ཚད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་ལོ་ཁྲི་ཚོ་རེ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམ་ཁྲི་གསུམ་དུ་འདོད་མཁན་ཚོ་ལ། སྐུ་ཚེ་ལོ་སྟོང་ཚོ་དགུ་ལྷག་ལ་བཞུགས་པར་གོ་བ། དེ་ལྟར་ན། མདོ་གཟེར་མིག་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ་དང་། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བསྟན་དོན་ལ་ནང་འགལ་དང་གང་དྲན་དྲན་ཀྱི་སྐྱོན་འབྱུང་བའོ། །
ཡང་།《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》ལས། “དེ་ནས་མི་ལོ་གཅིག་ནས། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་བར་དག་དུ། ལོ་མཛད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་མཛད། དེ་ནས་མི་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ། གཤེན་ལོ་གཅིག་ཏུ་མ་ཕྱིན་ཚེ། གཤེན་རབ་ན་ཆུང་གཞོན་ནུ་དེས། ཡིག་རྩིས་ཤེས་རབ་བློ་སྦྱངས་ནས། རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྒྲ་ཚད་དང་བཟོ་རིག་ལྔས་བློ་རྩལ་སྦྱངས།” འདི་ལྟ་བུའི་ལུང་ལ་ཡང་བསམ་གཞིག་མ་བྱས་ན། ཚིག་སྔོན་མས་ལོ་མཛད་བཅུ་གཉིས་ནི། མི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་པ་བཤད་མ་ཐག་ཏུ། ཚིག་རྗེས་མས་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་རེ་རེའི་ཡུན་ཚད། ལོ་བརྒྱ་རེའི་བར་དུ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་ལག་རྗེས་རྐང་བསུབས་བྱས་ཡོད། འདི་ཡང་“དེ་ནས་མི་ལོ་བརྒྱའི་བར་དུ།” ཟེར་བའི་ཚིག་འདི་མཆན་བུ་གཞུང་དུ་འཛུལ་བ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས། གལ་སྲིད་ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་དེ་མི་ལོ་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་རུ་གོ་བ་བླངས་ན། ལོ་བརྒྱ་ཚོ་དང་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ཤིང་བྱི་ལོ་དང་། ལོ་བརྒྱ་ཚོ་གཉིས་པ་ཚང་མ་ལ་ཤིང་གླང་ལོ། དེ་འཕྲོས་གཞན་ལོ་རྟགས་བཅུ་པོ་ཚང་མ་ལ། ལོ་བརྒྱ་རེའི་ཡུན་ཚད་ལ་ལོ་བདག་རེ་དང་། ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལ་ལོ་ཁམས་རེ་རེས་བཟུང་བར་འདོད་དགོས། དེ་ལྟ་བུའི་ལུགས་སྲོལ་གཅིག །དཀར་རྩིས་དང་། ནག་རྩིས། ངག་རྩིས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩིས་གང་ལ་ཡང་དེ་སྔོན་བྱུང་མྱོང་མེད། བོན་པོ་ཚོས་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་ན། དཀར་རྩིས་དང་ནག་རྩིས་ཀྱི་རྨང་གཞི་འདི་དང་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་གསུངས་ན། གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ལོ་བརྒྱ་རེར་ལོ་བདག་རེ་དང་ལོ་ཕོ་མོ་ཆ་རེ་སྟེ་ལོ་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་ལ། འབྱུང་ཁམས་རེ་ཡིས་བཟུང་བའི་ལམ་ལུགས་དེ་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དེ་འདྲ་ཡིན་ན། ལོ་བརྒྱ་ཡི་རིང་གི་མི་ཚང་མ་ལོ་བདག་དང་ལོ་ཁམས་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཟད། མི་ཚེ་གཅིག་དང་དུས་རབས་ཧྲིལ་པོ་རེ་ལ་ལོ་བདག་ལོ་ཁམས་བརྗེ་རྒྱུ་མེད་པས་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འགལ་ལོ། །
གཤེན་ལོ་མི་ལོ་གང་ཡིན་ཡང་ལོ་རེ་ལ་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། ཟླ་རེ་ལ་ཞག་མ་སུམ་ཅུ། ཉིན་མཚན་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེས་པའི་ཟ་མ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ། དེ་འདྲ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་སྐོར་གཅིག་ཡིན་ཏེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ཇ༽ལེའུ་སོ་ཅིག་པ་ལས། “ཆགས་གནས་འཇིག་དང་སྟོང་པ་ནི། ལོ་ཟླ་ཞག་ལ་ཚད་འཛིན་ཏེ། ཉི་ཟླ་རི་རབ་ལོགས་ལ་འཁོར། དེ་ལ་ཞག་ཏུ་བརྩིས་པ་སྟེ། ལོགས་གཉིས་ཉིན་ལ་ལོགས་གཉིས་མཚན། ཉིན་མཚན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བའི་ཞག །དེ་འདྲ་སུམ་ཅུ་ཟླ་བ་གཅིག །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལོ་སྐོར་གཅིག །ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་ལོ་རྒན་གཅིག །ལོ་རྒན་དྲུག་ཅུ་ལས་བསྐལ་གཅིག །ལས་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་དུས་བསྐལ་གཅིག །དུས་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་ཚེ་བསྐལ་གཅིག །ཚེ་བསྐལ་དྲུག་ཅུ་བསྐལ་ཕྲན་གཅིག །བསྐལ་ཕྲན་བརྒྱད་ཅུ་བར་བསྐལ་གཅིག །བར་བསྐལ་བརྒྱད་ཅུ་བསྐལ་ཆེན་གཅིག །” ཞེས་དང་།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽ལེའུ་རེ་གཅིག་ལས། “དེ་བཞིན་ལོ་སྐོར་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ། ལོ་རྒན་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་བརྩི་བ་སྟེ། ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔའི་ཁམས་ལས་སུ། དབང་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས། ལོ་ཤིང་རེ་ལ་གང་དག་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་འཁོར་ལོ་བརྩིས་པ་ཡིས། གཤེན་གྱི་ལོ་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་ལ། འཁོར་སྤངས་དགོན་པ་ཡན་གྱི་མཛད་པ་རྫོགས། སྒོས་ཀྱི་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གོ །” ཞེས་དང་། 《མདོ་དྲི་མེད།》དུས་འཁོར་ཆོ་གའི་མཇུག་ཏུ། “བདག་གི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལས། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། དགུང་ལོ་རེ་ལ་མཛད་པ་རེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་བཞི་བཞི་སྟེ། དང་པོ་བསྟན་པའི་ཆགས་གནས་རེ། བར་དུ་བསྟན་པའི་མཛད་སྲོལ་རེ། དེ་ནས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་རེ། ཐ་མ་བསྟན་པའི་གཏད་གཉེར་རེ།” ཞེས་གསལ་ཞིང་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་གསལ་བས་ལོ་བརྒྱ་རེར་ལོ་རྟགས་རེ་ཡིས་བཟུངས་ཐབས་མེད་དོ། །
གཞན་ཡང་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ། སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེ་མི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱའི་རིང་དང་། བྱ་སྤྲེལ་མི་གསུམ་གྱི་དཀའ་ཐུབ་རྣམ་གསུམ་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱའི་ཚེ་ལ། ཀོང་ཟ་ཁྲི་ལྕམ་ལ་སོགས་འཁོར་མང་ཕལ་ཆེར་གྲོངས་ཚར་ཏེ། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའི་མི་ཡིན་པ་གང་ཞིག །ཀོང་ཟ་ཁྲི་ལྕམ་སོགས་བཙུན་མོ་རྣམས་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་བཞུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྟོན་པའི་ཞུ་འཁོར་དང་བསྡུ་འཁོར་བཅུ་གསུམ་ཚང་མའི་ཚེ་ཚད་རིང་དུ་གཏོང་དགོས་པར་ཐལ། ཚེ་ཚད་རིང་དུ་མ་བཏང་ན། སྟོན་པ་འདའ་ཁ་ནས་ཁོང་ཅག་འདས་ཚར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཁོར་དེ་རྣམས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཕྱི་བསྣུར་བྱས་ན། ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཚེ་ལོ་སྟོང་གི་མི་རུ་འགྱུར་བ་མ་ཟད། ལོ་སྟོང་ཐུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལུང་རིགས་མེད་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པའི་གཅུང་པོ་རྨ་ལོ་དང་གཡུ་ལོ་ནི། སྟོན་པ་ལས་དགུང་ལོ་བཅུ་ལྷག་ལས་མི་ཆུང་སྟེ། ལོ་མཛོད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འགོ་ཙམ་ནས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་ཡང་ཕལ་ཆེར་དེ་དང་འདྲ་ལ། སྐུ་སྲས་རྣམས་དང་འཁོར་ཕལ་ཆེར་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་དང་དཀྱིལ་ཙམ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྟོན་པ་མྱ་ངན་འདས་རྗེས་སུ་བཀའ་བསྡུ་བྱས་ཡོད་པས། འཁོར་དེ་དག་ལོ་ཁྲི་ཚོ་ཙམ་དུ་བཞུགས་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །
ཡང་ལ་ལས། གཤེན་ལོ་དང་མི་ལོ་ཟེར་བ་དེ། ཐ་སྙད་སྦྱོར་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་གཅིག་པ་ཡིན་པས། གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཐོབ་པར་བརྩི་ཆོག་པས་མི་འགྲིག་པ་ཅི་ཡོད་ཟེར་ན། ལོ་ཚད་དེ་ཡང་ཐུང་དྲག་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅིང་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀར་འགལ་ཚུལ་བཤད་ན། དང་པོ། མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་ལུང་ལྟར་ལོ་བརྒྱ་ཐོབ་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ཞིང་། གཉིས་པ་གཟེར་མིག་སོགས་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་དུ་མའི་ནང་དུ་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་སྟེང་དུ་ད་དུང་སྙུང་ནས་ལོ་དྲུག་ཐོབ་པར་བཤད་པ་འགལ།
གཉིས་པ། རིགས་པར་འགལ་ཚུལ་ཧ་ཅང་མང་སྟེ། དང་པོ་གཤེན་རབ་མི་བོ་འཁྲུངས་མ་ཐག་གི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ། ཁྲུས་གསོལ་དང་མིང་འདོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་དང་། དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་སྤྱི་མཐུན་ལྟར། དང་པོ་ཕ་མས་བཙའ་རྫི་བྱ་བ་བྱིས་པའི་དུས་ཚོད་ལ། ཚང་བུར་སྡོད་པའི་དུས། གོག་ནུད་བྱེད་པའི་དུས། གོག་མ་ལངས་གི་དུས། སྐད་ཆ་ཅུང་རེ་བཤད་ཤེས་ལ་མི་ཤེས་བའི་དུས་བཅས་སོ། །གཉིས་པ། ནགས་ཚལ་དུ་ལོ་གསུམ་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད། གསུམ་པ། ཡབ་ལས་ཡིག་རྩིས་བསླབ་པའི་དུས་ཚོད། བཞི་པ། རྒྱལ་སར་བཏོན་པ། ལྔ་པ། རྒྱལ་བུའི་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བ། དྲུག་པ། བཟོ་རིག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། བདུན་པ། ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་བཅས་ཚང་མ། གཤེན་ལོ་གཅིག་སྟེ་ཕྲུ་གུ་དམར་འབྱར་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ནང་དུ་འགྲོ་མི་ཐུབ་པ་ཤེས་དགོས།
དེ་བཞིན་དུ། བསྟན་པ་སྤེལ་བ། འགྲོ་བ་འདུལ་བ། ལྕམ་བཞེས་པ། སྟོན་པའི་སྐུ་སྲས་ལྕམ་དྲལ་རྣམ་ཇི་ལྟར་འཁྲུངས་པའི་གོ་རིམ་དང་ལོ་བདག་བཅས་ལ་གུང་བསྒྲིགས་ཚེ། གཤེན་ལོ་སོ་གཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ལས་ཀའི་གོ་རིམ་དང་དུས་ཚོད་མི་འདང་བ།《སྟོན་པའི་སྐུ་སྲས་ལྕམ་དྲལ་རྣམ་ཇི་ལྟར་འཁྲུངས་པའི་གོ་རིམ་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ།》ཟེར་བའི་རྩོམ་སོགས་ལ་བཤད་ཡོད། ལྷག་པར་སྲས་མོ་ནེའུ་ཆུང་མོ་གསར་ཚད་རྫོགས་ནས། བདུད་ཁྱབ་པའི་གནའ་མར་ཕྱིན་ཅིང་ཕྲུ་གུ་གཉིས་སྐྱེས་པས་གཤེན་རབ་ཨ་མྱེའམ་སྤོ་བོ་རུ་གྱུར་ཟིན་པ། དེའི་རྗེས་སུ་བདུད་བཏུལ་བ། དེའི་རྗེས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་ཚང་མ། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་སྔོན་གྱི་གཤེན་ལོ་ཉེར་ལྔའི་ཚུན་ཆོད་དུ་འགྲོ་དགོས་པས། དུས་ཚོད་ཐུང་དྲག་པས་འགལ་བའི་ཁུར་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་སྣང་། དེ་བཞིན་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ལས་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ལོ་གསུམ་མཛད་པ་དང་། མདོ་དྲི་མེད་ལས་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད་ཟླ་དགུ་ངོ་བཅུར་བྱས་པ། རྒྱལ་སར་བཏོན་པའི་ཚེ་ན། ཉི་ཟླ་ཞག་བདུན་བརྟོད་ལ་མནན་པ། ཆུ་བོ་ཆུ་ཕྲན་མི་འབབ་པ་སོགས་རབ་རྟོག་སྙན་ངག་མང་བས། བསམ་གཞིག་མ་བཏང་བར་ལུང་གི་སྒྲ་ཙམ་ཐད་ཀར་གང་དྲན་དྲན་བཤད་ན། དངོས་སྟོབས་རིགས་པས་གནོད་ཅིང་སྨྱོན་པའི་ལབ་རྡོལ་དུ་འགྲོ་བས་གཟབ་ཤེས་པར་མཛོད། ད་ལན་རྩོམ་ཡིག་འདི་བྲིས་ནས་སྙིགས་འདོར་བཅུད་ལེན་བྱས་ནས་བཤད་དགོས་པའི་གནད་འགག་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཐུག་ཡོད་དོ། །
ཡང་ལ་ལས་ཟེར་ན། ཉེ་ཆར་ལྷ་སའི་སྟོད་ལུང་དུ་ལོ་ཁྲི་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གོང་གི་མི་ཡི་ལག་རྗེས་ཀྱི་འགྱུར་རྡོ་དང་། ཀན་སུའི་རྒན་གྱའི་བྲག་ཕུག་གི་ཏན་ཉི་སོ་བའི་མིའི་འགྲམ་སོ་ལོ་ཁྲི་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ། མངའ་རིས་དགེ་རྒྱས་རྫོང་གི་མེ་ལོང་ལྟག་ཕུའི་བྲག་ཕུག་གནའ་ཤུལ་བཅས་ལ་མི་ལོ་ཁྲི་བཅུའི་གོང་དུ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་མིའི་རིགས་འཚོ་གནས་བྱས་པའི་བདེན་དཔང་ཡོད་པས། རང་རེའི་གཤེན་རབ་མི་བོ་མི་ལོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་གོང་ནས་བྱོན་རབས་གླེང་ན་མི་ཆོག་པ་ཅི་ཡིན་ནམ་ཟེར་བ་ལ། དེ་ནི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་འཕེལ་འགྲོས་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་པའི་གཏམ་ཡིན་ཞིང་། འདི་དག་ནི། སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མ་འདས་གོང་དུ་བོད་མི་མེད་ལུང་སྟོང་ཡིན་པར་བཤད་མཁན་ཚོ་ལ་འདིས་འགྲམ་ལྕགས་ཚ་ཐག་ཆོད་གཅིག་རྒྱབ་ཡོད་ཅིང་། བོད་དུ་མི་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ་འབུམ་ཕྲག་ལོན་པའི་བདེན་དཔང་ནུས་ལྡན་དུ་འགྲོ་མོད་ཀྱང་། མཐོ་རིམ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བའི་དུས་ཀྱི་གཤེན་རབ་མི་བོའི་ལོ་ཚིགས་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་ཕན་པ་སྣེ་གཅིག་མེད།
དང་པོ། ལོ་ཆིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་ནང་ནས་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་ཚེ་ཚད་དུ་འདོད་པ་ལ། གསལ་བཤད་དང་ཐལ་སྐྱོན་གོང་དུ་སོང་ཟིན་པས་འདིར་བསྐྱར་ཟློས་མི་བྱེད། གཉིས་པ། གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐབས་སུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཤིན་ཏུ་དར་ནས་མཐོ་རིམ་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བས་ལུས་ལ་དར་གོས་གྱོན་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། སྐེ་ལ་གསེར་དངུལ་དང་གཟི་བྱུར་འདོགས་རྒྱུ་ཡོད་པ། ཁང་པ་ཐོག་རྩེགས་རྒྱས་སྤྲོས་ཅན་ནང་དུ་ན་ནམ་གྱི་འབོལ་གདན་བཏིང་ཡོད་པ། ཟས་སུ་འབྲུ་སྣ་དགུ་དང་དཀར་གསུམ་མངར་གསུམ་ཇ་ཆང་བཅས་བཟའ་བཏུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དུས་སུ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལས། ལོ་བདུན་སྟོང་ཡན་རྡོ་ཆས་གསར་མ་དང་དེའི་གོང་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་ལྟར། ལུས་གཅེར་བུ་རུ་རྡོ་དང་རྫ་ཆས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་ཡོ་བྱད་རིགས་གནས་བཅས་ཧ་ཅང་ཐབས་སྡུག་ཉམ་ཐག་གི་དུས་ཡིན་པ་དཔེ་ཆ་གང་ལའང་མ་བཤད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ཏུ་མཐོ་རིམ་འཚོ་བ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་བདེན་དཔང་ནི་ལོ་ལྔ་སྟོང་ཡས་མས་ཙམ་ལས་ཧ་ཅང་ཉུང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། ཐུན་མོངས་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་ལ་བདེན་པའི་དཔང་རྟགས་བཅས་ཚོད་དང་མཚམས་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས།
༦༽ཡུལ་དུས་བསྟུན་པས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་སྒྲུབ་པ།
བོད་སིལ་བུའི་དུས་ནས་བཟུང་དེང་སང་གི་བར་དུ། བོད་པའི་གཤིས་ཀར་གདོད་མའི་བོན་དར་བ་ནས་ལྷ་འདྲེའི་རྨོངས་དད་བག་ཆགས་མཐུག་པོ་ཡོད་དེ། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་གནམ་ནས་བབས་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུ།དེའི་ཐོག་ཏུ། བན་དྷེ་བོད་དུ་དར་བ་དང་རྒྱ་གར་བྲམ་ཟེའི་ལྷ་སྒྲུང་དང་དམ་ཆོས་ཀྱི་རབ་རྟོག་བསམ་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དེ་དག་བོད་པ་ཚོ་ལ་བཤད་པས་ཤེས་མེད་ཚོ་ཧ་ལས་སུ་བཅུགས་སྟེ། མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས། 《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང།》ཤོག་ངོས(༡༥༥-༡༥༧)ལས། “རཱ་མ་དང་། སྐྱ་སེང་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འབུམ་གྱི་མང་ཉུང་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་དག་བྲིས་པར་ཡང་། ཆེད་དུ་གཉེར་ཏེ་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་རྣམས་ངོ་མཚར་བའི་སླད་དུ་མཐུ་རྩལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་སྲིན་པོ་དང་། ཆུང་ཤོས་ཀྱི་སྤྲེའུ་རྣམས་གཡུལ་བཀྱེས་ཏེ་སྔ་མ་ཕམ་པར་བྱས་པ་སོགས་བྲིས་པས་སྒྲུང་གི་མིང་ལས་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མིང་ཐོགས་པའི་གནས་མ་མཆིས་ཤིང་། དེ་ཉིད་ལ་ཚད་མར་བྱས་ཚེ་སྐྱེ་བོ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་དག་གི་ཤེས་རབ་འཆལ་ཏེ་ཕྱིས་འདི་ལྟ་བུའི་ངོ་མཚར་དང་མ་བསྲེས་པ་དག་ཚ་མེད་པའི་ཚོད་མ་བཞིན་དུ་མྱང་མི་འདོད་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་འགྲན་ཏེ། དཔེར་ན། གཅེར་བུ་བས་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ག་གེ་མོ་ལ་བཙུན་མོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། ཕོ་བྲང་ནི་རྒྱང་གྲགས་ཀྱི་ཚད་དུ་ལོངས་པ་མཆིས་སོ། །ཞེས་བྲིས་ཚེ། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོས་ཅི་ཡང་མ་ཤེས། རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་བཙུན་མོ་ཁྲི་དང་། ཕོ་བྲང་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཙམ་པ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྲི། དེ་ནས་སྔོན་བྱུང་བ་ཚོས་ཀྱེ་མ་ཁོང་ཚོ་གང་ལ་ཡང་མ་སླེབས། རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་བཙུན་མོ་འབུམ་དང་། ཕོ་བྲང་དཔག་ཚད་སྟོང་ལོང་པ་ཡོད་དོ་སོགས་བྲིས་ཏེ། འོ་ན་དཔག་ཚད་སྟོང་ལ་རྒྱལ་སྒོ་ནས་རྒྱལ་པོའི་མདུན་དུ་ལོ་གཅིག་ལ་འགྲོ་དགོས་པས། ཉིན་རེ་རེའི་ཕོ་ཉ་གཏོང་ལེན་ཅི་ལྟར་བྱེད་དགོས་སོགས་ཀྱི་ཀྱལ་ཀ་ཙམ་ཡང་སློང་མཁན་མེད་པར་གྲངས་སྤར་བ་ཙམ་གྱིས་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་བརླག་གི་རྒྱལ་པོ་ནག་པ་ལ་ཡང་བུ་ཁྲི་བརྒྱད་དང་བརྒྱ་ཡོད་པར་བཤད། ད་དུང་བུ་མོ་ཅི་ཙམ་ཡོད་ག་ལ་ཤེས།” ཞེས་གསལ་བ་བཞིན་དུ། བོད་ཡུལ་དུ་བླ་མའི་རིང་ལུགས་དར་ནས་བཟུང་། མི་ཆོས་བླ་མའི་རྫུན་གྱིས་འཁོར་ལོ་བསྐོར། བླ་མ་སོ་སོའི་རྣམ་ཐར་སྒྲུང་དང་བསྲེས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས། སྐབས་དེར་བླ་མ་ཚོ་གནམ་ལ་འཕུར་རབས་དང་ས་ལ་འཛུལ་རབས། ཉི་ཟླ་ཆ་ལངས་དུ་བརྡབས་པ། རི་རབ་པང་གིས་འདེགས་པ། རྒྱ་མཚོ་ཧུབ་ཀྱིས་འཐུང་བ། ཞིང་ཁམས་དང་ལྷག་པའི་ལྷ་ཡི་ཞལ་གཟིགས་སོགས་བཤད་ནས་མི་སེར་གྱི་མགོ་བསྐོར། སྔར་མཐའ་བཞིའི་དགྲ་བཞི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཤིང་། རྟ་མཆོག་གིས་རྨིག་པས་ས་ཆེན་བསྐོར་ནས་འཛམ་གླིང་དབང་དུ་བསྡུ་བར་འདོད་པའི་ཧམ་སེམས་དང་མཐོང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བོད་པའི་རིགས་རྒྱུད་དེ། ད་ཆ་བསམ་པ་ལོང་ཁ། འགྲོ་འདུག་སྒྱིད་ཁུག །རྣམ་དཔྱོད་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཀླད་ཀོར་ལ་ཐུག་ནས། རྨོངས་དད་ནི་རི་ལས་ལྕི་ཞིང་། རང་གི་མགོན་སྐྱོབ་རང་ཉིད་དང་། རང་ནུས་བསྔོག་འདོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བོར་ནས། ལྷ་དང་བླ་མ་ཟེར་བའི་མཐུ་བོ་ཆེ་གཅིག་གིས་རང་ཉིད་སྐྱོབ་པའི་རེ་བ་ཆེ་ཞིང་། ཕུག་འདུན་གཏན་བརླགས་ཏུ་སོང་། མི་སེར་མགོ་བསྐོར་སླ་བའི་དུས་དེར། ལྷ་དང་འདྲེ་ཡི་ལག་ཆ་སྤྱད། དམྱལ་བའི་འཇིགས་སྐུལ་དང་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་བསླུ་བྲིད་བྱས་ནས། དད་པ་དག་སྣང་གི་ཧྲག་དབར་བེད་སྤྱད་དེ། བླ་མ་རང་རང་གི་ཁེ་གྲགས་སྒྲུབས་པ་ནི་བསམ་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་ཡོད། བན་དྷེ་རྙིང་མས་འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཟེར་བའི་མི་སྣའི་རྟོག་སྒྲུང་རིང་མོ་སྐྱ་སེར་མཉམ་རུབ་བྱས་ནས་བརྩམས་ཞིང་། དེའི་རེ་ས་སྐྱབ་མགོན་གུ་རུ་པད་འབྱུང་ཟེར་བ་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་ལྟ་བུའི་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་བཟོས་པ་དང་། གུ་རུ་ལ་ཕ་མ་མེད་པར་རྫིང་བུའི་པད་མའི་ནང་ནས་འཁྲུངས་ཤིང་། བོད་དུ་བྱོན་དུས་ལོ་སུམ་སྟོང་ཟིན་པར་བཤད་དེ། 《པདྨ་བཀའ་ཐང་།》ལས། “བདག་འདྲ་པད་མ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས། སུམ་སྟོང་ལོན་ནས་བོད་ཡུལ་འོང་།” ཞེས་གསལ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འཁྲུངས་གོང་ནས་གུ་རུ་འཁྲུངས་ཟིན་པ་དང་། གུ་རུ་གདན་འདྲེན་མཁན་བོད་པའི་ཕོ་ཉ་བལ་བོད་སོ་མཚམས་སུ་སླེབས་དུས། གུ་རུས་ཉི་མ་ཐང་ལ་ཕབ་པ་དང། ཉི་མ་ནུབ་ལ་ཁད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་གིས་སྐྲ་བཀྲུས་པས་གུ་རུས་ཕུར་པ་ས་ལ་གདབ་ནས། སྐྲ་སྐམ་མ་ཚར་བར་དུ་ཉི་མ་དམར་ཧྲིལ་ལེར་གཏོད་ལ་མནན་པ། མཇུག་མཐར་གཏན་ནས་གྲོངས་རྒྱུ་མེད་པར་ལྷོ་ནུབ་སྲིན་ཡུལ་དུ་ད་ལྟ་ཡང་བཞུགས་པར་བཤད། སྐབས་དེའི་བླ་རྒན་ཚོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་རློམ་མོད། ཉི་ཟླ་གཉིས་ང་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ་རྒྱུན་དུ་སྣང་བཞིན་པའི་ཆུང་ཆུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་འདི་རང་དུ་སྙམ་ནས། ཉི་མའི་ཚ་ཚད་ག་ཚོད་ཡིན་པ་དང་། ཉི་མ་སའི་གོ་ལ་ལས་སྟོང་འགྱུར་གྱི་ཆེ་བ། སའི་གོ་ལས་ཉི་མ་ལ་ཕར་སྐོར་ནས་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ཁོང་ཚོའི་བློ་ལ་ཤར་མྱོང་མེད། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་གྱིས་ཤི་ཟིན་པའི་མི་རོ་བསྐྱར་དུ་གསོན་པར་བཟོ་ཐུབ་སྐད། དེ་ལྟར་ན། དེ་སྔོན་རང་གི་བཟའ་ཟླ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཇི་འདོད་ཀྱི་འབུལ་བ་སྟེར་བའི་ཡོན་བདག་རྩ་ཆེན་དང་། དམ་ཆོས་སྤེལ་མཁན་ཀ་བ་ལྟ་བུའི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ཤི་བ་བསྐྱར་དུ་མི་སློང་དོན་གང་ཡིན་ནམ། ར་ལོ་ཙཱའི་རྣམ་ཐར་དུ། གྲོང་ཚོ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཟེར་ཡོད་པ་དང་། ཧ་བོ་གངས་རི་མགོ་འཇུག་བསློག་སྐད་བཤད་ཡོད། དོན་དུ་ར་ལོ་ཙཱས་འབྲུ་རྒྱ་མ་སྟོང་ཐེག་བམ། མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དུ། ཇོ་མོ་གླང་མ་དང་གངས་ཏི་སེའི་རི་མགོར་འཕུར་ནས་འཛེགས་སྐད་དང་། བྲག་ཕུག་སྟོང་པ་ལ་རྫོང་གི་ཐ་སྙད་སྦྱར་ཏེ། “བེག་ཙེ་འདོད་ཡོན་རྫོང་”ལྟ་བུ་ཐ་སྙད་རྫིག་པོ་སྦྱར་བ། ན་རོ་བོན་ཆུང་བཏུལ་དུས་རྡོ་ཕ་ཝང་གཡག་རོ་ཙམ་བཏེགས་སྐད་དང་། ཡང་ཤིང་སྐམ་ཁྲེས་པོ་གཅིག་མ་ཁྱོག་པར་འགྱེལ་བར་བཤད་པ་རྣམས་གང་བདེན། དེ་བཞིན་བོད་པའི་ངག་རྒྱུན་དུ། ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་སྐབས་སུ་གཟའ་རཱ་ཧུ་ལས་ཉི་ཟླ་ཟོས་པས། བླ་མ་ག་གེ་མོས་གཟའ་ཡིས་ཨོག་མ་དབྲལ་བས། ཉི་ཟླ་དེ་ནས་མར་ལྷུང་ཡོང་སྐད་བཤད་ཀྱི་ཡོད།
བོན་པོ་ཚོས་རྗེ་མཉམ་མེད་པ་དང་གཤེན་ཉི་མ་གཉིས་གྲུབ་རྟགས་མགྲན་ནས་དབུ་ཞྭ་ཉི་ཟེར་གྱིས་ཚིག་ས་རུ་འཕུར་ཟེར། ཞྭ་མོ་ཉི་ཟེར་གྱིས་ཚིག་སའི་ནམ་མཁའ་ནས་མར་བལྟས་ཚེ། སའི་གོ་ལའི་དབྱིབ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསལ་ལམ་མེར་སྣང་ངེས་པས། རྗེ་ཡིས་མཛོད་འགྲེལ་ནང་དུ་རི་རྒྱལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་བཞག་འདི་འདྲ་འབྲི་མི་སྲིད། དེ་ནི་མཛོད་ཕུག་གི་དགོངས་པ་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་ཟེར་ན། སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག་གཞུང་ནི་ལུང་འདམ་གྱི་ཕུར་པ་ལྟར་དུ་གར་དྲང་དྲང་དུ་སྣང་བས་དེང་རབས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཆོག་ཆོག་ཏུ་སྣང་།
རྫུན་མ་ཤིན་ཏུ་བྲིན་པའི་དུས་སྐབས་སུ། བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་བཤད་མཁན་གྱི་བླ་གྲྭ་ལ་ཆེ་མཐོང་དང་དད་གུས་མེད་པས་འགྲོ་དོན་མི་འབྱུང་ཞིང་བསྟན་པ་འཛིན་དཀའ་ལ་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་དུས་སྐབས་དེར། དཔེ་ཆ་ཁག་གི་ནང་ལ་སྒྲོ་བཏགས་དང་ལྷ་སྒྲུང་མ་བསྲེས་ན། དད་མོས་བྱེད་མཁན་ཉུང་ལ། བསྟན་པ་དེ་ལ་ངོ་མཚར་གྱི་གྲུབ་རྟགས་མེད་པར་བརྗོད་ཅིང་ཁྱད་གསོད་དང་སྣང་ཆུང་བྱེད་མཁན་མང་བའི་གནས་སྟངས་ངན་པའི་གནོན་ཤུགས་མ་བཟོད་པར། རང་གི་བསྟན་རྒྱུན་མུ་མཐུད་གནས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། དག་སྣང་གི་ཞིང་ཁམས་འོལ་མོའི་གླིང་དང་། ས་སྤྱོད་འོལ་གླིང་གཉིས་མཉམ་དུ་བསྲེས། མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག་དང་། གཤེན་རབ་མི་བོའི་ལོ་ཚད་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཟེར་བའི་ཡིག་འབྲུ་གསར་པ་དུས་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཐད་ཀར་གཞུང་དུ་བསྲེས་པའམ། ཡང་ན་མཆན་བུར་བཏགས་པ་ག་ལེར་གཞུང་ཚིག་དུ་འདྲེས་ནས་གཞུང་བསྲེ་བསླད་དུ་《རྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ།》ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གདོན་མི་ཟའོ། །
དཔེར་ན།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽དུམ། ལེའུ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་ལས། “དེ་ཡང་མི་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་དུས། ལྷ་བུ་དམ་པ་ཏོག་དཀར་ཁྱོད། འདི་ནས་འཛམ་གླིང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི། རྒྱ་གར་ཝ་ར་ན་སེ་རུ། རྒྱལ་པོ་ཤག་གི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ང་མིན་ཆོས་པོས་བསྒྱུར་བ་ཡི། བོན་ལ་འཆོས་པས་ལོག་བསླུ་ལ། ཡང་དག་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྱུར། “མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ།”རབ་འབྱམས་བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། དེ་ནས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་གིས། འཕྲིན་ལས་མཐའ་རུ་ཕྱིན་མཛོད་ལ། འོག་མིན་གནས་སུ་མངོན་པར་གྲུབ།” ཅེས་པ་འདི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཤེན་རབ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྡོང་དུ་མ་འོངས་འབྱོན་པར་སྟོན་པའི་ལུང་རེད། འདིའི་<མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ།>ཟེར་བ་འདི་ཤཱཀྱའི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་དམ་ཡང་ན་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་གཉིས་གང་རུང་ལས་འགྲོ་ས་མེད། བསྟན་པའི་གནས་ཚད་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་མིན་པར་ལོ་ལྔ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རུ་བན་ལུགས་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས། སྐུའི་ཚེ་ཚད་ཡིན་ཟེར་ན། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རེ་འགས་གྱ་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་གཉིས་ཀར་མིན། འོ་ན་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་དེ། སངས་རྒྱས་ལ་བརྒྱ་འགྱུར་དང་། སེམས་དཔའ་ལ་བཅུ་འགྱུར་བྱས་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་བརྒྱ་ལ་བསྒྱུར་བས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་དང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་བོན་ལུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བཞེད་པས། བཅུ་རེར་བསྒྱུར་བས་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རེད། རྒྱུ་མཚན་གཞན་ནི། སྲིད་པའི་བུ་བཞི་ཡི་ནང་ནས་དམ་པ་ཏོག་དཀར་ཙམ་ལས། ཁ་ཏེ་མུ་ཡ་དང་། ཁྲུས་བདག་སྤང་ལ་ནམ་གཤེན། ཀོང་ཚ་འཕྲུལ་བུ་གསུམ་ལ་ལོ་ཚད་མི་འདུག་པས་འདི་ཡང་གསར་སྣོན་བྱས་པའི་བདེན་དཔང་རེད།
ཕ་ཝང་ཁ་བདེ་ཆེན་སྙིང་པོས། བོན་དང་རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བས། དེ་དང་ཁྱུང་པོའི་བླ་མ་བཟོད་པ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ལྷ་ས་རུ་གྲུབ་རྟགས་མགྲན་ཤིང་འཕུར་བས། ཕ་ཝང་ཁ་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་ལྷག་ལས་ལྡིང་མ་ཐུབ་པར་མར་ལྷུང་བ་དང་། བཟོད་པ་ཇེ་མཐོ་རུ་འཕུར་ནས་ལྷ་ས་ནས་ཕ་ཡུལ་གཡུང་དྲུང་དཔལ་རིའི་དགོན་དུ་འཕུར་བའི་སྒྲུང་བོན་རྒན་འགས་བཟོས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་གཞན་འགྱུར་སྔོན་འགོག་ཅུང་རེ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
《མདོ་འདུས།》《མདོ་གཟེར་མིག》《མདོ་དྲི་མེད་》《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》སོགས་ཞལ་མཐུན་པར་དོན་དམ་དུ་སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་རུ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག་དང་། སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོ། བྲ་བོ་སྒོམ་ཉག་སོགས་གང་ཟག་གང་རུང་རྣམས་ཀྱིས་དུས་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཐད་ཀར་གཞུང་དུ་བསྲེས་པའམ། ཡང་མཆན་བུ་བཏགས་པ་ག་ལེར་གཞུང་ཚིག་དུ་གྱུར་སོང་བར་སྙམ་མོ། །
དེ་ཡང་བསྟན་རྒྱུན་མུ་མཐུད་གནས་པའི་ཆེད་སོགས་དགོས་དབང་གལ་ཆེན་ལ་གནང་བའི་སྐབས་ཡོད་དེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ན༽ལེའུ་ང་ལྔ་པ། བསྲུང་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྩ་བའི་མདོ་ལས། “གང་ཞིག་འགྲོ་བའི་སྲོག་སྐྱོབས་དང་། མ་རིག་ལམ་དུ་འཛུད་གྱུར་དང་། བསྟན་པའི་དོན་ལ་ཕན་གྱུར་ཐབས། གནས་སྐབས་ཙམ་ལ་ལྡེམ་དགོངས་ཡང་། དེ་ཉིད་རྫུན་གྱུར་འགལ་ཉེན་ཆུང་།” ཅེས་གསུང་པ་ལྟར་དུའོ། །
བོན་པོ་ཚོ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་གནོན་ཤུགས་ཡོད་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་ཚོར་ཡོད་དེ། གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།(ཤ༡༥༥-༡༥༦)“རང་རེ་བསྐལ་བཟང་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་བཤད་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཕྱིར། བོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ལྷའི་རྒྱུད་དུ་བསྐལ་བཟང་གཤེན་རབས་སུམ་སྟོང་བཤད་པ་སོགས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐུ་ཚད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལས་ཆེ་སྙམ་བཤད་ཀྱང་ཕྲག་པ་ལས་མར་ལ་སླེབས་པས་སངས་རྒྱས་ལས་རིང་། གཙུག་ཏོར་ཡང་སངས་རྒྱས་ལས་མཐོ་བ་སོགས་བྲིས་སོ། །”ཞེས་དང་ཡང་།“དང་པོ་མིའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་ལ། ཕྱིས་ལྷ་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལྟར་སོང་བ་ཡང་མང་བར་སེམས་ཤིང་།”ཞེས་དང་ཡང་(ཤ༢༣༧)ལས། “བླུན་པོ་རྣམས་ལ་དོན་དཀའ་བ་ཞིག་གསལ་དུ་བཏང་ནས་བཤད་ན། ཡིད་མི་དགའ་བ་ཚུར་ལ་བརྙས་པར་བྱེད། སླ་མོ་ཞིག་དཀའ་རུ་བཏང་ནས་བཤད་ན། འཇིགས་ཤིང་མཁས་ཉམས་སུ་བྱེད་པ་འདི་རྒུད་པའི་སྒོ་རུ་སྣང་བྱེད་ཐབས་ཟད།” ཞེས་གསལ་བ་བཞིན་དུ་བན་དྷེའི་གནོན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་བོན་པོའི་དཔེ་ཆ་ཁག་ཏུ། འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་བཤད་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེན་ནོ། །
འོན་ཀྱང་“བོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ལྷའི་རྒྱུད།” ཟེར་བ་འདི་《གོ་ལྡེ་བསྐལ་བཟང་།》ནང་དུ་ཐ་སྙད་དེ་ཡོད་པས། དེར་བསྐལ་བཟང་གཤེན་རབ་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས་ལས་སུམ་སྟོང་ཡོད་པར་བཤད་མེད་ཀྱང་། ལྷ་དང་གཤེན་དང་སྲིད་པ་གསུམ་རེ་ཟུང་འབྲེལ་ནས་འགྲོ་བ་འདུལ་བར་བཤད་པ་དེ་ལ་གོ་ལོག་བྱུང་བ་འདྲ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཉིས་སྐུ་ཚད་རིང་ཐུང་འཇལ་བའི་དཔེ་ཆ་ནི་བོན་ལ་མ་མཐོང་། མཛད་མདོ་ཁག་ལས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་མཚན་དཔེ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་“ཁྲུ་དགུ་རི་རབ་དང་འདྲ་བ།” ཞེས་དང་“བདུད་དང་གཤེན་གཉིས་ཚད་བསྙམས་པས་བདུད་ཀྱི་གཤེན་གྱི་ལོང་བུའི་ལྐོག་སླེབ་ཙམ”ཞེས་དང་། 《སྲིད་པ་སྤྱི་མདོས།》ལས། “གཤེན་རབ་མྱི་བོ་ཆེ། སྐུ་མདངས་དུང་ཟླ་འདྲ། སྐུ་གཏོས་རི་ལས་བརྗིད།” ཞེས་གསལ་ཡོད་པས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ནི། མིའི་དཀྱིལ་ནས་ལྷང་ངེར་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་གཟུགས་རིང་ཡིན་པ་བོན་པོ་ལ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།》(ཤ༣༧༩)ལས། “རྒྱལ་པོའི་ཁབ་པ་རྣམས་འོད་སྲུང་ལ་ཆེར་མོས་པས་བུད་མེད་གཅིག་གིས་ཐོག་མར་ནོར་ནས་སྟོན་པ་ལ་བསོད་སྙོམས་ཕུལ། དེར་སྟོན་པའི་ཕྱག་ནས་སླར་འཕྲོག་ཏེ་འོད་སྲུང་ལ་ཕུལ། རྒྱུ་དེས་འོད་སྲུང་རྟག་ཏུ་དགོན་པ་ན་བཞུགས་ཤིང་གྲོང་དུ་མ་བྱོན་ཏོ་སོགས་བཤད།” འདི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་གཟུགས་བྱད་དང་མཚན་དཔེ་འོད་སྲུང་དང་འདྲ་བ་སྤྱིར་བཏང་ཙམ་ལས་འབུར་ཐོན་མེད་པར་སྙམ།
མདོ་རྡོག་རྡོག་ནི། ཆོས་གཞུང་གི་སྒྲོ་བཏགས་དང་ལྷ་སྒྲུང་གི་ཆ་ཤས་དེ་དག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན། དེང་དུས། ང་ཚོས་དེ་དག་རིགས་པའི་ལམ་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་གོ་རྟོགས་ཟབ་མོ་ཞིག་ལོན་པ་བྱེད་དགོས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ། དེ་དག་གི་བསླབ་བྱ་བཟང་པོ་དང་སྙིང་པོ་ལེན་དགོས་པ་རྣམས་བླངས་ཞིང་། འདོར་དགོས་པ་རྣམས་དོར་དགོས། དོན་དངོས་ལ་མི་སྲིད་པ་ཅིག་ཡིན་ན། ལུང་ཚིག་བརྒྱ་སྟོང་ཡོད་ཀྱང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་མོ་གཤམ་བུ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ། ལུང་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་ལྟར། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ཡོང་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་བཤད་སྲོལ་ལ་མ་བརྒལ་ཐབས་མེད་དེ། འཛམ་གླིང་གི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་པ། ཨེ་དབྱིན་སུ་ཐན་གྱིས།爱因斯坦（Albert Einstein “LONG LIVE IMPUDENCE! IT’ S MYGUARDIAN ANGEL IN THIS WORLD” “སྲོལ་ལུགས་བརྒལ་ནས་བསམ་གཏོང་བྱེད་ཕོད་པའི། །གདེང་སྤོབས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ནང་གི །ཉེས་རྒུད་ཚོགས་ལས་སྐྱོབ་པའི་བདག་གི་ནི། །རྣམ་དག་ལམ་སྣ་སྟོན་པའི་ལྷ་མོ་ཡིན། །”ཞེས་དང་། “གང་ཞིག་སྔར་ལས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། །རྙོགས་འཛིང་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་སུས་ཀྱང་ནུས། །འོན་ཀྱང་རྟོགས་སླ་ཆུང་ངུར་གཏོང་བ་ལ། །ཁྱད་འཕགས་ཤེས་རབ་དང་ནི་སྙིང་སྟོབས་དགོས། །གསུང་པ་ལྟར་དུ་རེད།
བོན་པོ་ཚོས་རྗེ་མཉམ་མེད་པ་དང་གཤེན་ཉི་མ་གཉིས་གྲུབ་རྟགས་མགྲན་ནས་དབུ་ཞྭ་ཉི་ཟེར་གྱིས་ཚིག་ས་རུ་འཕུར་ཟེར། ཞྭ་མོ་ཉི་ཟེར་གྱིས་ཚིག་སའི་ནམ་མཁའ་ནས་མར་བལྟས་ཚེ། སའི་གོ་ལའི་དབྱིབ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསལ་ལམ་མེར་སྣང་ངེས་པས། རྗེ་ཡིས་མཛོད་འགྲེལ་ནང་དུ་རི་རྒྱལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་བཞག་འདི་འདྲ་འབྲི་མི་སྲིད། དེ་ནི་མཛོད་ཕུག་གི་དགོངས་པ་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་ཟེར་ན། སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག་གཞུང་ནི་ལུང་འདམ་གྱི་ཕུར་པ་ལྟར་དུ་གར་དྲང་དྲང་དུ་སྣང་བས་དེང་རབས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཆོག་ཆོག་ཏུ་སྣང་།
རྫུན་མ་ཤིན་ཏུ་བྲིན་པའི་དུས་སྐབས་སུ། བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་བཤད་མཁན་གྱི་བླ་གྲྭ་ལ་ཆེ་མཐོང་དང་དད་གུས་མེད་པས་འགྲོ་དོན་མི་འབྱུང་ཞིང་བསྟན་པ་འཛིན་དཀའ་ལ་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་དུས་སྐབས་དེར། དཔེ་ཆ་ཁག་གི་ནང་ལ་སྒྲོ་བཏགས་དང་ལྷ་སྒྲུང་མ་བསྲེས་ན། དད་མོས་བྱེད་མཁན་ཉུང་ལ། བསྟན་པ་དེ་ལ་ངོ་མཚར་གྱི་གྲུབ་རྟགས་མེད་པར་བརྗོད་ཅིང་ཁྱད་གསོད་དང་སྣང་ཆུང་བྱེད་མཁན་མང་བའི་གནས་སྟངས་ངན་པའི་གནོན་ཤུགས་མ་བཟོད་པར། རང་གི་བསྟན་རྒྱུན་མུ་མཐུད་གནས་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། དག་སྣང་གི་ཞིང་ཁམས་འོལ་མོའི་གླིང་དང་། ས་སྤྱོད་འོལ་གླིང་གཉིས་མཉམ་དུ་བསྲེས། མི་ལོ་བརྒྱ་ལ་གཤེན་ལོ་གཅིག་དང་། གཤེན་རབ་མི་བོའི་ལོ་ཚད་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཟེར་བའི་ཡིག་འབྲུ་གསར་པ་དུས་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཐད་ཀར་གཞུང་དུ་བསྲེས་པའམ། ཡང་ན་མཆན་བུར་བཏགས་པ་ག་ལེར་གཞུང་ཚིག་དུ་འདྲེས་ནས་གཞུང་བསྲེ་བསླད་དུ་《རྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ།》ལྟ་བུར་གྱུར་པ་གདོན་མི་ཟའོ། །
དཔེར་ན།《མདོ་དྲི་མེད།》ཨ༽དུམ། ལེའུ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་ལས། “དེ་ཡང་མི་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་དུས། ལྷ་བུ་དམ་པ་ཏོག་དཀར་ཁྱོད། འདི་ནས་འཛམ་གླིང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི། རྒྱ་གར་ཝ་ར་ན་སེ་རུ། རྒྱལ་པོ་ཤག་གི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ང་མིན་ཆོས་པོས་བསྒྱུར་བ་ཡི། བོན་ལ་འཆོས་པས་ལོག་བསླུ་ལ། ཡང་དག་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྱུར། “མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ།”རབ་འབྱམས་བཀའ་ཡི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། དེ་ནས་བསྟན་པ་རྗེས་བཞག་གིས། འཕྲིན་ལས་མཐའ་རུ་ཕྱིན་མཛོད་ལ། འོག་མིན་གནས་སུ་མངོན་པར་གྲུབ།” ཅེས་པ་འདི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཤེན་རབ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྡོང་དུ་མ་འོངས་འབྱོན་པར་སྟོན་པའི་ལུང་རེད། འདིའི་<མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ།>ཟེར་བ་འདི་ཤཱཀྱའི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་དམ་ཡང་ན་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་གཉིས་གང་རུང་ལས་འགྲོ་ས་མེད། བསྟན་པའི་གནས་ཚད་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་མིན་པར་ལོ་ལྔ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་རུ་བན་ལུགས་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས། སྐུའི་ཚེ་ཚད་ཡིན་ཟེར་ན། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རེ་འགས་གྱ་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲགས་པས་གཉིས་ཀར་མིན། འོ་ན་ཅི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་དེ། སངས་རྒྱས་ལ་བརྒྱ་འགྱུར་དང་། སེམས་དཔའ་ལ་བཅུ་འགྱུར་བྱས་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་བརྒྱ་ལ་བསྒྱུར་བས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་དང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་བོན་ལུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བཞེད་པས། བཅུ་རེར་བསྒྱུར་བས་བརྒྱད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རེད། རྒྱུ་མཚན་གཞན་ནི། སྲིད་པའི་བུ་བཞི་ཡི་ནང་ནས་དམ་པ་ཏོག་དཀར་ཙམ་ལས། ཁ་ཏེ་མུ་ཡ་དང་། ཁྲུས་བདག་སྤང་ལ་ནམ་གཤེན། ཀོང་ཚ་འཕྲུལ་བུ་གསུམ་ལ་ལོ་ཚད་མི་འདུག་པས་འདི་ཡང་གསར་སྣོན་བྱས་པའི་བདེན་དཔང་རེད།
ཕ་ཝང་ཁ་བདེ་ཆེན་སྙིང་པོས། བོན་དང་རྙིང་མའི་ཆོས་ལུགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བས། དེ་དང་ཁྱུང་པོའི་བླ་མ་བཟོད་པ་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ལྷ་ས་རུ་གྲུབ་རྟགས་མགྲན་ཤིང་འཕུར་བས། ཕ་ཝང་ཁ་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་ལྷག་ལས་ལྡིང་མ་ཐུབ་པར་མར་ལྷུང་བ་དང་། བཟོད་པ་ཇེ་མཐོ་རུ་འཕུར་ནས་ལྷ་ས་ནས་ཕ་ཡུལ་གཡུང་དྲུང་དཔལ་རིའི་དགོན་དུ་འཕུར་བའི་སྒྲུང་བོན་རྒན་འགས་བཟོས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་གཞན་འགྱུར་སྔོན་འགོག་ཅུང་རེ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།
《མདོ་འདུས།》《མདོ་གཟེར་མིག》《མདོ་དྲི་མེད་》《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》སོགས་ཞལ་མཐུན་པར་དོན་དམ་དུ་སྟོན་པའི་སྐུ་ཚེ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་རུ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག་དང་། སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་སྙིང་པོ། བྲ་བོ་སྒོམ་ཉག་སོགས་གང་ཟག་གང་རུང་རྣམས་ཀྱིས་དུས་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཐད་ཀར་གཞུང་དུ་བསྲེས་པའམ། ཡང་མཆན་བུ་བཏགས་པ་ག་ལེར་གཞུང་ཚིག་དུ་གྱུར་སོང་བར་སྙམ་མོ། །
དེ་ཡང་བསྟན་རྒྱུན་མུ་མཐུད་གནས་པའི་ཆེད་སོགས་དགོས་དབང་གལ་ཆེན་ལ་གནང་བའི་སྐབས་ཡོད་དེ།《མདོ་དྲི་མེད།》ན༽ལེའུ་ང་ལྔ་པ། བསྲུང་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྩ་བའི་མདོ་ལས། “གང་ཞིག་འགྲོ་བའི་སྲོག་སྐྱོབས་དང་། མ་རིག་ལམ་དུ་འཛུད་གྱུར་དང་། བསྟན་པའི་དོན་ལ་ཕན་གྱུར་ཐབས། གནས་སྐབས་ཙམ་ལ་ལྡེམ་དགོངས་ཡང་། དེ་ཉིད་རྫུན་གྱུར་འགལ་ཉེན་ཆུང་།” ཅེས་གསུང་པ་ལྟར་དུའོ། །
བོན་པོ་ཚོ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་གནོན་ཤུགས་ཡོད་པ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་ཚོར་ཡོད་དེ། གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།(ཤ༡༥༥-༡༥༦)“རང་རེ་བསྐལ་བཟང་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་བཤད་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཕྱིར། བོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ལྷའི་རྒྱུད་དུ་བསྐལ་བཟང་གཤེན་རབས་སུམ་སྟོང་བཤད་པ་སོགས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐུ་ཚད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལས་ཆེ་སྙམ་བཤད་ཀྱང་ཕྲག་པ་ལས་མར་ལ་སླེབས་པས་སངས་རྒྱས་ལས་རིང་། གཙུག་ཏོར་ཡང་སངས་རྒྱས་ལས་མཐོ་བ་སོགས་བྲིས་སོ། །”ཞེས་དང་ཡང་།“དང་པོ་མིའི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་ལ། ཕྱིས་ལྷ་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལྟར་སོང་བ་ཡང་མང་བར་སེམས་ཤིང་།”ཞེས་དང་ཡང་(ཤ༢༣༧)ལས། “བླུན་པོ་རྣམས་ལ་དོན་དཀའ་བ་ཞིག་གསལ་དུ་བཏང་ནས་བཤད་ན། ཡིད་མི་དགའ་བ་ཚུར་ལ་བརྙས་པར་བྱེད། སླ་མོ་ཞིག་དཀའ་རུ་བཏང་ནས་བཤད་ན། འཇིགས་ཤིང་མཁས་ཉམས་སུ་བྱེད་པ་འདི་རྒུད་པའི་སྒོ་རུ་སྣང་བྱེད་ཐབས་ཟད།” ཞེས་གསལ་བ་བཞིན་དུ་བན་དྷེའི་གནོན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་བོན་པོའི་དཔེ་ཆ་ཁག་ཏུ། འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་བཤད་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེན་ནོ། །
འོན་ཀྱང་“བོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ལྷའི་རྒྱུད།” ཟེར་བ་འདི་《གོ་ལྡེ་བསྐལ་བཟང་།》ནང་དུ་ཐ་སྙད་དེ་ཡོད་པས། དེར་བསྐལ་བཟང་གཤེན་རབ་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས་ལས་སུམ་སྟོང་ཡོད་པར་བཤད་མེད་ཀྱང་། ལྷ་དང་གཤེན་དང་སྲིད་པ་གསུམ་རེ་ཟུང་འབྲེལ་ནས་འགྲོ་བ་འདུལ་བར་བཤད་པ་དེ་ལ་གོ་ལོག་བྱུང་བ་འདྲ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཉིས་སྐུ་ཚད་རིང་ཐུང་འཇལ་བའི་དཔེ་ཆ་ནི་བོན་ལ་མ་མཐོང་། མཛད་མདོ་ཁག་ལས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་མཚན་དཔེ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་“ཁྲུ་དགུ་རི་རབ་དང་འདྲ་བ།” ཞེས་དང་“བདུད་དང་གཤེན་གཉིས་ཚད་བསྙམས་པས་བདུད་ཀྱི་གཤེན་གྱི་ལོང་བུའི་ལྐོག་སླེབ་ཙམ”ཞེས་དང་། 《སྲིད་པ་སྤྱི་མདོས།》ལས། “གཤེན་རབ་མྱི་བོ་ཆེ། སྐུ་མདངས་དུང་ཟླ་འདྲ། སྐུ་གཏོས་རི་ལས་བརྗིད།” ཞེས་གསལ་ཡོད་པས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ནི། མིའི་དཀྱིལ་ནས་ལྷང་ངེར་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་གཟུགས་རིང་ཡིན་པ་བོན་པོ་ལ་ཡོངས་གྲགས་ཡིན།《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།》(ཤ༣༧༩)ལས། “རྒྱལ་པོའི་ཁབ་པ་རྣམས་འོད་སྲུང་ལ་ཆེར་མོས་པས་བུད་མེད་གཅིག་གིས་ཐོག་མར་ནོར་ནས་སྟོན་པ་ལ་བསོད་སྙོམས་ཕུལ། དེར་སྟོན་པའི་ཕྱག་ནས་སླར་འཕྲོག་ཏེ་འོད་སྲུང་ལ་ཕུལ། རྒྱུ་དེས་འོད་སྲུང་རྟག་ཏུ་དགོན་པ་ན་བཞུགས་ཤིང་གྲོང་དུ་མ་བྱོན་ཏོ་སོགས་བཤད།” འདི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ནི་གཟུགས་བྱད་དང་མཚན་དཔེ་འོད་སྲུང་དང་འདྲ་བ་སྤྱིར་བཏང་ཙམ་ལས་འབུར་ཐོན་མེད་པར་སྙམ།
མདོ་རྡོག་རྡོག་ནི། ཆོས་གཞུང་གི་སྒྲོ་བཏགས་དང་ལྷ་སྒྲུང་གི་ཆ་ཤས་དེ་དག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ཞིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན། དེང་དུས། ང་ཚོས་དེ་དག་རིགས་པའི་ལམ་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ལ་གོ་རྟོགས་ཟབ་མོ་ཞིག་ལོན་པ་བྱེད་དགོས་པ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ། དེ་དག་གི་བསླབ་བྱ་བཟང་པོ་དང་སྙིང་པོ་ལེན་དགོས་པ་རྣམས་བླངས་ཞིང་། འདོར་དགོས་པ་རྣམས་དོར་དགོས། དོན་དངོས་ལ་མི་སྲིད་པ་ཅིག་ཡིན་ན། ལུང་ཚིག་བརྒྱ་སྟོང་ཡོད་ཀྱང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་མོ་གཤམ་བུ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ། ལུང་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་ལྟར། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ཡོང་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པའི་བཤད་སྲོལ་ལ་མ་བརྒལ་ཐབས་མེད་དེ། འཛམ་གླིང་གི་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་པ། ཨེ་དབྱིན་སུ་ཐན་གྱིས།爱因斯坦（Albert Einstein “LONG LIVE IMPUDENCE! IT’ S MYGUARDIAN ANGEL IN THIS WORLD” “སྲོལ་ལུགས་བརྒལ་ནས་བསམ་གཏོང་བྱེད་ཕོད་པའི། །གདེང་སྤོབས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ནང་གི །ཉེས་རྒུད་ཚོགས་ལས་སྐྱོབ་པའི་བདག་གི་ནི། །རྣམ་དག་ལམ་སྣ་སྟོན་པའི་ལྷ་མོ་ཡིན། །”ཞེས་དང་། “གང་ཞིག་སྔར་ལས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། །རྙོགས་འཛིང་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་སུས་ཀྱང་ནུས། །འོན་ཀྱང་རྟོགས་སླ་ཆུང་ངུར་གཏོང་བ་ལ། །ཁྱད་འཕགས་ཤེས་རབ་དང་ནི་སྙིང་སྟོབས་དགོས། །གསུང་པ་ལྟར་དུ་རེད།
༧༽སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྐུ་ཚེའི་སྡོམ་ཚིག་དང་མཇུག་བསྡུའི་གཏམ།
ལོ་གཅིག་ནས་དྲུག་བར་བྱིས་པའི་དུས་དང་། ལོ་བདུན་ནས་དགུ་བར་གཞོན་ནུའི་རོལ་རྩེད། ལོ་བཅུ་ཡི་ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་སར་བཀོད་ཅིང་སློབ་སྦྱོང་འགོ་བཙུག་པ། ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་ཏུ་བཟོ་རིག་བསྟན། ལོ་བཅུ་གཉིས་ཐོག་ཏུ་བཀའ་ཁྲིམས་བརྩལ་བའོ། །དེ་ནས་གཤེན་ལོ་ནི། ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལོ་དེ་ནས་བཟུང་བའི་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་རིང་ལ་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཟེར། སྐུ་སྙུང་ནས་མ་འདས་བར་གྱི་ལོ་དྲུག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམ་ལོ་ངོ་བརྒྱའོ། །
ཡང་ལ་ལའི་སེམས་སུ། སྟོན་པ་ལོ་བཅུ་ལས་མ་སླེབས་པའི་བྱིས་པ་གཅིག་རྒྱལ་སར་བཏོན་པ་དང་། ལོ་བཅུ་གཅིག་ལ་བཟོ་རིག་དང་། བཅུ་གསུམ་ལ་ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པའི་གཞུང་བརྩམ་མི་ཐུབ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་གྱིས་སྟོན་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་ཡི་ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་སྤྲད་ཅིང་རྒྱལ་སར་སྔ་འདོན་བྱས་པ་དང་། ལོ་བཅོ་ལྔའི་ཐོག་ཏུ་བཙུན་མོ་བཞེས་སུ་བཅུག་པ། རབ་ཏུ་བྱུང་དུས་བཀག་འགོག་བྱས་པ་བཅས་ལ་གཞིག་ན། སྟོན་པ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རིག་ནུས་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཡོད་ཙང་། ཡབ་ཀྱིས་སེམས་ལ་རེ་བ་མཐོན་པོར་བཅང་སྟེ། སྟོང་ཁམས་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་ལས། དགེ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཨེ་ཡོད་སྙམ།
དེ་ཡང་སྲིད་པ་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི(康熙皇帝)གོང་མ་ཁང་ཤིས་ལོ་བརྒྱད་ཐོག་ལ་རྒྱལ་པོ་བྱས་པ་དང་། སི་ཕན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་ངོ་དགུ་ལས་མ་སོན་པའི་བྱིས་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་སྒྲུང་གྲགས་ཅན་གྱིས་འཛམ་གླིང་སྒུལ་མྱོང་། དེ་དང་བསྡུར་ན། གཤེན་རབ་ཀྱིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་བ་དང་བཟོ་རིག་གི་གཞུང་བརྩམ་པ་དོན་དང་མི་མཐུན་པ་མེད།
མཇུག་བསྡུ།
སྤྱི་ལོ (2011-2025) བར། རྩོམ་འདི་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་ཤིང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་འཕགས་པའི་ལུང་། རིགས་པ་ཚད་མ་གསུམ་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས། བཟོ་བཅོས་ཡང་ཡང་བྱས་ཁུལ་ཡིན་ཡང་། གནའ་མིའི་གཏམ་དཔེ་ལ། “མི་སྐྱོན་མེད་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་མེད། ཤིང་འཛེར་མེད་རྒྱ་རྫོང་ནག་ལ་དཀོན།” ཟེར་བ་ལྟར་དུ་རང་གིས་མི་ཚོར་བའི་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་ངེས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ནི། བོད་གངས་ཅན་པའི་མེས་པོ་བྱས་རྗེས་ཅན། ཆོས་ལུགས་ཞིག་གི་སྲོལ་གཏོད་པ། བཀའ་དྲིན་དང་གལ་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མི་སྣ་གཅིག་གི་ལོ་ཚིགས་ལགས་པས། འདི་ནི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཡི་ཐག་ཆོད་ཅིང་མཐའ་སྡོམ་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་ཆུང་ཆུང་གཅིག་གཏན་ནས་མིན། ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མུ་མཐུད་ནས་ཡོ་བསྲང་གནང་བར་ཞུ།
བདག་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་དང་གཙུག་གི་ནོར་བུ་བཀུར་འོས་ཀྱི་མི་སྣ་འགའ་ལ། རྩོམ་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་ཡར་ཞུ་ཕུལ་ནས་དགོངས་འཆར་ཞུས་པས། གནས་སྐབས་སྤེལ་མི་རུང་བའི་བཀའ་ཕེབས་ཀྱང་། བླ་མ་ལི་ཤུའི་ཞལ་གདམས་ལས། “མི་བདེན་དོན་དང་འགལ་ན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡང་ཞོག” ཞེས་དང་། ཨེ་དབྱིན་སུ་ཐན་གྱིས། 爱因斯坦（Albert Einstein “UNTHINKING RESPECT FOR AUTHORITY IS THE GREATEST ENEMY OFTRUTH” “རྟོག་དཔྱོད་མེད་པར་གོང་རིམ་གྱི། །བཀའ་དང་ལམ་སྟོན་རྗེས་སྙེགས་པ། །དེ་ནི་བདེན་པའི་སྲོག་གཅོད་པའི། །བླ་ན་མེད་པའི་དགྲ་བོ་ཡིན། །”ཞེས་གསུང་པ་ལྟར། དྲང་གཏམ་བཤད་མི་ཕོད་པ་ནི་སྒེར་གྱི་སྐྱོན་དང་། དྲང་གཏམ་བཤད་མི་ཆོག་པ་ནི་དུས་རབས་ཀྱི་ངོ་ཚ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། རྩོམ་འདི་སྤེལ་དགོས་བྱུང་བས། མཐོལ་བཤགས་བཟོད་གསོལ་ཞུ།
བར་སྐབས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ། ལོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་ལ་གོམས་པ་ཁ་གཅིག་གིས་རྩོམ་འདི་ཐོས་ཙམ་གྱིས། ཧ་ལས་ཤིང་ཧོན་ཐོར་ཏེ། དེ་སྔོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་དེ་དམར་གཏོར་མགོ་འཇུག་བསློག་པ་བཞིན་དུ་བསྣུབ་སོང་བསམ་སྲིད་མོད། དེ་སྔོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་ཆ་ཚང་སྔར་བཞིན་བྲག་རི་ལྟ་བུའི་དཔེ་ཆའི་ནང་དུ་གྲྭ་མ་ཉམས་ཤིང་གྲུ་མ་ཞིག་པར་བཞུགས་ཡོད་པས་གནོད་པ་སྤུ་རྩེ་ཙམ་མེད། སོ་སོའི་དེ་བཞིན་རྒྱུད་འཛིན་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་རྒྱུ་རང་མོས་ཡིན་པའོ། །
མ་འོངས་པར། སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ད་བར་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རྙིང་ཁ་གསལ་རིན་ཐང་ཅན་ཐོན་སྲིད་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཕྱུགས་པའི་དཔྱད་འབྲས་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད། ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་བཟང་པོ་ནི། ནམ་ཡང་རྣམ་དཔྱོད་དང་། རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཅན་ལ་དབང་བས། ཁོ་བོའི་རྩོམ་འདི་དུས་དེར་མཁོ་མེད་དུའང་འགྱུར་སྲིད། དེར་བརྟེན་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་དུ་དཔྱད་པར་མཛོད་ཅིག །
ལོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་དེ་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཁུངས་བརྩན་ཡོད་ཅིང་། སྒྲུབ་བྱེད་ནུས་ལྡན་གཅིག་ཐོན་ན། ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་ངས་ཀྱང་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱིས་དང་ལེན་ཡི་རང་དང་བཅས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངེས་ཡིན། སྐབས་དེར་རྩོམ་འདི་ཁྱིའི་མཇུག་མ་རུ་བཏགས་ནས་མེད་པར་ཐོངས་ཤིག །
སྤྱིར་མི་མ་ཤི་ན་གཏམ་སྙོགས་ལ་ཟད་པ་མ་མཆིས་པས། ཕ་གསོད་མཁན་གྱི་བུ་ལ་ཡང་ཕ་གསོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འཁྱལ་པོ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། དཔེ་དེ་བཞིན། ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ། བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་བྱང་བའི་ཚད་ཙམ་དང་། དོན་ལ་མི་གནས་པའི་ལུང་ཚིག་འཁྱལ་པོ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། དོན་དངོས་མཐུན་དང་མ་མཐུན་པའི་ས་མཚམས་ཀྱི་གནད་ཟིན་པ་གལ་ཆེའོ། །
ལུང་རིགས་ཀྱི་བློ་མིག་ཞར་ཞིང་། ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་འཇིངས་པ་སྦོམ་པའི་གླང་གོག་དག་ལ་ནི། ཅི་ཙམ་བདེན་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ། དབྱིན་ཇི་བ། ཐོ་མ་སི་ཕེན་གྱིས།“རྒྱུ་མཚན་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པའི། སྐྱེ་བོར་རྩོད་གླེང་བྱེད་པ་དེ། རོ་ལ་སྨན་བཅོས་བྱེད་དང་མཚུངས།” ཟེར་བ་ལྟར་དུ་ཡིན།
རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལུང་ཡིན་ཡང་རིགས་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་དགོས་ཏེ། 《མདོ་དྲི་མེད།》ད༽ལེའུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་ལས། “མཚན་མའི་ཚིག་གིས་མ་མཚོན་ན། །གང་གི་དོན་བྱེད་རིག་གསལ་མེད། །སྙིང་པོ་ཡོད་བཞིན་མེད་མཐོང་འབྱུང་། །གང་དག་བཀའ་ལས་འབྱུང་གྱུར་བ། །དེ་ཉིད་རིག་པས་གཞལ་མེད་ན། །སྙིང་པོའི་དོན་མཆིས་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་རིག་གཞལ་དོན་ཡོད་བྱ། །„ཞེས་གསུང་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་ལུང་ཚིག་བྱིན་ཅན་དང་བཅས་ནས་ཁོ་བོའི་དཔྱད་རྩོམ་གནས་སྐབས་འདི་རུ་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན། མུ་ཙུག་སྨྲར།
ཡང་ལ་ལའི་སེམས་སུ། སྟོན་པ་ལོ་བཅུ་ལས་མ་སླེབས་པའི་བྱིས་པ་གཅིག་རྒྱལ་སར་བཏོན་པ་དང་། ལོ་བཅུ་གཅིག་ལ་བཟོ་རིག་དང་། བཅུ་གསུམ་ལ་ཕྱྭ་གཤེན་ཐེག་པའི་གཞུང་བརྩམ་མི་ཐུབ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་གྱིས་སྟོན་པ་དགུང་ལོ་བཅུ་ཡི་ཐོག་ཏུ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་སྤྲད་ཅིང་རྒྱལ་སར་སྔ་འདོན་བྱས་པ་དང་། ལོ་བཅོ་ལྔའི་ཐོག་ཏུ་བཙུན་མོ་བཞེས་སུ་བཅུག་པ། རབ་ཏུ་བྱུང་དུས་བཀག་འགོག་བྱས་པ་བཅས་ལ་གཞིག་ན། སྟོན་པ་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རིག་ནུས་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཡོད་ཙང་། ཡབ་ཀྱིས་སེམས་ལ་རེ་བ་མཐོན་པོར་བཅང་སྟེ། སྟོང་ཁམས་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་རེ་བ་ལས། དགེ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཨེ་ཡོད་སྙམ།
དེ་ཡང་སྲིད་པ་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི(康熙皇帝)གོང་མ་ཁང་ཤིས་ལོ་བརྒྱད་ཐོག་ལ་རྒྱལ་པོ་བྱས་པ་དང་། སི་ཕན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་ངོ་དགུ་ལས་མ་སོན་པའི་བྱིས་པ་གཅིག་གིས་བརྩམས་སྒྲུང་གྲགས་ཅན་གྱིས་འཛམ་གླིང་སྒུལ་མྱོང་། དེ་དང་བསྡུར་ན། གཤེན་རབ་ཀྱིས་རྒྱལ་ས་བཟུང་བ་དང་བཟོ་རིག་གི་གཞུང་བརྩམ་པ་དོན་དང་མི་མཐུན་པ་མེད།
མཇུག་བསྡུ།
སྤྱི་ལོ (2011-2025) བར། རྩོམ་འདི་ལོ་ངོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་ཤིང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་འཕགས་པའི་ལུང་། རིགས་པ་ཚད་མ་གསུམ་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས། བཟོ་བཅོས་ཡང་ཡང་བྱས་ཁུལ་ཡིན་ཡང་། གནའ་མིའི་གཏམ་དཔེ་ལ། “མི་སྐྱོན་མེད་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་མེད། ཤིང་འཛེར་མེད་རྒྱ་རྫོང་ནག་ལ་དཀོན།” ཟེར་བ་ལྟར་དུ་རང་གིས་མི་ཚོར་བའི་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་ངེས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ནི། བོད་གངས་ཅན་པའི་མེས་པོ་བྱས་རྗེས་ཅན། ཆོས་ལུགས་ཞིག་གི་སྲོལ་གཏོད་པ། བཀའ་དྲིན་དང་གལ་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མི་སྣ་གཅིག་གི་ལོ་ཚིགས་ལགས་པས། འདི་ནི་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཡི་ཐག་ཆོད་ཅིང་མཐའ་སྡོམ་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་ཆུང་ཆུང་གཅིག་གཏན་ནས་མིན། ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མུ་མཐུད་ནས་ཡོ་བསྲང་གནང་བར་ཞུ།
བདག་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་དང་གཙུག་གི་ནོར་བུ་བཀུར་འོས་ཀྱི་མི་སྣ་འགའ་ལ། རྩོམ་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་ཡར་ཞུ་ཕུལ་ནས་དགོངས་འཆར་ཞུས་པས། གནས་སྐབས་སྤེལ་མི་རུང་བའི་བཀའ་ཕེབས་ཀྱང་། བླ་མ་ལི་ཤུའི་ཞལ་གདམས་ལས། “མི་བདེན་དོན་དང་འགལ་ན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡང་ཞོག” ཞེས་དང་། ཨེ་དབྱིན་སུ་ཐན་གྱིས། 爱因斯坦（Albert Einstein “UNTHINKING RESPECT FOR AUTHORITY IS THE GREATEST ENEMY OFTRUTH” “རྟོག་དཔྱོད་མེད་པར་གོང་རིམ་གྱི། །བཀའ་དང་ལམ་སྟོན་རྗེས་སྙེགས་པ། །དེ་ནི་བདེན་པའི་སྲོག་གཅོད་པའི། །བླ་ན་མེད་པའི་དགྲ་བོ་ཡིན། །”ཞེས་གསུང་པ་ལྟར། དྲང་གཏམ་བཤད་མི་ཕོད་པ་ནི་སྒེར་གྱི་སྐྱོན་དང་། དྲང་གཏམ་བཤད་མི་ཆོག་པ་ནི་དུས་རབས་ཀྱི་ངོ་ཚ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། རྩོམ་འདི་སྤེལ་དགོས་བྱུང་བས། མཐོལ་བཤགས་བཟོད་གསོལ་ཞུ།
བར་སྐབས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ། ལོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་ལ་གོམས་པ་ཁ་གཅིག་གིས་རྩོམ་འདི་ཐོས་ཙམ་གྱིས། ཧ་ལས་ཤིང་ཧོན་ཐོར་ཏེ། དེ་སྔོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་དེ་དམར་གཏོར་མགོ་འཇུག་བསློག་པ་བཞིན་དུ་བསྣུབ་སོང་བསམ་སྲིད་མོད། དེ་སྔོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་ཆ་ཚང་སྔར་བཞིན་བྲག་རི་ལྟ་བུའི་དཔེ་ཆའི་ནང་དུ་གྲྭ་མ་ཉམས་ཤིང་གྲུ་མ་ཞིག་པར་བཞུགས་ཡོད་པས་གནོད་པ་སྤུ་རྩེ་ཙམ་མེད། སོ་སོའི་དེ་བཞིན་རྒྱུད་འཛིན་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་རྒྱུ་རང་མོས་ཡིན་པའོ། །
མ་འོངས་པར། སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ད་བར་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རྙིང་ཁ་གསལ་རིན་ཐང་ཅན་ཐོན་སྲིད་ཅིང་། རྒྱུ་མཚན་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཕྱུགས་པའི་དཔྱད་འབྲས་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད། ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་བཟང་པོ་ནི། ནམ་ཡང་རྣམ་དཔྱོད་དང་། རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་ཅན་ལ་དབང་བས། ཁོ་བོའི་རྩོམ་འདི་དུས་དེར་མཁོ་མེད་དུའང་འགྱུར་སྲིད། དེར་བརྟེན་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་དུ་དཔྱད་པར་མཛོད་ཅིག །
ལོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་དེ་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཁུངས་བརྩན་ཡོད་ཅིང་། སྒྲུབ་བྱེད་ནུས་ལྡན་གཅིག་ཐོན་ན། ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་ངས་ཀྱང་དགའ་དད་གུས་གསུམ་གྱིས་དང་ལེན་ཡི་རང་དང་བཅས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངེས་ཡིན། སྐབས་དེར་རྩོམ་འདི་ཁྱིའི་མཇུག་མ་རུ་བཏགས་ནས་མེད་པར་ཐོངས་ཤིག །
སྤྱིར་མི་མ་ཤི་ན་གཏམ་སྙོགས་ལ་ཟད་པ་མ་མཆིས་པས། ཕ་གསོད་མཁན་གྱི་བུ་ལ་ཡང་ཕ་གསོད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འཁྱལ་པོ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད། དཔེ་དེ་བཞིན། ཡིན་པ་ལ་མིན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ། བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་བྱང་བའི་ཚད་ཙམ་དང་། དོན་ལ་མི་གནས་པའི་ལུང་ཚིག་འཁྱལ་པོ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། དོན་དངོས་མཐུན་དང་མ་མཐུན་པའི་ས་མཚམས་ཀྱི་གནད་ཟིན་པ་གལ་ཆེའོ། །
ལུང་རིགས་ཀྱི་བློ་མིག་ཞར་ཞིང་། ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་འཇིངས་པ་སྦོམ་པའི་གླང་གོག་དག་ལ་ནི། ཅི་ཙམ་བདེན་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ། དབྱིན་ཇི་བ། ཐོ་མ་སི་ཕེན་གྱིས།“རྒྱུ་མཚན་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པའི། སྐྱེ་བོར་རྩོད་གླེང་བྱེད་པ་དེ། རོ་ལ་སྨན་བཅོས་བྱེད་དང་མཚུངས།” ཟེར་བ་ལྟར་དུ་ཡིན།
རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལུང་ཡིན་ཡང་རིགས་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་དགོས་ཏེ། 《མདོ་དྲི་མེད།》ད༽ལེའུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་ལས། “མཚན་མའི་ཚིག་གིས་མ་མཚོན་ན། །གང་གི་དོན་བྱེད་རིག་གསལ་མེད། །སྙིང་པོ་ཡོད་བཞིན་མེད་མཐོང་འབྱུང་། །གང་དག་བཀའ་ལས་འབྱུང་གྱུར་བ། །དེ་ཉིད་རིག་པས་གཞལ་མེད་ན། །སྙིང་པོའི་དོན་མཆིས་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་རིག་གཞལ་དོན་ཡོད་བྱ། །„ཞེས་གསུང་པའི་རྒྱབ་བརྟེན་ལུང་ཚིག་བྱིན་ཅན་དང་བཅས་ནས་ཁོ་བོའི་དཔྱད་རྩོམ་གནས་སྐབས་འདི་རུ་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན། མུ་ཙུག་སྨྲར།
༒ ངོ་མཚར་སྒྲུང་གིས་ལྦུ་ཆང་ཞིམ་མངར་རོས། །
དབང་རྩ་སྦིར་ཞིང་གཉིད་པའི་བོན་པོ་ལ། །
གཤོབ་ཀྱི་དྲི་མས་མ་གོས་དྭངས་གཙང་ཇ། །
འབུལ་བས་རྨོངས་འཐིབས་རིག་ཁམས་དྭངས་བར་སྨོན། །
བདེན་པ་འོ་མའི་ཉིང་བཅུད་ལས་འོང་བའི། །
བདེན་པའི་དཔྱད་འབྲས་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་འདིས། །
བདེན་པའི་ཁམས་ཉིད་གསོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཏེ། །
བདེན་པའི་རང་ཞལ་རྗེན་པར་མཐོང་གྱུར་ཅིག །
དབང་རྩ་སྦིར་ཞིང་གཉིད་པའི་བོན་པོ་ལ། །
གཤོབ་ཀྱི་དྲི་མས་མ་གོས་དྭངས་གཙང་ཇ། །
འབུལ་བས་རྨོངས་འཐིབས་རིག་ཁམས་དྭངས་བར་སྨོན། །
བདེན་པ་འོ་མའི་ཉིང་བཅུད་ལས་འོང་བའི། །
བདེན་པའི་དཔྱད་འབྲས་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་འདིས། །
བདེན་པའི་ཁམས་ཉིད་གསོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཏེ། །
བདེན་པའི་རང་ཞལ་རྗེན་པར་མཐོང་གྱུར་ཅིག །
ཞེས་སྟོན་པའི་ལོ་ཚིགས་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱར་བཤད་ན་རིང་ཆེ་བས་དོན་ལ་མི་གནས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་ཡང་ཅུང་ཐུང་བས་མཛད་པ་དང་ལྷུ་མི་འགྲིག་པའི་གནད་དོན་འདི་ནི་མིག་སྔར་བོན་པོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་ལྷག་པའི་འགག་འཕྲང་གཅིག་ཡིན་པས། སྐྱེས་སྦྱངས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཞན་ཀྱང་རྟ་སྔུན་བོང་འདུར་གྱི་ཚུལ་དུ་ཧོར་ཚང་དགེ་བཤེས་བསོད་ནམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་དཔྱད་ཁུལ་བྱས་ཏེ་ལྷ་ལྡན་ཞིང་ནས་སྤེལ།
༨༽ཞོར་འཕྲོས། སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ད་བར་གྱི་ལོ་ཚད་དང་།《མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་མདོ།》ངོ་སྤྲོད་ཅུང་ཙམ་ཞུ་བ།
དང་པོ། སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་ལོ་ཚད་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་གདུང་བརྒྱུད་ལས་འཁྲུངས་པའི་གཤེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ལྟར་འགོད་རྒྱུ་ཡིན། བོད་ལྗོངས་བོད་སྨན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སྦྱང་གཞི་དང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་བྱ།《བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་ལོ་རྒྱུས།》ཤོག་ངོས། (༡༩)ལས། “དར་ལྡིང་གཤེན་སྟོན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཛད་པའི།《རྨ་བཅོས་འཆི་སོས་ལ་ཆུ་ཡི་ཞལ་གདམས》ལས། འབྱུང་ལྡན་ཉེར་བཞི་པའི་ཤིང་བྱི་ལོར་བོད་རྗེ་དང་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས། དེ་ནས་ཡར་རྩིས་པའི་འབྱུང་ལྡན་དང་པོའི་ཤིང་བྱི་ལོར་སྟོན་མཆོག་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ཞང་ཞུང་དུ་སྐུ་བལྟམས། གསོ་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ནས་དབུ་བརྙེས།” ཞེས་གསུངས་པ་ལ་དཔྱད་ན། གཉའ་ཁྲིའི་གོང་དུ་འབྱུང་ལྡན་ཉེར་གསུམ་སོང་ཞིང་། འབྱུང་ལྡན་རེ་ལ་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་ཡོད། དེ་ལྟར་འབྱུང་ལྡན་ཉེར་གསུམ་དེ་དྲུག་ཅུས་བསྒྱུར་བས་ལོ་(༡༣༨༠)སོང་། དེའི་སྟེང་གཉའ་ཁྲིའི་འཁྲུངས་ལོ་བོན་པོའི་ལུགས་ལ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་(༡༡༣༦)སོང་བ་དེ་བསྣན་པས། སྤྱི་ལོ་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཁྲུངས་ནས་ལོ་(༢༥༡༦)སོང་། དེའི་སྟེང་(༢༠༢༥)བསྣན་པས།(༤༥༤༡) སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཁྲུངས་ནས་ད་ལོ་སྤྱི་ལོ་(2025)ཡན་གྱི་ལོ་གྲངས་ཡིན། འདི་ནི་ད་ཡོད་བོན་པོའི་དཔེ་ཆར་གསལ་བའི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་རྙིང་གྲས་ཡིན། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས་ལོ་བོན་པོའི་ལུགས་འདི་ལོ་བརྒྱ་སྐོར་འགའ་རིང་སྡད་པའི་སྣང་བ་ཡོད་ལ། བན་དྷེའི་ཅན་འདི་ཧ་ཅང་ཐུང་དྲག་པའི་སྣང་ཚུལ་ཡོད་ཀྱང་སྐབས་འདིར་མི་བཤད།
གཤེན་སྟོན་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ནི། དམུ་གཤེན་དཔོན་གསས་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྲས་ཡིན། དེ་ལ་བཙུན་མོ་གཉིས་ཡོད། ཞུ་ཟ་ཁྱེའུ་འདྲེན་ལ་བུ་གསུམ། དཔོན་གསས་ཁྲོ་འབུམ་དང་། ཁྲི་སྐྱོང་དར་པོ། དེའི་བཙུན་མིང་ལ་གཤེན་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་དང་། ཁྲི་རྗེ་འབུམ་དང་གསུམ། འབྲོག་ཟ་མེ་ཏོག་རྒྱན་ལ། འོད་འབུམ། འབུམ་དར། རིན་ཆེན་འབུམ་བཅས་བུ་སྤུན་དྲུག་འཁྲུངས་པའི་གྲས་ཞུ་ཟའི་བུ་ཡིན། སྤྱི་ལོའི་(1192)དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཆུ་བྱི་ལོ་ལ་འཁྲུངས་པ་སྟེ། སྒང་རུ་དཔོན་སློབ་ཀྱིས།《བསྟན་རྩིས་བསྐལ་བཟང་མགུལ་རྒྱན།》ལས། “རི་ཟླ་ཕྲིས་པའི་ཆུ་བྱི་ལོར། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་འཁྲུངས།(༧༦༠)”ཞེས་པས་ད་བར་ལོ(༨༣༣)སོང་ཡོད། འདས་ལོ་མ་རྙེད་ཀྱང་དགུང་ལོ(༤༢) ཐོག་དར་ལྡིང་གསེར་སྒོ་ཁྲ་མོ་བཏབས་པར་གསལ་ཏེ། དེ་རུ། “དུས་མིག་ཕྲིས་པའི་ཆུ་སྦྲུལ་ལོར། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ཀྱིས། དར་ལྡིང་གསེར་སྒོ་ཁྲ་མོ་བཏབས།(༧༡༩)”ཞེས་གསལ་བས་སྤྱི་ལོ(1233)ལ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་མོས་ཡིན་པའོ། །
གཉིས་པ།《མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་མདོ།》ནི། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་《བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་སྡེ་ཚན་སྒྲིག་ཚུལ།》ལས། “དེ་འོག་ཏུ་གཉེན་འཐིང་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེས་གཙང་འཕྲང་ནུ་མའི་བྲག་ནས་རྙེད་པ་མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལེའུ་བདུན་པ་དང་། ” ཞེས་དང་།
བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུའི་《བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་དཀར་ཆགས།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས་གླེང་གཞི་པའི་ལེའུ་དང་པོ། གླེང་བསླང་པའི་ལེའུ་གཉིས་པ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ཤིང་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ། སྟོན་པས་བདུད་བཏུལ་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ། ལྷ་སྲིན་དམ་ལ་བཏགས་པའི་ལེའུ་བདུན་པའོ། །འགྲོ་བ་དྲངས་བར་བསྟན་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ། རྒྱུ་འབྲས་བསྟན་པའི་ལེའུ་དགུ་པ། བཀལ་མོ་རིགས་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ། སྡོམ་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ། སྤྲུལ་པ་རྟ་ཡི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། དགོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ། དད་པ་ཅན་ལུང་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ། བསྟན་པ་བཞག་པའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ། མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་གོ །རྒྱུ་འབྲས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། བོན་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ལ་འདུས་པའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ། དགའ་མགུ་དད་པས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ།” ཞེས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་གསལ། མཚན་གཞན་ལ་《མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་མདོ།》ཟེར། མདོ་དེ་ཡི་ནང་དུ། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་ནི།” དགོངས་དོན་འགྲེལ་མི་དགོས་པར་གོ་བ་ཐད་ཀར་ལེན་ཆོག་པའི་ངེས་དོན་ཅིག་ཡོད་པར་སྣང་ཡང་དཔེ་ཆ་དེ་དེང་དུས་ཆེས་མཐོང་དཀོན་པོར་གྱུར་འདུག །མདོ་དེ་གཉེན་འཐིང་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་ལུག་རྫི་འགྲོ་སྐབས་སུ་གཙང་འཕྲང་ནུབ་མའི་བྲག་ཕུག་ནས་རྙེད་པ་ཡིན་པ་སྒ་སྟོན་དང་། ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པ། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ། ཤར་རྫ་རིན་པོ་ཆེ། སྒང་རུ་དཔོན་སློབ་སོགས་མཁས་མང་ཀུན་མཐུན།《བསྟན་རྩིས་བསྐལ་བཟང་མགུལ་རྒྱན།》ལས། “ཐུབ་སྦྱང་མེ་སྟག་གཉན་མཐིང་གིས། གཙང་འཕྲང་ནུབ་མའི་གཏེར་བཞེས་ལོ།(༨༦༦)” ཞེས་གསལ་བས། སྤྱི་ལོ (1086) ད་བར་ལོ།(༩༣༩)ཙམ་སོང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་དུས་སུ། གཤོབ་དང་རབ་རྟོག་ཉུང་བའི་དཔེ་ཆ་ལ་བརྩི་མཐོང་མེད། མངོན་ཤེས་དང་གྲུབ་རྫུན་མི་བཤད་པའི་བླ་མ་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་དཀོན་པའི་ངང་ཚུལ་དེ་ཉེ་ཆར་ངའི་མི་ཚེའི་ལོ་བཅུ་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུའང་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་ནད་གཅིག་ཡིན་པ་ངས་ཀྱང་གསལ་པོར་ཤེས། བྱས་ཙང་དཔེ་ཆ་དེ་འབྲི་མཁན་ཉུང་ནས་དཔེ་དཀོན་དུ་སོང་བས། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་དུས་སུ་ཕལ་ཆེར་རྩ་ནུབ་ཏུ་སོང་བར་དྭོགས།
གཤེན་སྟོན་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ནི། དམུ་གཤེན་དཔོན་གསས་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྲས་ཡིན། དེ་ལ་བཙུན་མོ་གཉིས་ཡོད། ཞུ་ཟ་ཁྱེའུ་འདྲེན་ལ་བུ་གསུམ། དཔོན་གསས་ཁྲོ་འབུམ་དང་། ཁྲི་སྐྱོང་དར་པོ། དེའི་བཙུན་མིང་ལ་གཤེན་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་དང་། ཁྲི་རྗེ་འབུམ་དང་གསུམ། འབྲོག་ཟ་མེ་ཏོག་རྒྱན་ལ། འོད་འབུམ། འབུམ་དར། རིན་ཆེན་འབུམ་བཅས་བུ་སྤུན་དྲུག་འཁྲུངས་པའི་གྲས་ཞུ་ཟའི་བུ་ཡིན། སྤྱི་ལོའི་(1192)དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་ཆུ་བྱི་ལོ་ལ་འཁྲུངས་པ་སྟེ། སྒང་རུ་དཔོན་སློབ་ཀྱིས།《བསྟན་རྩིས་བསྐལ་བཟང་མགུལ་རྒྱན།》ལས། “རི་ཟླ་ཕྲིས་པའི་ཆུ་བྱི་ལོར། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་འཁྲུངས།(༧༦༠)”ཞེས་པས་ད་བར་ལོ(༨༣༣)སོང་ཡོད། འདས་ལོ་མ་རྙེད་ཀྱང་དགུང་ལོ(༤༢) ཐོག་དར་ལྡིང་གསེར་སྒོ་ཁྲ་མོ་བཏབས་པར་གསལ་ཏེ། དེ་རུ། “དུས་མིག་ཕྲིས་པའི་ཆུ་སྦྲུལ་ལོར། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་བློ་གྲོས་ཀྱིས། དར་ལྡིང་གསེར་སྒོ་ཁྲ་མོ་བཏབས།(༧༡༩)”ཞེས་གསལ་བས་སྤྱི་ལོ(1233)ལ་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་མོས་ཡིན་པའོ། །
གཉིས་པ།《མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་མདོ།》ནི། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་《བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་སྡེ་ཚན་སྒྲིག་ཚུལ།》ལས། “དེ་འོག་ཏུ་གཉེན་འཐིང་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེས་གཙང་འཕྲང་ནུ་མའི་བྲག་ནས་རྙེད་པ་མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལེའུ་བདུན་པ་དང་། ” ཞེས་དང་།
བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུའི་《བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་དཀར་ཆགས།》ལས། “མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས་གླེང་གཞི་པའི་ལེའུ་དང་པོ། གླེང་བསླང་པའི་ལེའུ་གཉིས་པ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་པའོ། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ཤིང་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ། སྟོན་པས་བདུད་བཏུལ་བའི་ལེའུ་དྲུག་པ། ལྷ་སྲིན་དམ་ལ་བཏགས་པའི་ལེའུ་བདུན་པའོ། །འགྲོ་བ་དྲངས་བར་བསྟན་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ། རྒྱུ་འབྲས་བསྟན་པའི་ལེའུ་དགུ་པ། བཀལ་མོ་རིགས་པའི་ལེའུ་བཅུ་པ། སྡོམ་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པ། སྤྲུལ་པ་རྟ་ཡི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ། དགོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པ། དད་པ་ཅན་ལུང་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ། བསྟན་པ་བཞག་པའི་ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པ། མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་གོ །རྒྱུ་འབྲས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ། བོན་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ལ་འདུས་པའི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པ། དགའ་མགུ་དད་པས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ།” ཞེས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་གསལ། མཚན་གཞན་ལ་《མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་མདོ།》ཟེར། མདོ་དེ་ཡི་ནང་དུ། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་གངས་ཏི་སེའི་འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་ནི།” དགོངས་དོན་འགྲེལ་མི་དགོས་པར་གོ་བ་ཐད་ཀར་ལེན་ཆོག་པའི་ངེས་དོན་ཅིག་ཡོད་པར་སྣང་ཡང་དཔེ་ཆ་དེ་དེང་དུས་ཆེས་མཐོང་དཀོན་པོར་གྱུར་འདུག །མདོ་དེ་གཉེན་འཐིང་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ་ལུག་རྫི་འགྲོ་སྐབས་སུ་གཙང་འཕྲང་ནུབ་མའི་བྲག་ཕུག་ནས་རྙེད་པ་ཡིན་པ་སྒ་སྟོན་དང་། ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པ། ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ། ཤར་རྫ་རིན་པོ་ཆེ། སྒང་རུ་དཔོན་སློབ་སོགས་མཁས་མང་ཀུན་མཐུན།《བསྟན་རྩིས་བསྐལ་བཟང་མགུལ་རྒྱན།》ལས། “ཐུབ་སྦྱང་མེ་སྟག་གཉན་མཐིང་གིས། གཙང་འཕྲང་ནུབ་མའི་གཏེར་བཞེས་ལོ།(༨༦༦)” ཞེས་གསལ་བས། སྤྱི་ལོ (1086) ད་བར་ལོ།(༩༣༩)ཙམ་སོང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་དུས་སུ། གཤོབ་དང་རབ་རྟོག་ཉུང་བའི་དཔེ་ཆ་ལ་བརྩི་མཐོང་མེད། མངོན་ཤེས་དང་གྲུབ་རྫུན་མི་བཤད་པའི་བླ་མ་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་དཀོན་པའི་ངང་ཚུལ་དེ་ཉེ་ཆར་ངའི་མི་ཚེའི་ལོ་བཅུ་ཙམ་གྱི་སྔོན་དུའང་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་ནད་གཅིག་ཡིན་པ་ངས་ཀྱང་གསལ་པོར་ཤེས། བྱས་ཙང་དཔེ་ཆ་དེ་འབྲི་མཁན་ཉུང་ནས་དཔེ་དཀོན་དུ་སོང་བས། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་དུས་སུ་ཕལ་ཆེར་རྩ་ནུབ་ཏུ་སོང་བར་དྭོགས།
༈ རབ་འབྱམས་ཞིང་དུ་བོན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཡིས།།
འགྲོ་ཁམས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སར་འགོད་པའི།།
ཐུགས་རྗེའི་མངའ་བདག་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས།།
མདོ་སྔགས་བསྟན་པ་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་གྱུར་ཅིག།
འགྲོ་ཁམས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་སར་འགོད་པའི།།
ཐུགས་རྗེའི་མངའ་བདག་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས།།
མདོ་སྔགས་བསྟན་པ་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་གྱུར་ཅིག།
༈ དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
• མཚན་བསྡུས་པ།《མདོ་འདུས》མཚན་རྒྱས་པ།《མདོ་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའ་ཚད་མ་བཞུགས་སོ།།》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《མདོ་གཟེར་མིག 》 《དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་མཛད་པའི་རྒྱུད་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཟེར་མིག་གི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །》
མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《མདོ་དྲི་མེད།》《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ།》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་རྩ་བའི་མདོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་བཞུགས་སོ། །》དཔེ་ཆ་འདི། ཕལ་ཆེར་བས་སྟོན་པའི་བཀའ་རུ་འདོད། འགའ་ཡིས་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་དྲི་མེད་ལས་བཏུས་པར་བཤད། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《གཡུང་དྲུང་ལས་དག་རྒྱུད།》《གཡུང་དྲུང་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《 མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ》《བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》 ཞང་ཞུང་གི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པ། དཔེ་ཁུངས། ལྔ་རིག་བོན་གྱི་སྙིང་གཏེར་གྱི་དེབ་ཕྲེང་2་པ། ཁྱུང་སྨྱུག་མཛེས་ཀྱིས(2015/4/19)འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བཟོས།https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewBook?id=0
•《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》《སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་གཏིང་ཟློག་གི་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་གསལ་ཉི་ཟེར་སྒྲོན་མ་བཞུགས།》དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད། བྲ་བོ་སྒོམ་ཉག་གིས་དུས་རབས(༡༢)ཡས་མས་སུ་གཏེར་ནས་བཏོན། དཔེ་ཁུངས། ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་སྐྱང་ཚང་དགོན་པའི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་དབུ་ཅན་པོ་ཏི།
•《དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ་ལས། གཤེན་རབ་ཀྱི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱུང་གི་གཟེར་བུ》ལས། དག་པོ་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་ནས་དེའི་ཅོ་ཟ་བོན་མོ། ཚེ་དབང་རི་ཁྲོད་པ། ལུང་བོན་ལྷ་གཉན་སོགས་ལས་རིམ་པར་བརྒྱུད་པ། དཔེ་ཁུངས། གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད་དཔེ་ཚོགས། དེབ་བདུན་པ། གཙོ་སྒྲིག་པ། སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས།2010ལོའི་ཟླ་9པར་པེ་ཅིན་དུ་པར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ།
•《བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས།》《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་གྲགས་བཞུགས་སོ།།》མཛད་པ་པོ་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གཏེར་མ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར་གྲས།(1999）དཔར།
•《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།》ཁོད་པོ་བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཏེར་མ། འཕྲུལ་དེབ། སྒྲིག་མཁན་ཁྲི་བསོད་བསྟན།https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewBook?id=0
•《གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།》《མཉམ་མེད་བརྒྱ་པའི་མགོན་པོ་རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ཁམས་གསུམ་ལས་རྣམ་པ་རྒྱལ་བའི་ཉི་འོད་ཅེས་བྱ་བའི་དབུ་ཕྱོགས་བཞུགས།།》ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་མཛད་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། པོ་ཏི༼༨༢༽པ། (1999）དཔར།
•《རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་སྐྱེས་རབ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ།》གཡུང་དྲུང་བསྟན་པ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། པོ་ཏི་ ༼༩༧༽པ། (1999）དཔར།
•《རྒྱལ་བ་དམུ་སྲས་མགོན་པོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》འཇིག་མེད་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་མཛད་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། པོ་ཏི་༼༡༥༢༽པ།(1999）དཔར།
•《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །》 སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་བརྩམས་པ། ཁྱུང་སྨྱུག་མཛེས་ཀྱིས་བཟོས། འཕྲུལ་དེབ་སྤྱིའི་གྲངས་༤༡པ།
•《གཤེན་རབ་བཀའ་འབུམ་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆགས།》《གཤེན་རབ་བཀའ་འབུམ་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆགས་སྲིད་པའི་སྒྲོན་མ་གཞོན་ནུའི་འཁྲིལ་ཤིང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།》བདེ་ཆེན་གླིང་པས་བརྩམས། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་འགྱུར་གྲས།(1999）དཔར།
•《དྲན་པའི་རྣམ་ཐར་གཡུང་དྲུང་གསང་མཛོད།》《དྲན་པ་ནམ་མཁའི་རྣམ་ཐར་གཡུང་དྲུང་གསང་བའི་མཛོད་ཆེན།》གསང་སྔགས་གླིང་པའི་གཏེར་མ། སོག་སྤྲུལ་བརྟེན་འགྱུར་གྲས། པོ་ཏི་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། ཀ༽ཁ༽ག༽ང༽པོད་བཞི་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་སྐོར་ཡིན།(1999）དཔར།
•《བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་སྡེ་ཚན་སྒྲིག་ཚུལ།》ལས། སྨན་རིའི་མཁན་ཆེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། དཔེ་གཟུགས།(1999）དཔར།
•《བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་དཀར་ཆགས།》《རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་རྨད་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཡིད་བཞིན་གཏེར་གྱི་བང་མཛོད་ལས་དཀར་ཆགས་བློའི་ཐ་རམ་བཀྲོལ་བྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་གོ》བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུའི་བརྩམས་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བརྟེན་འགྱུར་གྲས།(1999)དཔར།
•《སངས་རྒྱས་བསྟན་རྩིས་བསྐལ་བཟང་མགུལ་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།》ཁྱུང་སློབ་ཚུལ་རྒྱན་པའམ་སྒང་རུ་དཔོན་སློབ་གྱིས་བརྩམས་པ། དཔེ་ཁུངས་ང་རང་ཅན། ལག་བྲིས་སྦྱིབ་ཆུང་། དཔེ་གཟུགས།
•《དམུ་རྒྱལ་གཤེན་གྱི་སྐྱེས་རབས་དང་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག》《དམུ་རྒྱལ་གཤེན་གྱི་སྐྱེས་རབས་དང་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་གཏེར་སྒོ་འབྱེད་བྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་སྐྱང་ཚང་དགོན་གྱི་མཁན་པོ་ཧོར་པ་དྲུང་རམ་པ་བསྟན་འཛིན་བློ་གྲོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། དེབ་གསུམ་ཡོད་པའི་དེབ་དང་པོ། ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པར། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། དཔེ་རྟགས། ISBN 978-7-5409-4913-6
•《པདྨ་བཀའ་ཡི་ཐང་ཡིག》ཡབ་རྗེ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་པས་ཡར་ཀླུང་ཤེལ་བྲག་ནས་གཏེར་བཏོན་པ། ཟི་ཁྲོན་དུས་དེབ་ཚོགས་པ་དང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། (2017/3)ཐེངས་བཅུ་གཅིག་པ་དཔར།
•《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།》《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་འཁྲུངས་གཞིས་ནས་བསྒྲིགས། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན་ནས་བཀྲམ། (2019/8) དཔར།
•《དུས་རབས་21པའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དངོས་ཚན་སློབ་གསོའི་འཆར་འཆར་འགོད་སློབ་དེབ། གསོ་རིག་ལོ་རྒྱུས།》གཙོ་སྒྲིག་པ། བྱམས་པ་ཕྲིན་ལས།(2010/6) མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
•《ཨེ་དབྱིན་སུ་ཐན། 爱因斯坦（Albert Einstein (1879-1955) ལེགས་བཤད་བརྒྱ་པ། བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་གྱིས་བསྒྱུར་ཤིང་། རིག་གནས་ཀུན་འདུས་ཡིག་སྒྱུར་ཁང་གིས(2025) ལོར་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།
• ཐོ་མ་སི་ཕེན་གྱིས། Thomas Paine སྤྱི་ལོ།(1737-1809)ཞལ་གདམ་ཚན་པ་གཅིག་ནི་རྫ་སྲས་བདེ་ཆེན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་དྲྭ་ལམ་ནས་བཤུས།
༧ སྒྱིད་ལུག་དབང་གིས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འགའ་ཡི་དཔེ་ཁུངས་དང་། དཔར་བསྐྲུན་དུས་ཚོད། ཤོག་ངོས་ཨང་གྲང་བཅས་ཁ་གསལ་བྱུང་མ་སོང་ལ། རྩོམ་འདི་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་བསྐྱོར་གནང་མཁན་བཀའ་དྲིན་ཅན་མང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གནས་འདིར་བཀོད་མེད་ཅིང་ཟུར་དུ་བྲིས་ཡོད་པས་དགོངས་སེལ་ཞུ་བ་དང་། ཁོང་རྣམས་དུས་རྣམ་རྟག་ཏུ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་ཞིང་མཛད་ཕྲིན་རྒྱས་པར་སྨོན། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།
• མཚན་བསྡུས་པ།《མདོ་འདུས》མཚན་རྒྱས་པ།《མདོ་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཀའ་ཚད་མ་བཞུགས་སོ།།》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《མདོ་གཟེར་མིག 》 《དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་མཛད་པའི་རྒྱུད་འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཟེར་མིག་གི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །》
མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《མདོ་དྲི་མེད།》《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ།》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《དྲི་མེད་རྩ་མདོ།》《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་རྩ་བའི་མདོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རིན་ཆེན་འཕྲེང་བ་བཞུགས་སོ། །》དཔེ་ཆ་འདི། ཕལ་ཆེར་བས་སྟོན་པའི་བཀའ་རུ་འདོད། འགའ་ཡིས་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་ལྡན་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་དྲི་མེད་ལས་བཏུས་པར་བཤད། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《གཡུང་དྲུང་ལས་དག་རྒྱུད།》《གཡུང་དྲུང་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》མཛད་པ་པོ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ། དཔེ་ཁུངས། དབལ་ཁྱུང་བཀའ་འགྱུར་ཡིག་རྙིང་བསྐྱར་པར། ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས།(1999/11)བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཟི་ཁྲོན་པར་སྐྲུན་ལྟེ་གནས་པར་འདེབས་ཁང་གིས་དཔར།
•《 མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ》《བདེན་པ་བོན་གྱི་མཛོད་སྒོ་སྒྲ་འགྲེལ་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》 ཞང་ཞུང་གི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་པ། དཔེ་ཁུངས། ལྔ་རིག་བོན་གྱི་སྙིང་གཏེར་གྱི་དེབ་ཕྲེང་2་པ། ཁྱུང་སྨྱུག་མཛེས་ཀྱིས(2015/4/19)འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བཟོས།https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewBook?id=0
•《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན།》《སྲིད་པ་ལས་ཀྱི་གཏིང་ཟློག་གི་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་གསལ་ཉི་ཟེར་སྒྲོན་མ་བཞུགས།》དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད། བྲ་བོ་སྒོམ་ཉག་གིས་དུས་རབས(༡༢)ཡས་མས་སུ་གཏེར་ནས་བཏོན། དཔེ་ཁུངས། ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་སྐྱང་ཚང་དགོན་པའི་དཔེ་རྙིང་ལག་བྲིས་དབུ་ཅན་པོ་ཏི།
•《དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ་ལས། གཤེན་རབ་ཀྱི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱུང་གི་གཟེར་བུ》ལས། དག་པོ་དྲན་པ་ནམ་མཁས་མཛད་ནས་དེའི་ཅོ་ཟ་བོན་མོ། ཚེ་དབང་རི་ཁྲོད་པ། ལུང་བོན་ལྷ་གཉན་སོགས་ལས་རིམ་པར་བརྒྱུད་པ། དཔེ་ཁུངས། གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད་དཔེ་ཚོགས། དེབ་བདུན་པ། གཙོ་སྒྲིག་པ། སྟོང་སྐོར་ཚེ་རིང་ཐར། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས།2010ལོའི་ཟླ་9པར་པེ་ཅིན་དུ་པར་ཐེངས་དང་པོ་བརྒྱབ།
•《བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས།》《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྒྲ་བསྒྲགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་གྲགས་བཞུགས་སོ།།》མཛད་པ་པོ་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གཏེར་མ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར་གྲས།(1999）དཔར།
•《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་།》ཁོད་པོ་བློ་གྲོས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཏེར་མ། འཕྲུལ་དེབ། སྒྲིག་མཁན་ཁྲི་བསོད་བསྟན།https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewBook?id=0
•《གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད།》《མཉམ་མེད་བརྒྱ་པའི་མགོན་པོ་རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་མཛད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ཁམས་གསུམ་ལས་རྣམ་པ་རྒྱལ་བའི་ཉི་འོད་ཅེས་བྱ་བའི་དབུ་ཕྱོགས་བཞུགས།།》ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་མཛད་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། པོ་ཏི༼༨༢༽པ། (1999）དཔར།
•《རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་སྐྱེས་རབ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ།》གཡུང་དྲུང་བསྟན་པ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། པོ་ཏི་ ༼༩༧༽པ། (1999）དཔར།
•《རྒྱལ་བ་དམུ་སྲས་མགོན་པོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》འཇིག་མེད་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་མཛད་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། པོ་ཏི་༼༡༥༢༽པ།(1999）དཔར།
•《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན།》《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །》 སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་བརྩམས་པ། ཁྱུང་སྨྱུག་མཛེས་ཀྱིས་བཟོས། འཕྲུལ་དེབ་སྤྱིའི་གྲངས་༤༡པ།
•《གཤེན་རབ་བཀའ་འབུམ་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆགས།》《གཤེན་རབ་བཀའ་འབུམ་ཆེན་པོའི་དཀར་ཆགས་སྲིད་པའི་སྒྲོན་མ་གཞོན་ནུའི་འཁྲིལ་ཤིང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།》བདེ་ཆེན་གླིང་པས་བརྩམས། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟེན་འགྱུར་གྲས།(1999）དཔར།
•《དྲན་པའི་རྣམ་ཐར་གཡུང་དྲུང་གསང་མཛོད།》《དྲན་པ་ནམ་མཁའི་རྣམ་ཐར་གཡུང་དྲུང་གསང་བའི་མཛོད་ཆེན།》གསང་སྔགས་གླིང་པའི་གཏེར་མ། སོག་སྤྲུལ་བརྟེན་འགྱུར་གྲས། པོ་ཏི་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། ཀ༽ཁ༽ག༽ང༽པོད་བཞི་སྟོན་པའི་རྣམ་ཐར་སྐོར་ཡིན།(1999）དཔར།
•《བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་སྡེ་ཚན་སྒྲིག་ཚུལ།》ལས། སྨན་རིའི་མཁན་ཆེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བསྟན་འགྱུར། དཔེ་གཟུགས།(1999）དཔར།
•《བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་དཀར་ཆགས།》《རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་རྨད་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཡིད་བཞིན་གཏེར་གྱི་བང་མཛོད་ལས་དཀར་ཆགས་བློའི་ཐ་རམ་བཀྲོལ་བྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་གོ》བདུད་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུའི་བརྩམས་པ། སོག་སྡེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བརྟེན་འགྱུར་གྲས།(1999)དཔར།
•《སངས་རྒྱས་བསྟན་རྩིས་བསྐལ་བཟང་མགུལ་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།》ཁྱུང་སློབ་ཚུལ་རྒྱན་པའམ་སྒང་རུ་དཔོན་སློབ་གྱིས་བརྩམས་པ། དཔེ་ཁུངས་ང་རང་ཅན། ལག་བྲིས་སྦྱིབ་ཆུང་། དཔེ་གཟུགས།
•《དམུ་རྒྱལ་གཤེན་གྱི་སྐྱེས་རབས་དང་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག》《དམུ་རྒྱལ་གཤེན་གྱི་སྐྱེས་རབས་དང་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་གཏེར་སྒོ་འབྱེད་བྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།》ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་སྐྱང་ཚང་དགོན་གྱི་མཁན་པོ་ཧོར་པ་དྲུང་རམ་པ་བསྟན་འཛིན་བློ་གྲོས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། དེབ་གསུམ་ཡོད་པའི་དེབ་དང་པོ། ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ་བ་༡༢པར། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར། དཔེ་རྟགས། ISBN 978-7-5409-4913-6
•《པདྨ་བཀའ་ཡི་ཐང་ཡིག》ཡབ་རྗེ་ཨུ་རྒྱན་གླིང་པས་ཡར་ཀླུང་ཤེལ་བྲག་ནས་གཏེར་བཏོན་པ། ཟི་ཁྲོན་དུས་དེབ་ཚོགས་པ་དང་། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། (2017/3)ཐེངས་བཅུ་གཅིག་པ་དཔར།
•《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་།》《རྒྱལ་ཁམས་རིག་པས་བསྐོར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །》དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་འཁྲུངས་གཞིས་ནས་བསྒྲིགས། ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན་ནས་བཀྲམ། (2019/8) དཔར།
•《དུས་རབས་21པའི་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་དངོས་ཚན་སློབ་གསོའི་འཆར་འཆར་འགོད་སློབ་དེབ། གསོ་རིག་ལོ་རྒྱུས།》གཙོ་སྒྲིག་པ། བྱམས་པ་ཕྲིན་ལས།(2010/6) མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།
•《ཨེ་དབྱིན་སུ་ཐན། 爱因斯坦（Albert Einstein (1879-1955) ལེགས་བཤད་བརྒྱ་པ། བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་གྱིས་བསྒྱུར་ཤིང་། རིག་གནས་ཀུན་འདུས་ཡིག་སྒྱུར་ཁང་གིས(2025) ལོར་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས།
• ཐོ་མ་སི་ཕེན་གྱིས། Thomas Paine སྤྱི་ལོ།(1737-1809)ཞལ་གདམ་ཚན་པ་གཅིག་ནི་རྫ་སྲས་བདེ་ཆེན་གྱིས་བསྒྱུར་བ་དྲྭ་ལམ་ནས་བཤུས།
༧ སྒྱིད་ལུག་དབང་གིས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འགའ་ཡི་དཔེ་ཁུངས་དང་། དཔར་བསྐྲུན་དུས་ཚོད། ཤོག་ངོས་ཨང་གྲང་བཅས་ཁ་གསལ་བྱུང་མ་སོང་ལ། རྩོམ་འདི་ལ་ཐུགས་ཁུར་དང་རྒྱབ་བསྐྱོར་གནང་མཁན་བཀའ་དྲིན་ཅན་མང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གནས་འདིར་བཀོད་མེད་ཅིང་ཟུར་དུ་བྲིས་ཡོད་པས་དགོངས་སེལ་ཞུ་བ་དང་། ཁོང་རྣམས་དུས་རྣམ་རྟག་ཏུ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་ཞིང་མཛད་ཕྲིན་རྒྱས་པར་སྨོན། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།